หน้าแรก | ครูบ้านนอกบล็อก
ศูนย์รวมความคิด ความรู้ ประสบการณ์ ของคุณครู สมาชิกเว็บไซต์ ครูบ้านนอก.คอม ขอเป็นกำลังใจให้ทุกท่านที่ตั้งใจทำเพื่อสังคมครับ
เจ้าของโพสต์นี้
สมปอง จันทคง
จากจังหวัด จ.ยโสธร


ควมทวยอีสาน
โพสต์เมื่อวันที่ : 30 ก.ค. 2552 IP : เปิดอ่าน : 15375 / 0 ความเห็น
คะแนนของ BLOG นี้
(68.84%-86 ผู้โหวต)

.....

 

                                                                                                                          3

                                                                                                        ควมทวยอีสาน

 สาระสำคัญ

ควมทวย  เป็น  ปริศนาคำทาย  หรือคำถามของคนอีสาน  ที่ขึ้นต้นหรือลงท้ายด้วยคำว่าแม่นหยัง  (อะไรเอ่ย)  เป็นวรรณกรรมมุขปาฐะ  เป็นมรดกทางภาษาและทางวัฒนธรรมของคนอีสาน  ที่ให้ทั้งความรู้  ความสนุกสนาน  ส่งเสริมด้านการใช้ความคิด  สติปัญญา  การช่างสังเกต  เป็นที่นิยมเล่นของเด็ก ๆ  หรือแม้แต่ผู้ใหญ่เอง  คนไทยในทุกท้องถิ่น  จะมีปริศนาคำทาย                เป็นของตนเอง  ใช้เล่นทายปัญหากันเป็นกลุ่ม  หรือหมู่คณะ  เด็ก ๆ มักจะเล่นทายกันเอง  เช่น  เล่นในเวลาไปเลี้ยงควายที่ทุ่งนา  หรือเล่นตามลานวัดวันทำบุญ  หรือเวลารวมกันเล่นตามลานบ้าน  เป็นต้น

 เนื้อหาสาระ

 ความหมายของควมทวยอีสาน

                ควมทวย  หรือคำทวย  คือ  คำทาย  หรือปริศนา  หรือคำถาม  เป็นการละเล่นที่ใช้               ภาษาพูดเป็นสื่อ  โดยการผูกคำซ่อนเงื่อนไว้อย่างแยบยล  เช่น  มีการเล่นคำ  มีคำสัมผัสค้องจอง        มีความไพเราะงดงามทางวรรณศิลป์  มักขึ้นต้นหรือลงท้ายด้วยคำว่าแม่นหยัง  (อะไรเอ่ย)               เป็นวรรณกรรมมุขปาฐะ  เป็นมรดกทางภาษาและทางวัฒนธรรมของอีสาน  ที่ให้ทั้งความรู้           ความสนุกสนาน  ส่งเสริมด้านการใช้ความคิด  สติปัญญา  การช่างสังเกต  เป็นที่นิยมเล่น          ของเด็ก ๆ หรือแม้แต่ผู้ใหญ่เอง  คนไทยในทุกท้องถิ่นจะมีปริศนาคำทายเป็นของตนเอง                    ใช้เล่นทายปัญหากันเป็นกลุ่ม  หรือหมู่คณะ  เด็ก ๆ  มักจะเล่นทายกันเอง  เช่น  เล่นในเวลา             ไปเลี้ยงควายที่ทุ่งนา  หรือเล่นตามลานวัดวันทำบุญ  หรือเวลารวมกันเล่นตามลานบ้าน  เป็นต้น

