ECON SMART Model "เรียนรู้บทบาทผู้ผลิตและผู้บริโภค สู่การเป็นพลเมืองเศรษฐกิจที่รู้เท่าทัน"
ปัจจุบันโลกมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วทั้งด้านเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และวิถีชีวิต ส่งผลให้ผู้เรียนจำเป็นต้องมีทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา การตัดสินใจ และการปรับตัวต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ การจัดการเรียนรู้จึงไม่ควรมุ่งเพียงการถ่ายทอดความรู้ แต่ต้องเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติ คิด สร้างสรรค์ และเรียนรู้จากประสบการณ์จริง เพื่อให้สามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ
จากการจัดการเรียนการสอนรายวิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระเศรษฐศาสตร์ พบว่าผู้เรียนส่วนใหญ่ยังไม่สามารถอธิบายบทบาทของผู้ผลิตและผู้บริโภคได้อย่างถูกต้อง ขาดทักษะในการวิเคราะห์สถานการณ์ทางเศรษฐกิจรอบตัว และไม่สามารถเชื่อมโยงความรู้กับการใช้ชีวิตจริง ส่งผลให้การเรียนรู้ยังไม่บรรลุผลตามสมรรถนะที่หลักสูตรกำหนด
เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว จึงได้พัฒนานวัตกรรม ECON SMART Model เรียนรู้บทบาทผู้ผลิตและผู้บริโภค สู่การเป็นพลเมืองเศรษฐกิจที่รู้เท่าทัน โดยบูรณาการแนวคิด Active Learning, Creative-Based Learning และ Place-Based Learning เข้าด้วยกัน เพื่อสร้างกระบวนการเรียนรู้ที่ผู้เรียนมีส่วนร่วมอย่างเต็มที่ ผ่านการลงมือปฏิบัติ การคิดสร้างสรรค์ การเรียนรู้จากปัญหาและสถานการณ์จริง รวมถึงการใช้ชุมชนและแหล่งเรียนรู้ในท้องถิ่นเป็นฐานในการเรียนรู้
การดำเนินกิจกรรมภายใต้ ECON SMART Model เปิดโอกาสให้ผู้เรียนศึกษาบทบาทของผู้ผลิตและผู้บริโภคจากบริบทใกล้ตัว เช่น ตลาดในชุมชน ร้านค้าท้องถิ่น วิสาหกิจชุมชน และกิจกรรมทางเศรษฐกิจภายในโรงเรียน ผู้เรียนได้สำรวจข้อมูล วิเคราะห์ต้นทุนและความต้องการของผู้บริโภค ออกแบบแนวคิดหรือผลิตภัณฑ์อย่างสร้างสรรค์ ทดลองวางแผนการผลิต ฝึกการตัดสินใจ และสะท้อนผลการเรียนรู้ร่วมกัน ส่งผลให้ผู้เรียนเกิดความเข้าใจด้านเศรษฐศาสตร์จากประสบการณ์ตรง และสามารถประยุกต์ใช้ความรู้ในการดำเนินชีวิตได้จริง
ผลการดำเนินงานพบว่า ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น มีความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาทของผู้ผลิตและผู้บริโภคอย่างถูกต้อง สามารถคิดวิเคราะห์สถานการณ์ทางเศรษฐกิจ ตัดสินใจเลือกบริโภคอย่างมีเหตุผล รู้จักวางแผนการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า รวมทั้งมีความกล้าแสดงออก ทำงานร่วมกับผู้อื่น และสร้างสรรค์ผลงานได้อย่างมีคุณภาพ สอดคล้องกับสมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน
นวัตกรรม ECON SMART Model จึงเป็นรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่สามารถยกระดับคุณภาพผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 ได้อย่างเป็นรูปธรรม เพราะไม่เพียงพัฒนาความรู้ด้านเศรษฐศาสตร์เท่านั้น แต่ยังส่งเสริมทักษะการคิด การสื่อสาร การทำงานร่วมกัน ความคิดสร้างสรรค์ และการเป็นพลเมืองที่รู้เท่าทันทางเศรษฐกิจ สามารถนำไปประยุกต์ใช้หรือขยายผลในรายวิชาอื่นและสถานศึกษาอื่นได้ตามบริบทของแต่ละพื้นที่ อันเป็นการสนับสนุนการปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้ของกระทรวงศึกษาธิการและสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานในการพัฒนาผู้เรียนให้พร้อมดำรงชีวิตในสังคมแห่งการเปลี่ยนแปลงอย่างยั่งยืน