ครูบ้านนอก

ชื่อโครงงาน นักสืบ ดิน ดิน

ผู้จัดทำโครงงาน นักเรียนชั้นอนุบาล 2/5 โรงเรียนบ้านต้นปรง

ครูที่ปรึกษา นางสาวจุฑาภรณ์ เชื้อเพ็ชร

ระยะเวลาในการจัดทำ (9 - 20 พฤศจิกายน 2558)

ที่มาของโครงงาน (วันที่ 9 พฤศจิกายน 2558)

ช่วงสัปดาห์ของการจัดประสบการณ์หน่วยการเรียนรู้ เรื่อง หิน ดิน ทราย เด็กมีโอกาสได้ออกไปศึกษาแหล่งเรียนรู้ภายในโรงเรียนเกี่ยวกับลักษณะของ หิน ดิน ทราย ที่มีอยู่ภายในบริเวณโรงเรียน และในระหว่างการศึกษาแหล่งเรียนรู้นั้น เด็กเกิดคำถามจึงมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างเพื่อน ๆ เช่น “ทำไมดินสีส้ม ๆ เวลาเหยียบมันถึงติดรองเท้า แต่ดินสีดำไม่ติดรองเท้า” “ดินที่โรงเรียนมีหลายสีค่ะ”

ขั้นที่ 1 ตั้งคำถามที่อยากรู้

จากการศึกษาแหล่งเรียนรู้ภายในโรงเรียน ตามหน่วยการจัดประสบการณ์ เรื่อง หิน ดิน ทราย ทำให้เด็กเกิดคำถามและข้อสงสัยเกี่ยวกับดินที่เด็กอยากรู้มากมาย ได้แก่

น้องทราย : ครูคะทำไมดินที่สีส้มมันชอบติดรองเท้าจังคะ

ครู : เหตุผลที่ไอ้เจ้าดินสีส้ม ๆ มันชอบติดเท้าเพราะว่ามันแอบเก็บน้ำเอาไว้เยอะเลยค่ะ

น้องเมือง : คุณครูครับดินเก็บน้ำได้ด้วยหรือครับ แล้วดินอะไรเก็บน้ำได้มากที่สุดครับ

น้องแชมป์: ดินเก็บน้ำไว้ตรงไหนครับครู

น้องตี๋ : แล้วทำไมดินเก็บน้ำได้ครับครู แล้วทำไมดินที่โรงเรียนไม่เหมือนกับดินที่บ้านผลเลย ครับ

ครู : ไม่เหมือนยังไงครับน้องตี๋

น้องตี๋ : ที่บ้านผมไม่เห็นมีดินสีดำเลยครับ มีแต่ดินสีแดง แต่ที่โรงเรียนมีดินหลายสีเลยครับ

น้องเตย : ตี๋แต่ดินบ้านเราเหมือนกับดินที่โรงเรียนเลย มีหลายสีเหมือนกัน

น้องตี๋ : ครูครับดินมันมีชื่อเหมือนผมไหมครับ

ครู : มีค่ะ ดินแต่ละชนิดที่เราเห็นมันก็มีชื่อเรียนด้วยนะคะ

น้องกบ : คุณครูครับตอนที่โรงเรียนปิด แม่พาผมไปซื้อดินหลายถุงเลยครับ

ครู : แม่น้องกบซื้อดินมาทำอะไรครับ

น้องกบ : แม่บอกว่าจะเอามาปลูกต้นไม้ครับ

น้องกังฟู : ผมก็เคยไปซื้อดินครับกับตาครับ ข้างในมันสีดำ สีมันไม่เหมือนกับดินที่บ้านผมเลย ครับ

น้องนิว : พ่อผมครับครู เอาดินสีแดงมาปั้นควายให้ผมเล่นด้วยครับ

น้องตอง : ครูครับผมเคยเอาดินหลังบ้านมาปั้นรูปช้างแต่มันปั้นไม่ได้เลยครับ

ครู : แล้วมีใครรูบ้างคะว่าในดินมีอะไรบ้าง

น้องกังฟู : ผมก็อยากรู้ด้วยครับคุณครูว่าในดินมีอะไรบ้าง

น้องมิลล์ : หนูเคยเห็นไส้เดือนค่ะ

น้องกบ : ผมไม่เคยเห็นเลยครับ แต่ผมอยากรู้ครับครู

ครูถามย้ำกับเด็ก ๆ อีกครั้งหนึ่งว่าใครมีคำถามที่อยากรู้อีกหรือไม่ เมื่อเด็กตอบว่าไม่มีครูและเด็กร่วมกันสนทนาสรุปเกี่ยวกับคำถามทั้งหมด โดยใช้ชาร์ตที่ครูจดไว้นำมาสรุป ซึ่งได้คำถาม 5 คำถาม ซึ่งเป็นคำถามที่เด็กสนใจมากที่สุด