 ลักษณะของควมทวยอีสาน

ควมทวยที่ปรากฏในภาคอีสานมีลักษณะต่าง ๆ ดังนี้

1.       บางคำถามเป็นคำคล้องจอง  บางคำถามไม่คล้องจอง

2.       ขึ้นต้นหรือลงท้ายด้วยคำถามว่า  แม่นหยัง  หรือ  แม่นอีหยัง

3.       บางคำถาม  ถามตรงประเด็น  บางคำถามใช้คำผวน

4.       บางคำถาม  ไม่ตรงประเด็นต้องใช้ไหวพริบในการหาคำตอบ

ควมทวยหรือคำทวยอีสาน  มีลักษณะคล้ายคลึงหรือใกล้เคียงกับปริศนาคำทาย                       ในท้องถิ่นอื่น ๆ   จะแตกต่างกันตามภาษาท้องถิ่นนั้น ๆ  เช่น  ถิ่นภาคกลางใช้คำถามว่า  อะไรเอ่ย    ถิ่นภาคเหนือใช้คำถามว่า  อะหยัง  หรืออะหยังเอ๊าะ  ถิ่นภาคใต้ใช้คำถามว่าไอ้ไหรเห้อ   และ           ถิ่นอีสานใช้คำถามว่า  อีหยัง  แม่นหยัง  หรือแม่นอีหยัง  ไว้ที่ต้นหรือท้ายคำถาม  เช่น  แม่นหยังตกปุ๊กข้างซี้  บ่ให้ว่าขี้ซ้าง  ?  คำตอบคือบักเฟือง  (มะเฟือง)

                การเล่นควมทวยอีสาน

                วิธีการเล่นควมทวยหรือคำทวยอีสานก็เหมือนกับการเล่นปริศนาคำทายของชาวไทย             ทั่ว ๆ ไป  คือ  มีคนถาม  มีคนตอบ  สลับกันถามตอบ  โดยมีขั้นตอนในการเล่นสรุปได้  ดังนี้

1.       ในการถามจะขึ้นต้นหรือลงท้ายคำถามด้วยคำว่า  แม่นหยัง  หรือ  แม่นอีหยัง   

เช่น  แม่นหยัง  ใต้กะขนเทิงกะขนซนกันมีแฮงย่าว  คำตอบคือ  หลับตา

2.       ถ้าผู้ตอบตอบว่า  หลับตา  ถือว่าตอบถูก  ผู้ถามก็จะบอกว่าถูก  และถือว่าผู้ตอบ

ถูกเป็นผู้ชนะ  และได้สิทธิเป็นผู้ถามบ้าง

3.       ถ้าผู้ตอบใช้เวลาคิดนานเกินไปผู้ถามก็จะถามว่า  ยอมบ่  ถ้าบอกว่า  ยอม                  

ถือว่าผู้ตอบเป็นผู้แพ้  ผู้ถามก็จะเฉลย  และผู้ถามก็จะได้สิทธิ์เป็นผู้ถามต่อไป

4.       แต่ถ้าผู้ตอบตอบว่า  ไม่ยอม  แต่ตอบผิดก็ถือว่าผู้ตอบเป็นผู้แพ้เช่นกัน

5.       เมื่อผู้ถามเฉลยคำตอบแล้ว  ก็จะได้สิทธิ์เป็นผู้ถามต่อไปจนกว่าผู้ตอบจะตอบถูก

และได้สิทธิ์เป็นผู้ถาม  จะสลับกันเล่นหมุนเวียนกันไปอย่างนี้จนเบื่อหรือเลิกเล่น

ประเภทของควมทวย

                ควมทวยที่ปรากฏในท้องถิ่นอีสานโดยทั่วไป  จะใช้ถามเกี่ยวกับสิ่งต่าง ๆ ทั้งเกี่ยวกับคน  สัตว์  สิ่งของ  อาหารการกิน  และพืชพรรณต่าง ๆ  คือ

1.    ควมทวยที่เกี่ยวกับคน  เป็นการถามที่มุ่งเอาคำตอบเกี่ยวกับคน  เช่น 

·       ซ้างขึ้นภู  ตบหูเป๊ะ ๆ  แม่นหยัง  ?  คนต่ำหูก  (ทอผ้า)

·       ไฟไหม้ดังบ่ไหม้ขี้มูก  แม่นหยัง  ?  คนสูบยา

·       เฒ่าสองเฒ่านั่งอยู่ซานเหล้า  เหลียวบ่เห็นกันจักเทื่อ  แม่นหยัง  ?  หู

·       เฒ่าสองเฒ่านั่งอยู่นอกซาน  คนผ่านมาแล่นเข้าไปลี้  แม่นหยัง  ?  ขี้มูก

·       เฒ่าสองเฒ่า  นั่งเฝ้าปืนกล  แม่นหยัง  ?  ไข่หำ  (ลูกอัณฑะ)

