ครูบ้านนอก

1. ความสำคัญของผลงานนวัตกรรมที่นําเสนอ

กระแสการเปลี่ยนแปลงในยุคโลกาภิวัตน์ ทำให้สังคมไทยต้องเผชิญกับปัญหาหลายด้านที่เกิดจากปัญหาด้านจิตใจของคนในสังคมที่เสื่อมลงทั้งทางด้านศีลธรรม วัฒนธรรม การเมือง เศรษฐกิจและสังคมก่อให้เกิดปัญหา ที่สำคัญ โดยเฉพาะปัญหาคอรัปชั่น ที่มีสาเหตุมาจากปัญหาด้าน คุณธรรมจริยธรรมที่สั่งสมมาโดยไม่รู้ตัวตั้งแต่วัยเยาว์ และพระราชกระแสรับสั่งของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูรในหลวงรัชกาล ที่ 10 เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2559 ที่ว่า “เพื่อสืบสานพระราชปณิธาน และ

เพื่อประโยชน์ของประชาชนชาวไทยทั้งปวง” ทรงรับสั่งให้ดำเนินการตาม แนวทางของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชในหลวงรัชกาลที่ 9 โดยการให้ทุกคนทำการเพื่อบ้านเมืองและประชาชน

โดยมีพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณบดินทรเทพยวรางกูร

ทรงมีกระแสรับสั่งให้จัดการศึกษา โดยต้องมุ่งสร้างพื้นฐานให้แก่ ผู้เรียนใน 4 เรื่อง คือ 1. ทัศนคติที่ถูกต้อง

2. พื้นฐานชีวิตที่มั่นคงแข็งแรง 3. มีอาชีพ มีงานทำ และ4. เป็นพลเมืองดี ดังนั้นหน่วยงานทางการศึกษา

จึงได้กำหนดนโยบาย แผนและหลักสูตรมุ่งเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรม ให้เกิดขึ้นในสังคมไทย

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้ดำเนินโครงการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ.

เพื่อปลูกฝังให้ผู้บริหาร ครู นักเรียนและบุคลากรทางการศึกษาได้รับการปลูกฝังคุณธรรม 5 ประการ ได้แก่

1) ความพอเพียง 2) ความกตัญญู 3) ความซื่อสัตย์สุจริต 4) ความรับผิดชอบ และ5) อุดมการณ์คุณธรรม

การผลิตนวัตกรรม สร้างสรรค์คนดี เป็นกิจกรรมหนึ่งที่โรงเรียนจะต้องดำเนินการขับเคลื่อนตามโครงการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. การผลิตนวัตกรรม สร้างสรรค์คนดี ผู้บริหาร ครู ต้องศึกษาหลักการ แนวคิด ทฤษฎี และผลงานการวิจัยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาผสมผสานกับประสบการณ์ของตนเองเพื่อผลิตนวัตกรรม สร้างสรรค์คนดี ให้เหมาะสมกับโรงเรียน ปัจจัยความสำเร็จของการผลิตนวัตกรรม สร้างสรรค์คนดี ในโรงเรียนคุณธรรม ต้องมีนโยบายที่ชัดเจนในการพัฒนานักเรียนให้มีคุณธรรม จริยธรรม ส่งเสริมให้นักเรียน

ได้รับการพัฒนาจนเกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม และมีเจตคติที่ดีในการพัฒนาคุณธรรมอัตลักษณ์

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 2 ได้กำหนดทิศทางการพัฒนาการศึกษา

ขั้นพื้นฐาน ปีงบประมาณ พ.ศ.2567-2570 โดยมีวิสัยทัศน์ขององค์กรคือ “2 ลด 2 ปรับ 2 เพิ่ม 2 เสริม

2 สร้าง 2 มุ่ง” และเพื่อเป็นการต่อยอดพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน ตามนโยบาย "เรียนดี มีความสุข"

ทั้งนี้ ได้นำสู่การดำเนินการโดยกำหนดทิศทางการพัฒนาไว้ในกลยุทธ์ ที่ 5 พัฒนาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษาให้เป็นบุคคลและองค์กรแห่งการเรียนรู้ก้าวสู่องค์กรแห่งนวัตกรรม โดยได้จัดทำโครงการพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะผู้เรียน ที่ตอบสนองการเปลี่ยนแปลงศตวรรษที่ 21 เพื่อสนองตามวิสัยทัศน์ขององค์กรและสอดคล้องกับกลยุทธ์ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาดำเนินการส่งเสริม สนับสนุนให้ผู้บริหารสถานศึกษา ครู และบุคลากรทางการศึกษาทุกคนในสังกัด พัฒนากระบวนการจัดการศึกษา การบริหารจัดการ การจัดการเรียนรู้ที่เหมาะสม และมีคุณภาพโดยคำนึงถึงบริบทเชิงพื้นที่

