ครูบ้านนอก

บทคัดย่อ

การพัฒนาความสามารถด้านการคิดเป็นพื้นฐานสำคัญของการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 และเป็นเป้าหมายสำคัญของหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 อย่างไรก็ตาม จากการจัดประสบการณ์ที่ผ่านมา พบว่าเด็กปฐมวัยยังขาดโอกาสในการคิดวิเคราะห์ การเปรียบเทียบ การจำแนก และการอธิบายเหตุผลอย่างเป็นระบบ ผู้จัดทำจึงพัฒนานวัตกรรม “Tell–Play–Think : เล่า–เล่น–คิด” ซึ่งเป็นการจัดประสบการณ์ผ่านกิจกรรมการเล่านิทานประกอบการเล่นตามแนวลูทพาร์ท (Loose Parts Play) เพื่อส่งเสริมความสามารถด้านการคิดของเด็กปฐมวัย

การดำเนินงานใช้กระบวนการจัดประสบการณ์ 3 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นเล่า (Tell) ครูเล่านิทานพร้อมใช้คำถามปลายเปิดกระตุ้นการคิด ขั้นเล่น (Play) เด็กเลือกใช้วัสดุลูทพาร์ทจากธรรมชาติและวัสดุเหลือใช้สร้างสรรค์ตัวละคร ฉาก หรือเหตุการณ์จากนิทานตามจินตนาการ และ ขั้นคิด (Think) เด็กนำเสนอผลงาน อธิบายเหตุผล แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และสะท้อนผลการเรียนรู้ร่วมกับครูและเพื่อน กิจกรรมดำเนินการกับนักเรียนชั้นอนุบาลปีที่ 3/1 โรงเรียนอนุบาลหนองแซงศีลวุฒาจารย์ จำนวน 15 คน ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 ระหว่างวันที่ 16 มิถุนายน–14 กรกฎาคม 2568 รวม 12 แผนการจัดประสบการณ์ โดยใช้แบบประเมินความสามารถด้านการคิดตามมาตรฐานที่ 10 ตัวบ่งชี้ 10.1 ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาจากผู้เชี่ยวชาญและมีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) อยู่ระหว่าง 0.67–1.00

ผลการดำเนินงานพบว่า เด็กปฐมวัยมีพัฒนาการด้านความสามารถในการคิดสูงขึ้นอย่างชัดเจน โดยเด็กสามารถบอกลักษณะและความสัมพันธ์ของสิ่งต่าง ๆ จากการสังเกตได้ร้อยละ 100 จับคู่และเปรียบเทียบสิ่งต่าง ๆ ได้ร้อยละ 93.34 จำแนกและจัดกลุ่มสิ่งต่าง ๆ ได้ร้อยละ 86.67 และเรียงลำดับเหตุการณ์ได้ร้อยละ 93.34 นอกจากนี้ ผลการประเมินภาพรวมด้านความสามารถในการคิดเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 75.48 ในภาคเรียนที่ 1 เป็นร้อยละ 83.78 ในภาคเรียนที่ 2 สะท้อนให้เห็นว่านวัตกรรมดังกล่าวช่วยส่งเสริมการคิดรวบยอด การคิดเชิงเหตุผล การคิดแก้ปัญหา ความคิดสร้างสรรค์ และการสื่อสารของเด็กได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ปัจจัยแห่งความสำเร็จเกิดจากการบูรณาการการเล่านิทานกับการเล่นอย่างอิสระโดยใช้สื่อลูทพาร์ท การใช้คำถามปลายเปิด การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ และความร่วมมือของผู้บริหาร ผู้ปกครอง และชุมชนในการสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ ส่งผลให้เด็กเรียนรู้อย่างมีความสุข ได้ลงมือปฏิบัติจริง และสามารถสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง นวัตกรรม “Tell–Play–Think : เล่า–เล่น–คิด” จึงเป็นแนวทางการจัดประสบการณ์ที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในสถานศึกษาปฐมวัยอื่นได้อย่างเหมาะสม เพื่อพัฒนาความสามารถด้านการคิดและยกระดับคุณภาพการศึกษาปฐมวัยอย่างยั่งยืน

เว็บน่าสนใจ