คำถามที่ 1 ลักษณะของดินแต่ละชนิด

คำถามที่ 2 ในดินมีอะไรบ้าง

คำถามที่ 3 ทำไมดินถึงไม่เหมือนกัน

คำถามที่ 4 ทำไมดินเก็บน้ำได้

คำถามที่ 5 ดินใช้ทำอะไรได้บ้าง

โดยจะเริ่มจากการสำรวจของเด็กจากคำถามที่ 1 คือ ลักษณะของดินแต่ละชนิด

 

จุดประสงค์

เพื่อสำรวจและศึกษาลักษณะของดินแต่ละชนิด

ขั้นที่ 2 รวบรวมความคิดและคาดคะเนคำตอบ (วันที่ 10 พฤศจิกายน 2558 )

ครูร่วมสนทนาร่วมกับเด็ก ๆ เกี่ยวกับเรื่องลักษณะของดินแต่ละชนิดที่เด็กรู้จัก ทั้งนี้เพื่อต้องการทราบว่าเด็กมีความรู้หรือประสบการณ์เดิมมากน้อยแค่ไหน โดยใช้คำถามที่กระตุ้นความสนใจให้เด็กอยากที่จะเล่าประสบการณ์ของตนเอง ดังนี้

ครู : บ้านครูอยู่ใกล้กับทะเลแล้วครูชอบไปเดินเล่นที่ทะเล เพราะริมชายหาดมีดินสีขาว เนื้อละเอียด แล้วเด็ก ๆ ล่ะคะเคยเห็นหรือว่ารู้จักดินชนิดใดบ้าง

น้องฝน : หนูเคยเค้าไปในสวนยางกับพ่อค่ะ หนูไปช่วยพ่อปลูกยาง หนูเห็นดินแถวนั้นมันเป็นสี ดำ ๆ ค่ะ

น้องกบ : หน้าบ้านผมมีดินสีน้ำตาลครับ พอฝนตกเดินก็ไม่ได้ครับเพราะมันติดรองเท้าครับ

น้องบาส : ที่บ้านผมก็เหมือนบ้านกบเลยครับ ดินสีน้ำตาลเวลาผมไปเล่นมันติดทั้งมือทั้งเสื้อเต็ม ไปหมดเลยครับ

น้องตี๋ : ดินสีน้ำตาลเอามาปั้นควายได้ด้วยครับ

หลังจากที่ครูร่วมสนทนากับเด็ก ๆ แล้ว ให้เด็กช่วยกันสรุปดูว่าจากที่เพื่อเล่ามาทั้งหมดนั้น ดินแต่ละชนิดมีลักษณะเป็นอย่างไรบ้าง พร้อมทั้งทบทวนคำถามที่เด็กอยากรู้ คือ “ลักษณะของดินแต่ละชนิด” และให้เด็กช่วยกันคาดคะเนคำตอบ โดยการแบ่งเด็กออกเป็น 4 กลุ่ม ๆ ละ 7 คน โดยครูตั้งคำถามเพื่อให้สมาชิกของแต่กลุ่มได้ร่วมกันคิด และคาดคะเนคำตอบ ซึ่งได้คำตอบของเด็ก ๆ ในแต่ละกลุ่มดังนี้

กลุ่มที่ 1 1. ดินสีดำมีลักษะเม็ดเล็ก ๆ 2. ดินสีน้ำตาลจับตัวกันเป็นก้อน 3. ดินสีเหลืองมีเป็น เม็ด ๆ ใหญ่บ้างเล็กบ้าง

กลุ่มที่ 2 1. ดินสีขาวเป็นมีเม็ดปนอยู่ 2. ดินสีดำนิ่ม 3. ดินสีส้มเหนียว

กลุ่มที่ 3 1. ดินสีขาวมีเม็ดเล็ก ๆ คล้ายก้อนหิน 2. ดินสีส้มเอาปั้นรูปวัวได้ 3. ดินดำนิ่มที่สุด

กลุ่มที่ 4 1. ดินสีขาวปั้นไม่ได้ 2. ดินสีดำปั้นได้แต่มันแตก 3. ดินสีน้ำตาลปั้นได้ไม่แตก

 

ขั้นที่ 3 ดำเนินการสำรวจตรวจสอบ

ครูสนทนากับเด็กด้วยคำถาม “เด็ก ๆ ทำอย่างไร ถึงรู้ว่าดินแต่ละชนิดเป็นอย่างไร”