·       ตัดกกบ่ตาย  ตัดปายบ่เหี่ยว  แม่นหยัง  ?  ผม

·       น้ำพัดลาน ๆ ฮอดบ่อนคันแล้วถอย  แม่นหยัง  ?  คนไถนา

·       น้ำอีหยังพอกินแต่บ่พออาบ  ?  น้ำนม

·       บักน้อย ๆ โตนตั่งคอหัก  หมาแล่นสัก  แมงวันแตกโผ่  แม่นหยัง  ?  ขี้

·       แม่นหยัง  ดำแล้วขาว  ยาวแล้วสั้น  หมั่นแล้วคลอน  หย่อนแล้วตึง  ?  ผม   ตา  แข้ว (ฟัน)  หู

·       แม่นหยัง  ตากบ่แห้งจักเทื่อ  ?  ลิ้น

·       ส่วยกางลำ  ทำกางบ้าน  แม่นหยัง  ?  คันหลาว  กับคนตำข้าว 

2.    ควมทวยเกี่ยวกับหมวดอากัปกิริยา  เป็นการถามที่มุ่งเอาคำตอบเกี่ยวกับกิริยา

ท่าทาง  เช่น

·       ก่างขา  ตาเดียว  ปากเบี้ยว  นิ้วกะดิก  แม่นหยัง  ?  คนยิงปืน

·       จับขาแหง่งเอาหมากแดงยัดใส่  แม่นหยัง  ?  มีดสะนากหนีบหมาก

·       แต่น้อย ๆ  มีสี่ขา  ใหญ่ขึ้นมามีสองขา  เฒ่ามามีสามขา  แม่นหยัง  ?

       (คนเดิน  คือ  วัยเด็กคลาน  วัยผู้ใหญ่เดินปกติ  วัยชราใช้ไม้เท้าค้ำยัน)

·       นั่งยองย่อใส่คัก ๆ แล่วกะเด้า  เข่าบ่เข่ากะคลำ  แม่นหยัง  ?  คนลับมีด

·       แม่นหยัง  ใต้กะขน  เทิงกะขน  ซนกันมีแฮงย่าว  ?  หลับตา

·       หมอยแยมแหยะ  แป๋กันมีแฮงมีแฮง  แม่นหยัง  ?  หลับตา 

3.    ควมทวยที่เกี่ยวกับสัตว์  เป็นการถามที่มุ่งเอาคำตอบเกี่ยวกับสัตว์  เช่น

·       กินแต่หญ้าน้ำท่าบ่กิน  แม่นหยัง  ?  ม่อน  (ตัวไหม)

·       เก๊าะเจ๊าะมีแข่ว  แม่นหยัง  ?  แมวขี้

·       ไก่อีลายตายแซ่น้ำ  แม่นหยัง  ?  ไซ

·       ขี้ซ้างลอด  ขี้มอดค้าง  แม่นหยัง  ?  ใยแมงมุม

·       คีไฟมีแข้ว  แม่นหยัง  ?  แมวขี้

·       งัวอีแดงออกลูกด่อน  แม่นหยัง  ?  มดแดง 

·       ดอกอีหยังอยู่ในถ้ำ  ฝนตกฮำปีละเทือแม่นหยัง  ?  สรงน้ำพระพุทธรูป

·       ถ้วยดำงำดิน  แม่นหยัง  ?  กองขี้ควาย

·       นั่งสูงก่อยืน  แม่นหยัง  ?  หมา

·       บักน้อย ๆ แก่ผ้าแพแดงลอดขอน  แม่นหยัง  ?  ขี้กะปอม  (กิ้งก่า)

·       ผู้อยู่โคกปั้นถ้วย  ผู้อยู่ห้วยสานมอง  ผู้อยู่หนองกองก้น  แม่นหยัง  ?  มดลิ้น (มดดำ)  แมงย่างซี้น (แมงมุมยักษ์)  และหอย