ความแตกต่างหลากหลายของผู้เรียน ความสอดคล้องในการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาผู้เรียนในศตวรรษที่ 21

โรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 2

เป็นโรงเรียนขนาดกลาง มีบริบทเป็นชุมชนชนบท ห่างไกลเมือง นักเรียนมีความหลากหลายทางชาติพันธุ์ ประกอบด้วยชาวพื้นเมือง ไทยใหญ่ ลาหู่ พม่า และลาว ผู้ปกครองส่วนใหญ่มีอาชีพเกษตรกรรม ทำนา ทำสวน และรับจ้าง สภาพครอบครัวส่วนใหญ่มีฐานะปานกลางค่อนข้างยากจน บางครอบครัวนักเรียนอยู่กับปู่ ย่า ตา ยาย พ่อแม่ทิ้งถิ่นฐานไปประกอบอาชีพในเมืองใหญ่ จากการสังเกตการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ การพบปะพูดคุยประชุมผู้ปกครอง และการลงพื้นที่เยี่ยมบ้านนักเรียน ในปีการศึกษา 2566-2568 พบว่า

สภาพครอบครัวของนักเรียนหลายคน ไม่ได้สมบูรณ์พร้อมบางครอบครัวพ่อแม่หย่าร้าง บางส่วนประสบปัญหาภาวะทางเศรษฐกิจ ทำให้ต้องหาเลี้ยงครอบครัวและตนเองสิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นสาเหตุให้นักเรียนบางส่วน

มีพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ด้านคุณธรรมของสถานศึกษา โรงเรียนยังได้ดำเนินโครงการโรงเรียนต้นแบบคุณธรรมต้องใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน โดยใช้ยุทธศาสตร์ 3 ด้านได้แก่ 1) ยุทธศาสตร์

การพัฒนาครู 2) ยุทธศาสตร์การพัฒนานักเรียน 3) ยุทธศาสตร์การพัฒนาสภาพแวดล้อม กระบวนการสำคัญคือ กระตุ้น จิตวิญญาณครู เรื่องบทบาทหน้าที่ความเป็นครู กระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษา ดังนั้นนวัตกรรมสร้างสรรค์คนดีที่โรงเรียนผลิตขึ้น ควรคำนึงถึงบริบท สภาพแวดล้อมของโรงเรียน และการมีส่วนร่วมของชุมชน ซึ่งจะทำให้โรงเรียนบรรลุเป้าหมายในการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม

ของนักเรียนโดยปลูกฝังคุณลักษณะ 5 ประการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. คือ 1) ความพอเพียง 2) ความกตัญญู

3) ความซื่อสัตย์สุจริต 4) ความรับผิดชอบ ¬และ5) อุดมการณ์คุณธรรม ¬และส่งเสริมให้นักเรียนได้รับการพัฒนาจนเกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม และมีเจตคติที่ดีในการพัฒนาคุณธรรมอัตลักษณ์ของโรงเรียน คือ มีวินัย

มีความรับผิดชอบ พอเพียง และจิตอาสา โดยได้น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เป็นแนวทาง

ในการขับเคลื่อนเพื่อพัฒนาคุณภาพของผู้เรียน โครงการกะศิษย์เกษตร มีคุณลักษณะและการจัดการ

ที่สอดคล้องกับหลักเศรษฐกิจพอเพียง คือ พอประมาณกับศักยภาพของนักเรียน พอประมาณกับภูมิสังคม

ของโรงเรียนและชุมชนที่ตั้ง มีการส่งเสริมให้ใช้ความรู้อย่างรอบคอบ ระมัดระวัง ฝึกให้เด็กคิดเป็นทำเป็น

อย่างมีเหตุผล ไม่เอาเปรียบผู้อื่น มีวินัย ปลูกฝังจิตสำนึกรักษ์สิ่งแวดล้อมสืบสานวัฒนธรรมไทยและวิถีชุมชน

จากการรายงานผลการดำเนินงานโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. ในปีการศึกษา 2565 พบว่า ผลการประเมินคุณลักษณะ 5 ประการของโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. ของนักเรียน ได้ร้อยละ 81.58 ยังต่ำกว่าเป้าหมายที่โรงเรียนได้กำหนดไว้ คือ ร้อยละ 85 ประเมินตามคุณลักษณะได้ดังนี้ 1) ความพอเพียง คิดเป็นร้อยละ 81.22

2) ความกตัญญู คิดเป็นร้อยละ 81.33 3) ความซื่อสัตย์สุจริต คิดเป็นร้อยละ 81.44 4) ความรับผิดชอบ

