ครูบ้านนอก

วิทยาศาสตร์มีบทบาทสำคัญยิ่งในสังคมโลกปัจจุบันและอนาคต เพราะวิทยาศาสตร์เกี่ยวข้องกับทุกคนทั้งในชีวิตประจำวันและความเป็นอยู่ที่สะดวกสบายในสังคมตลอดจน ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีได้พัฒนาไปอย่างรวดเร็วไม่หยุดยั้ง อันเนื่องมาจากความเจริญก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์และการงานอาชีพต่าง ๆ ตลอดจนเทคโนโลยี เครื่องมือเครื่องใช้และผลผลิตต่าง ๆ ที่มนุษย์ได้ใช้เพื่ออำนวยความสะดวกในชีวิตและdารทำงานล้วนเป็นผลของความรู้วิทยาศาสตร์ผสมผสานกับความคิดสร้างสรรค์และศาสตร์อื่น ๆ วิทยาศาสตร์ช่วยให้มนุษย์ได้พัฒนาวิธีคิดทั้งความคิดเป็นเหตุเป็นผลคิดสร้างสรรค์ คิดวิเคราะห์วิจารณ์ มีทักษะสำคัญใน การค้นคว้าหาความรู้ ใช้ความรู้และทักษะเพื่อแก้ปัญหาหรือพัฒนางานด้วยกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมมีความสามารถในการแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ รวมทั้ง สามารถค้นหาข้อมูลหรือสารสนเทศ ประเมิน สารสนเทศ ประยุกต์ใช้ทักษะการคิดเชิงคำนวณและความรู้ด้านวิทยาการคอมพิวเตอร์ สื่อดิจิทัล เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร เพื่อแก้ปัญหาในชีวิตจริงอย่างสร้างสรรค์ สามารถตัดสินใจ โดยใช้ข้อมูลที่หลากหลายและมีประจักษ์พยานที่ตรวจสอบได้ วิทยาศาสตร์เป็นวัฒนธรรมของโลก สมัยใหม่ซึ่งเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้ (Knowledge-based Society)

ปัจจุบันปัญหาของการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ยังไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร ซึ่งเห็นได้จากการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-Net) ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปีการศึกษา 2562 (2562) พบว่า คะแนนเฉลี่ยร้อยละของกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของนักเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 มีคะแนนเฉลี่ยลดลงจากปีการศึกษา 2561 ร้อยละ 1.35 ทั้งนี้ อาจมีสาเหตุหลายประการแต่ที่พบมากที่สุดคือ การจัดการเรียนการสอนที่เน้นการสอนแบบบรรยายเป็นส่วนใหญ่ เพราะเป็นวิธีที่ง่ายและสะดวกที่สุดสำหรับผู้สอน ดังนั้นจึงควรมีการปรับวิธีการจัดการเรียนการสอนให้สอดคล้องกับความก้าวหน้าทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ตลอดจนปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ให้มีพัฒนาการและความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง ในยุคของเทคโนโลยีดิจิทัลที่นำมาประยุกต์ใช้เพื่อการศึกษาส่งผลให้การเรียนการสอนจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนกระบวนการในการจัดสภาพแวดล้อมของการเรียนรู้ (Learning Environment) ให้มีลักษณะหรือบรรยากาศที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม (Require Learner Participation) ในการจัดการเรียนการสอน สนับสนุนให้ผู้เรียนได้มีโอกาสเรียนรู้ได้ตามอัตราความก้าวหน้าของตนเองตาม ความถนัดและความสนใจ นอกจากนี้เนื้อหาจากบทเรียนรายวิชาวิทยาศาสตร์โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศที่ใช้ในสถานศึกษาส่วนใหญ่อยู่ในรูปแบบหนังสือ ตำราเรียนสำเร็จรูป ใบงาน รูปภาพ และสไลด์สำเร็จรูป ซึ่งเนื้อหาบางส่วนนักเรียนไม่สามารถทดลองได้ และเนื่องจากรายวิชาวิทยาศาสตร์โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ เป็นเรื่องที่ค่อนข้างใหม่ และซับซ้อนสำหรับการจัดการเรียนการสอนในกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ผู้สอนจึงเห็นว่าเนื้อหาในรายวิชานี้ควรได้รับการพัฒนาและวิธีการสอนที่ทำให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ และ มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเพิ่มขึ้น

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบ 4MAT เป็นแนวคิดที่ให้ผู้เรียนมีวิธีการเรียนรู้แตกต่างกันและมุ่งให้ผู้เรียนเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ โดยวิธีการแก้ปัญหาด้วยตนเอง ทั้งนี้เนื่องจากการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ แบบ 4MAT เป็นรูปแบบการเรียนการสอนที่ตอบสนองการเรียนรู้ของผู้เรียนของผู้เรียน 4 แบบ คือ 1) ผู้เรียนถนัดการใช้จินตนาการ 2) ผู้เรียนถนัดการวิเคราะห์ 3) ผู้เรียนถนัดใช้สามัญสำนึก และ 4) ผู้เรียนที่สนใจค้นพบความรู้ด้วยตนเอง ซึ่งรูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามวัฏจักร 4MAT พัฒนาขึ้นมาจากการคิดค้นวิจัยของแมคคาร์ธี (Bernice McCarthy)

จากเหตุผลที่กล่าวมาข้างต้น ผู้วิจัยมีความสนใจที่จะพัฒนาชุดการสอนวิชาวิทยาศาสตร์เรื่องการหมุนเวียนของน้ำในมหาสมุทร โดยใช้กิจกรรมการเรียนรู้แบบ 4MAT เข้ามาช่วยในการเรียนของนักเรียนในสาระโลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ เพราะชุดการสอนเป็นสื่อการเรียนการสอนที่มีสื่อหลายอย่างประกอบกันซึ่งจะช่วยพัฒนาการเรียนวิชาต่าง ๆ ให้เกิดประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นและการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบ 4MAT เป็นรูปแบบการเรียนรู้ที่คำนึงถึงความแตกต่างระหว่างนักเรียนแต่ละคน และพัฒนาสมองซีกซ้ายและขวาอย่างสมดุล ผู้วิจัยจึงได้พัฒนาชุดการสอนวิชาวิทยาศาสตร์โดยใช้กิจกรรมการเรียนรู้แบบ 4MAT เพื่อนำมาใช้ในการจัดการเรียนการสอน และเพิ่มผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนให้สูงขึ้นและเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้สาระโลกดาราศาสตร์ และอวกาศ ให้ดียิ่งขึ้น

เว็บน่าสนใจ