·       แม่นหยัง  โตอยู่นา  ตาอยู่บ้าน  ?  ปู

·       แม่นหยัง  ไม้อันน้อย  คนเป็นฮ้อยขึ้นโหย่มบ่หัก  ?  ฮังเผิ่ง  (รังผึ้ง)

·       ย่างบ่แล่นตับคอน  นอนบ่เวียนฟ้าผ่า  แม่นหยัง  ?  หมา

·       สองขาบังแดดแปดขาย่างดิน  แม่นหยัง  ?  ปู

·       สองขาสีสี่ขาจั้ง  แม่นหยัง  ?  แมงวัน  (แมลงวัน)

5.    ควมทวยที่เกี่ยวกับพืช  เป็นการถามที่มุ่งเอาคำตอบเกี่ยวกับพืช  เช่น

·       งัวอีเขียว  ผูกหลักเดียวเป็นจุ้ม แม่นหยัง  ?  บักฮูง  (มะละกอ)

·       ชื่ออยู่ฟ้าต้นกับหมากอยู่ดิน  แม่นหยัง  ?  บักลิ้นฟ้า  (เพกา)

·       ตกปุ๊กข้างซี้  บ่ให้ว่าขี้ซ้าง  แม่นหยัง  ?  หมากเฟือง  (มะเฟือง)

·       ต้นท่อเข็มใบเต็มน้ำ  แม่นหยัง  ?  ผักแว่น

·       ต้นท่อลำเทียนใบท่อกะเบียนน้อย  แม่นหยัง  ?  บัว

·       ต้นท่อลำเฮือ  ใบห่อเกือบ่ได้  แม่นหยัง  ?  ต้นมะขาม

·       ต่ำต้อป้อ  มีข้อสู่ตา  แม่นหยัง  ?  บักนัด  (สับปะรด)

·       แต่น้อยนุ่งผ้า  ใหญ่มาป๋าโต  แม่นหยัง  ?  หน่อไม้

·       แต่น้อย ๆ เพิ่นฮักเพิ่นแพง  ใหญ่ขึ้นมาเพิ่นเต๋เพิ่นถีบ  แม่นหยัง  ?  ก้า                 (กล้าข้าว)

·       แต่น้อยใส่เสื้อเขียว  เป็นสาวใส่เสื้อขาว  ใหญ่มาใส่เสื้อแดง  แม่นหยัง  ?  พริก

·       แต่น้อยใส่เสื้อคับ  ใหญ่ขึ้นมาใส่เสื้อหลวม  แม่นหยัง  ?  บักขาม  (มะขาม)

·       บิดหางฮ้องโอ้ด  แม่นหยัง  ?  หน่อไม้

·       ผักหยังกินบ่ได้  ?  ผักกะตู  (ประตู) 

·       ผักหยังอยู่ใต้สาด  ?  ผักแป้น  (กุยฉ้าย)

·       ผู้ญิงไปได้หลาย  ผู้ซายไปได้หน่อย  เด็กน้อยไปบ่ได้หยัง  แม่นหยัง  ?                บักหญ้า  (หญ้าเจ้าชู้)

·       ไม้หยังตักบ่เต็ม  ?  ไม้บก  (สะบก) 

·       มีกกบ่มีฮาก  มีหมากบ่มีใบ  แม่นหยัง  ?  เคือเขาคำ  (เถาไหมทอง)

·       แม่นหยัง


Share | บริการนำเนื้อหานี้ไปแปะไว้ที่

เรื่องน่าสนใจจากสมาชิกท่านอื่น
เล่าเรื่อง ..."แอบรัก....เพิ่มทักษะคิด"
[ธีรพันธ์ ฝั้นเต็ม]
เปิดอ่าน 1639 ครั้งแล้ว
สอนเชลโล่ราคาถูก0847655828,800บ./8ชม./ด.ชมรมดนตรีสากลมีนบุรี
[ปรีชา เงากระจ่าง]
เปิดอ่าน 2951 ครั้งแล้ว
การพัฒนาการเขียนสะกดคำ โดยใช้แบบฝึกเสริมทักษะ กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6
[ชูเกียรติ พนัส]
เปิดอ่าน 1726 ครั้งแล้ว