คิดเป็นร้อยละ 81.67 5) อุดมการณ์คุณธรรม คิดเป็นร้อยละ 82.22 ตามลำดับ สอดคล้องกับมาตรฐานการศึกษาในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานศึกษาของโรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยา มาตรฐานที่ 1 คุณภาพของผู้เรียน ด้านที่ 1.2 คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน สรุปภาพรวมระดับคุณภาพได้ 74 (ดีเลิศ) ยังไม่เป็นที่น่าพอใจ ผู้บริหารและคณะครูจึงได้ร่วมกันสำรวจปัญหา พบว่า เนื่องมาจากโรงเรียนยังไม่มีรูปแบบการบริหารงาน

ในการขับเคลื่อนกิจกรรมที่เป็นรูปธรรม จึงทำให้การดำเนินงานของโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. ยังไม่บรรลุวัตถุประสงค์ ส่งผลให้การพัฒนาคุณลักษณะ 5 ประการ ของนักเรียนต่ำกว่าเป้าหมายที่โรงเรียนกำหนดไว้

จากสภาพปัญหาและความสำคัญดังกล่าวข้างต้นเพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมและรองรับ

การเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้น โรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยา ได้น้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษา

ของในหลวงรัชกาลที่ 10 ซึ่งถือเป็นหัวใจหลักของการสร้างเยาวชนพลเมืองที่ดีของประเทศชาติ บ้านเมือง และ

เป็นพลโลกที่ดีต่อไป ยังได้เข้าร่วมโรงเรียนนำร่องพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา เรียนรู้การสร้างและใช้นวัตกรรมการศึกษาร่วมกันเพื่อตอบโจทย์ผู้เรียน และคุณภาพการศึกษาของพื้นที่ที่สอดคล้องกับการพัฒนาประเทศ

จึงริเริ่มพัฒนารูปแบบการบริหาร PAJEE S+ ของสถานศึกษา สร้างนวัตกรรมการศึกษาขึ้นเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา ตามแนวทางการจัดทำและนำเสนอนวัตกรรมการศึกษาโครงการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. จึงได้ประชุมคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน คณะครู ผู้ปกครองนักเรียนร่วมกันกำหนดนโยบาย

ในการขับเคลื่อน การผลิตนวัตกรรมสร้างสรรค์คนดี และถอดบทเรียน Best Practice กะศิษย์เกษตร

ปลูกต้นกล้าความดี ด้วยวิถีพอเพียง โดยใช้รูปแบบการบริหาร PAJEE S+ เพื่อปลูกฝังและพัฒนาให้ผู้เรียน

เกิดคุณลักษณะ 5 ประการของโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. และส่งเสริมให้นักเรียนได้รับการพัฒนาจนเกิด

การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม และมีเจตคติที่ดีในการพัฒนาคุณธรรมอัตลักษณ์ของโรงเรียน คือ มีวินัย

มีความรับผิดชอบ พอเพียง และจิตอาสา และสร้างเครือข่ายระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ อย่างมีคุณภาพสืบไป

2. จุดประสงค์และเป้าหมาย

จุดประสงค์

1) เพื่อดำเนินโครงการกะศิษย์เกษตร ปลูกต้นกล้าความดี ด้วยวิถีพอเพียง โดยใช้รูปแบบการบริหาร PAJEE S+

2) เพื่อปลูกฝังและพัฒนาให้นักเรียนโรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยา ให้เป็นคนดี มีคุณลักษณะ 5 ประการ

ของโรงเรียนคุณธรรม สพฐ.

3) เพื่อเผยแพร่นวัตกรรมสร้างสรรค์คนดีด้านการบริหารสถานศึกษาทั้งในและนอกโรงเรียน

เป้าหมาย

เป้าหมายเชิงปริมาณ

1) ผู้บริหาร ร้อยละ 100 มีความเป็นผู้นำ ส่งเสริม และขับเคลื่อนโครงการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ.

ให้สอดคล้องกับคุณธรรมอัตลักษณ์ของโรงเรียน และเหมาะสมกับสภาพบริบทของสถานศึกษา

2) ครูและบุคลากรทางการศึกษา ร้อยละ 100 มีความตระหนัก และมีนวัตกรรมสร้างสรรค์คนดี สอดคล้องกับคุณลักษณะ 5 ประการของโรงเรียนคุณธรรม สพฐ.

3) นักเรียน ร้อยละ 80 ได้รับการปลูกฝังและพัฒนาคุณลักษณะ 5 ประการของโรงเรียนคุณธรรม สพฐ.

เป้าหมายเชิงคุณภาพ

ผู้บริหาร ครู บุคลากรทางการศึกษาและนักเรียน เป็นคนดี มีคุณธรรมและจริยธรรม ตามคุณลักษณะ

5 ประการของโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. ส่งเสริมให้นักเรียนได้รับการพัฒนาจนเกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม

มีเจตคติที่ดีในการพัฒนาคุณธรรมอัตลักษณ์ของโรงเรียน และสร้างเครือข่ายระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ

อย่างมีคุณภาพ

เว็บน่าสนใจ