ครูบ้านนอก

การพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ ของเด็กปฐมวัย โดยใช้ผังกราฟิก Vann Diagram

The development of analytical thinking skills of early childhood using a Vann Diagram graphical chart.

1. ความสำคัญของผลงานและนวัตกรรมที่นำเสนอ

การพัฒนาประเทศไทยให้เจริญก้าวหน้า จำเป็นต้องพัฒนาประชาชนให้มีคุณภาพโดยเริ่มตั้งแต่เด็กปฐมวัย เด็กวัยนี้สมองเติบโตอย่างรวดเร็ว หากเด็กได้รับการพัฒนาอย่างครบถ้วนบนพื้นฐานของการส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ จะสร้างเสริมให้เด็กมีพัฒนาการที่ดีพร้อมทั้งด้านร่างกาย อารมณ์ จิตใจ สังคมและสติปัญญา โดยเฉพาะด้านสติปัญญาที่ช่วยให้เด็กรู้คิด รู้ทำอย่างเท่าทันกับยุคโลกาภิวัตน์ ทักษะการคิดนั้นเป็นทักษะด้านหนึ่งที่มีความสำคัญ ต่อเด็กปฐมวัย การจัดการศึกษาเพื่อส่งเสริมให้เด็กคิดเป็น แก้ปัญหาเป็นต้องเริ่มตั้งแต่ปฐมวัย เนื่องจากเด็กในวัยนี้ เป็นวัยแห่งการปูรากฐานพัฒนาการเรียนรู้ บุคลิกภาพต่างๆ ซึ่งถ้าเด็กไม่ได้รับการศึกษาที่ทัน ต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมก็จะส่งผลกระทบต่อพื้นฐานในการเรียนรู้ในขั้นต่อไป

การคิดวิเคราะห์เป็นทักษะที่เด็กต้องได้รับการพัฒนา เนื่องจากเป็นรากฐานของการเรียนรู้ ซึ่งหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พ.ศ. 2560 โดยกระทรวงศึกษาธิการ ได้กำหนดมาตรฐานคุณลักษณะที่พึงประสงค์ข้อ 10 ไว้ว่า มีความสามารถในการคิดที่เป็นพื้นฐานในการเรียนรู้ และเป็นทักษะสำคัญในศตวรรษที่ 21 รวมทั้ง Thailand Model 4.0 มุ่งเน้นให้เด็กคิดวิเคราะห์ สามารถพัฒนาตนเองได้ตลอดชีวิต ทักษะการคิดวิเคราะห์จึงเป็นการคิดที่มีความสำคัญที่ต้องใช้ในการเรียนรู้ ซึ่งเมื่อพิจารณาสภาพที่พึงประสงค์จะพบว่า ทักษะการคิดที่ควรส่งเสริมในเด็กปฐมวัย ได้แก่ การสังเกต การเปรียบเทียบ การจำแนก การจัดกลุ่ม การเรียงลำดับ การคาดคะเน การให้เหตุผล ฯลฯ ทักษะเหล่านี้นับเป็นทักษะการคิดขั้นพื้นฐานหรือทักษะการคิดที่เป็นแกนที่จะนำไปสู่การพัฒนาการคิดขั้นสูง (ชนาธิป พรกุล, 2554) โดยผ่านการจัดประสบการแบบบูรณาการทั้งกิจกรรม ทักษะและสาระการเรียนรู้สอดคล้องกับจิตวิทยาพัฒนาการของเด็ก ให้เด็กได้ลงมือกระทำ ผ่านประสาทสัมผัสทั้งห้า มีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม (กระทรวงศึกษาธการ,2560) สอดคล้องกับ สุมาลี หมวดไธสง (2554) ได้กล่าวไว้ว่า การคิดวิเคราะห์สามารถพัฒนาได้ตั้งแต่ช่วงปฐมวัย โดยกระตุ้นให้คิดเป็น เรียนรู้เป็น ใช้เหตุผลในการแก้ปัญหาได้อย่างถูกต้อง ดังที่ ประพันธ์ศิริ สุเสารัจ (2551) กล่าวว่า ทักษะการคิดวิเคราะห์เป็นวิธีที่ดีที่สุดในการแก้ปัญหา ดังนั้นเด็กจึงควรได้รับการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ผ่านการจัดประสบการณ์ที่กระตุ้นให้ฝึกคิด ฝึกวิเคราะห์ข้อมูล เหตุการณ์หรือธรรมชาติรอบตัว

การคิดวิเคราะห์เป็นอีกประเภทหนึ่งของการคิดที่เป็นรากฐานสำคัญของการเรียนรู้และการดำเนินชีวิตบุคคลที่มีความสามารถในการคิดวิเคราะห์จะมีความสามารถในด้านอื่นๆ เหนือกว่าบุคคลอื่นๆทั้งทางด้านสติปัญญาและการดำเนินชีวิต การคิดวิเคราะห์เป็นพื้นฐานของการคิดทั้งมวลเป็นทักษะที่ทุกคนสามารถพัฒนาได้ซึ่งประกอบด้วยทักษะสำคัญคือการ สังเกต การเปรียบเทียบ การคาดคะเนและการประยุกต์ใช้การประเมิน การจำแนกแยกแยะประเภท การจัดหมวดหมู่ การสันนิษฐาน การสรุปผลเชิงเหตุผล การศึกษาหลักการการเชื่อมโยงความสัมพันธ์ของสิ่งต่างๆ การตั้งสมมุติฐานที่มีผลมาจากการศึกษาค้นคว้า และการตัดสินใจในสิ่งต่างๆ โดยใช้เกณฑ์การตัดสินใจด้วยเหตุผล ทักษะการคิดวิเคราะห์เป็นทักษะการคิดระดับสูงที่เป็นองค์ประกอบสำคัญของกระบวนการคิดทั้งมวล ทั้งการคิดวิจารณญาณและการคิดแก้ปัญหา (ประพันธ์ศิริ สุเสารัจ,2551)

จากสภาพปัญหานักเรียนชั้นอนุบาลปีที่ 3 โรงเรียนบ้านซำป่ารัง พบว่าเด็กปฐมวัย บางคน ขาดทักษะการคิด การสังเกต การเปรียบเทียบ การสรุป ขาดความมั่นใจและความกล้าแสดงออก คุณครูจึงมีความต้องการที่จะพัฒนาการจัดประสบการณ์แบบบูรณาการที่จะพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ โดยการใช้ผังกราฟิก Vann Diagram เพื่อเป็นเครื่องมือที่ทำให้ผู้เรียนสามารถรับรู้ข้อมูลได้ผ่านการมองเห็น ช่วยให้ผู้เรียนเกิดทักษะกระบวนการคิด การตีความ การเปรียบเทียบ การสรุป และเชื่อมโยงข้อมูลความรู้เข้าด้วยกัน ทำให้เกิดความเข้าใจสาระสำคัญของข้อมูลได้ง่ายขึ้น

เว็บน่าสนใจ