 

ไม่มีความเห็น

 
 

เรื่องราวล่าสุด ที่ ..สมปอง จันทคง.. เป็นคนเขียน
หลักสังเกตคำเขมรในภาษาไทย
ถอดบทพากย์เอราวัณ
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 10 เรื่อง สวนพฤกษศาสตร์ในโรงเรียน
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ ๘ สวนพฤกษศาสตร์ในโรงเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔ เวลา ๓ ชั่วโมง
ความร่วมมือเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาโรงเรียนมัธยมศึกษา
เหยือกเต็มหรือยัง ? สิ่งที่คุณต้องเรียนรู้ชีวิต
รายงานการออกเยี่ยมบ้านนักเรียน ปี ๒๕๕๕
นิทานภาษาอังกฤษ "A millionaire is four wives"



 
เกมส์ รวมเกมส์ เกมส์แข่งรถ เกมส์ต่อสู้ เกมส์ภาษา เกมส์วางระเบิด เกมส์แต่งตัว เกมส์ท่องเที่ยว เกมส์หมากฮอส เกมส์ผจญภัย เกมส์เต้น เกมส์รถ เกมส์ดนตรี เกมส์ขายของ เกมส์ฝึกสมอง เกมส์เด็กๆ เกมส์ปลูกผัก เกมส์การ์ด เกมส์จับผิดภาพ เกมส์ตลก เกมส์ตัดผม เกมส์ก้านกล้วย เกมส์ทําอาหาร เกมส์เลี้ยงสัตว์ เกมส์ผี เกมส์จับคู่ เกมส์กีฬา เกมส์เศรษฐี เกมส์ฝึกทักษะ เกมส์วางแผน เกมส์จีบหนุ่ม เกมส์มาริโอ เกมส์ระบายสี เกมส์จีบสาว เกมส์เบ็นเท็น เกมส์ยิง เกมส์ยาน เกมส์สร้างเมือง เกมส์มันส์ๆ เกมส์แต่งบ้าน เกมส์ความรู้


สมปอง จันทคง
เจ้าของบล็อกนี้
 
 

เข้าสู่ระบบ


  

สมัครสมาชิก

New Games Here!
เกมส์ปีนล็อกเกอร์หาของnew
เกมส์ปีนล็อกเกอร์หาของ ทดสอบความจำว่าสิ่งของที่มีคนขอ อยู่ตู้ไหนกันแน่ กด Space เพื่อเปิดตู้ เคลื่อนที่ใช้ลูกศร
เกมส์ลูกบาศก์รูบิคnew
โอ้โห เกมนี้ฝึกปัญญามากเลยครับ มาเล่นเกมส์ใช้สมองออนไลน์กัน มาใช้สมอง ประลองปัญญา ในการต่อ ลูกบาศก์ให้เป็นสีเดียวกันให้หมดดูครับ
เกมส์เด็กวางระเบิดnew
เกมส์เด็กวางระเบิด เกมส์นี้เราจะต้องควบคุมเด็กน้อยวางระเบิดเส้นทาง ทำลายเจ้าปีศาจตัวสีแดง เก็บกุญแจ เปิดประตูหาตำนานผจญภัยให้ได้
เกมส์ทหารจิ๋วnew
เกมส์ทหารจิ๋ว เกมทหารจิ๋ว มาเล่นเกมส์ทหารจิ๋วออนไลน์กัน พยายามพาทหารจิ๋วฝ่าด่านต่างๆไปให้ได้นะ
เกมส์ตัดผมสาวน้อยnew
เกมส์ตัดผมสาวน้อย ทุกคนคงต้องชอบเกมส์นี้แน่นอน เกมส์นี้เราจะต้องทำผมให้กับสาวน้อยที่มีนัดเดทที่ห้างสรรพสินค้า ช่วยกันออกแบบให้น่ารัก โดนใจหนุ่มๆ ในห้างกันเลย
More Games Click!!

 
เว็บไซต์เพื่อคุณครูและนักเรียนไทย