กลุ่มที่ 1 ให้คุณครูเล่าให้ฟัง

กลุ่มที่ 2 ดูจากอินเตอร์เน็ต

กลุ่มที่ 3 นำดินมาจาบ้าน

กลุ่มที่ 4 ไปสำรวจดินบริเวณโรงเรียน

หลังจากที่เด็กในแต่ละกลุ่มร่วมเสนอแนวทางในการศึกษาเรื่องลักษณะของดินแต่ละชนิดได้แล้ว ครูและเด็กร่วมกันคิดวิธีการที่จะบันทึกผลจากการศึกษาในครั้งนี้ว่าจะทำอย่างไร เพื่อให้ครูและเพื่อนคนอื่นจะได้เห็นผลงานของตน ซึ่งเด็ก ๆ มีคำตอบดังนี้

• วาดภาพ

• ให้ทุกคนอธิบายภาพวาดของตัวเอง

• นำไปติดไว้ให้เพื่อนดู

ขั้นที่ 4 สังเกตและการบรรยาย (วันที่ 11 พฤศจิกายน 2558 )

ครูพาเด็ก ๆ ไปยังห้อง ICT เพื่อศึกษาค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องชนิดและลักษณะของดิน และจากการศึกษาค้นคว้าทำให้เด็ก ๆ สามารถอธิบายได้ว่า (กลุ่มที่ 2)

1. ดินสีดำเรียกว่าดินร่วน มีลักษณะเป็นเม็ดละเอียด

2. ดินสีน้ำตาลเนื้อดินมีลักษณะเหนียว มีชื่อเรียกว่าดินเหนียว

3. ดินที่มีสีเหลืองอ่อน ๆ เรียกว่าดินทราย มีลักษณะเป็นเม็ดทั้งเม็ดเล็ก ผสมอยู่

เม็ดใหญ่

ครูนำเด็ก ๆ ออกไปสำรวจลักษณะของดินชนิดต่าง ๆ ที่มีอยู่ในโรงเรียน เพื่อให้เด็ก ๆ ได้ปฏิบัติและสัมผัสกับดินแต่ละชนิดได้จริง ๆ พร้อมทั้งจดจำเพื่อกลับมาบันทึกผลจากสิ่งที่พบเห็น ซึ่งได้คำตอบดังนี้ (กลุ่มที่ 4)

1. ดินสีขาวมีเนื้อหยาบนำมาปั้นเป็นก้อนกลม ๆ ไม่ได้

2. ดินสีดำเนื้อนิ่มนำมาปั้นเป็นก้อนกลม ๆ ได้ แต่แตกง่าย

3. ดินสีน้ำตาลเมื่อโดนน้ำนำมาปั้นเป็นก้อนกลม ๆ ได้ไม่แตก แต่ถ้าไม่โดนน้ำจะแข็งมาก

เด็กและครูร่วมกันหาคำตอบโดยการศึกษาลักษณะของดินจากดินที่เด็ก ๆ นำมาจากบ้าน เพื่อศึกษาลักษณะของดินแต่ละชนิด (กลุ่มที่ 3) โดยครูคอยให้ข้อมูลและคำแนะนำเพิ่มเติมในเรื่องที่เด็กควรรู้ (กลุ่มที่ 1) โดยที่ครูนำข้อเสนอแนะของกลุ่มที่ 1 และกลุ่มที่ 3 มาบูรณาการเข้าด้วยกัน นอกจากนี้ครูได้อธิบายชื่อของดินแต่ละชนิด ได้แก่ ดินสีดำ คือดินร่วน สีส้ม/สีน้ำตาล คือดินเหนียว และดินสีขาว/สีเหลือง คือดินทราย ซึ่งได้คำตอบดังนี้

(กลุ่มที่ 1)

1. ดินสีดำ คือดินร่วน มีลักษณะเม็ดเล็ก ๆ ละเอียด

2. ดินสีน้ำตาล คือดินเหนียว จับตัวกันเป็นก้อนแข็ง เมื่อโดนน้ำจะเหนียวติดมือ

3. ดินสีเหลือง คือดินทราย มีลักษณะเป็นเม็ด ๆ ใหญ่บ้างเล็กบ้างผสมกัน

(กลุ่มที่ 3)

1. ดินสีขาวมีเม็ดเล็ก ๆ ไม่จับตัวเป็นก้อน คล้ายก้อนหิน

2. ดินสีส้มเอาปั้นรูปวัวได้เพราะมันเหนียว

3. ดินสีดำนิ่มละเอียด

ขั้นที่ 5 บันทึกผล

เด็กแต่ละกลุ่มบันทึกผลจาการศึกษาค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับลักษณะของดินแต่ละชนิด ลงในใบบันทึกผลที่ทุกคนมีส่วนร่วมในการออกแบบ และนำเสนอผลงานของตน

ขั้นที่ 6 สรุปและอภิปราย

เด็กและร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับคำถาม “ลักษณะของดินแต่ละชนิด” หลังจากที่ทุกคนได้ทำการศึกษาค้นคว้าข้อมูลไปแล้ว โดยการขอตัวแทนเด็กให้ออกมาสรุปสาระสำคัญของการศึกษาในครั้งนี้

ครู : จากการที่เด็ก ๆ ได้ร่วมการศึกษาค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับลักษณะของดิน มีใครตอบได้บ้างคะว่าดินแต่ละชนิดมีลักษณะอย่างไร และมีชื่อว่าอะไร

เด็ก ๆ : จำได้ครับ/ค่ะ ดินมี 3 ชนิดครับ/ค่ะ ดินร่วนมีสีดำเนื้อละเอียด ดินเหนียวมีสีส้ม/สี น้ำตาลเมื่อโดนน้ำเนื้อจะเหนียวสามารถนำมาปั้นได้ และดินทรายเนื้อทรายมี ลักษณะเป็นผงมีเม็ดทรายเล็กบ้าง ใหญ่บ้างผสมอยู่

นอกจากนี้ครูยังได้ร่วมสนทนาเกี่ยวกับคำตอบที่เด็กเคยร่วมกันอภิปรายไว้ก่อนหน้านี้ ว่ามีสิ่งใดที่เหมือนหรือแตกต่างจากสิ่งที่เด็กคาดคะเนไว้หรือไม่ และเด็ก ๆ ได้ความรู้เพิ่มเติมอะไรมาบ้างจากการศึกษาครั้งนี้ เมื่อสนทนากับเด็กจบแล้ว ครูถามคำถามย้ำกับเด็กอีกครั้ง ว่าเด็กมีคำถามที่อยากรู้อีกหรือไม่ เมื่อเด็ก ๆ หลายคนยกมือ และอยากศึกษาดูว่าในดินมีอะไรบ้าง และดังที่ปรากฏจากที่มาของโครงงาน

 

ผลการพัฒนาความสามารถของเด็กปฐมวัย

1. ผลการพัฒนาความสามารถพื้นฐาน 4 ด้าน

1.1. ด้านการจัดการเรียนรู้

• เด็กได้เรียนรู้ลักษณะของดินแต่ละชนิด จากการศึกษาค้นคว้าข้อมูลด้วยวิธีการที่ตนเองสนใจ และผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญ เป็นผู้ลงมือปฏิบัติจริง

• เด็กสามารถถ่ายทอดประสบการณ์ของตนเองให้ผู้อื่นเข้าใจได้

1.2. ด้านภาษา

• เด็กสามารถใช้ภาษาในการถ่ายทอดประสบการณ์ ความรู้ให้เข้าใจได้

• เด็กมีทักษะในการเลือกใช้ภาษาได้อย่างถูกต้องเหมาะสม

• เด็กมีการพูดคุย สนทนาโต้ตอบระหว่างเพื่อน และครู

1.3. ด้านสังคม

• ทักษะกระบวนการทำงานกลุ่ม

• การยอมรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น

• การปฏิบัติตามกฎกติกา ข้อตกลงของกลุ่ม

• การช่วยแหลือ แบ่งปันซึ่งกันและกัน

1.4. ด้านการเคลื่อนไหว

• เด็กได้ใช้ทักษะในการเคลื่อนไหวส่วนต่าง ๆ ของร่างกายในระหว่างการสำรวจ

• เด็กได้ใช้ประสาทสัมผัส กล้ามเนื้อมัดเล็กในการหยิบจับสิ่งต่าง ๆ

2. ผลการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

2.1 ทักษะการสังเกต

• เด็กสามารถบันทึกผลลักษณะของดินจากการสังเกตได้

2.2 ทักษะการจำแนกประเภท

• เด็กสามารถจัดแยกประเภทตามชนิดของดินที่นำมาจากบ้าน และที่สำรวจภายในบริเวณโรงเรียนได้

• เด็กสามารถเปรียบเทียบความเหมือนความต่างของดินแต่ละชนิดได้

2.3 ทักษะการพยากรณ์หรือการคาดคะเนคำตอบ

• เด็กสามารถคาดคะเนลักษณะของดินแต่ละชนิดผ่านการอธิบายได้

2.4 ทักษะการจัดกระทำและสื่อความหมายข้อมูล

• เด็กสามารถบันทึกผลจากการสังเกตผ่านการวาดภาพได้ และสามารถนำเสนอข้อมูลตามความคิดของตัวเองให้ผู้อื่นเข้าใจได้

2.5 ทักษะการลงความคิดเห็นกับข้อมูล

• เด็กสามารถอธิบายลักษณะของดิน โดยมีการให้เหตุผลสนับสนุนตามความคิดเห็นของตนเองได้

เว็บน่าสนใจ