ชื่อเรื่อง การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรม
ทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 2
ผู้วิจัย นายถนอม อาจผักปัง
ปีการศึกษา 2569
บทคัดย่อ
การวิจัยในครั้งนี้ ใช้วิธีการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) ร่วมกับหลักการ แนวคิด ทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนเกษตรสมบูรณ์วิทยาคม ที่กำลังเรียนอยู่ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569 เป็นหน่วยการวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ คือ (1) เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐานการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 (2) เพื่อสร้างและพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 (3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการเรียนรู้ โดยมีวัตถุประสงค์ย่อย คือ (3.1) เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ของนักเรียนที่เรียนโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ระหว่างก่อนเรียนและหลังเรียน (3.2) เพื่อประเมินทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุขของนักเรียน ที่เรียนโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัด การเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 และ (4) เพื่อประเมินรูปแบบการเรียนรู้ โดยศึกษาความพึงพอใจของนักเรียน ที่มีต่อการเรียนโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการทดลอง คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2/1 โรงเรียนเกษตรสมบูรณ์วิทยาคม ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569 จำนวน 32 คน ซึ่งได้มาโดยการสุ่มแบบกลุ่ม (Cluster Random Sampling) โดยใช้ห้องเรียนเป็นหน่วยสุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ เครื่องมือที่ใช้ในการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ คือ (1) แบบวิเคราะห์เอกสาร (2) แบบบันทึกการประชุมกลุ่มย่อย (Focus groups) (3) แบบสัมภาษณ์เชิงลึก (4) แบบบันทึกการประชุมแบบมีส่วนร่วม และ (5) แบบประเมินร่างรูปแบบกิจกรรมการเรียนรู้ และเครื่องมือในการทดลองใช้รูปแบบการเรียนรู้ คือ (1) แผนการจัดการเรียนรู้ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัด การเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 จำนวน 10 แผนการจัดการเรียนรู้ เวลา 10 ชั่วโมง มีค่าเฉลี่ยการประเมินคุณภาพ เท่ากับ 4.52 (2) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ซึ่งเป็นแบบปรนัยเลือกตอบ ชนิด 4 ตัวเลือก จำนวน 30 ข้อ ซึ่งมีค่าความยากง่าย ระหว่าง 0.20-0.80 มีค่าอำนาจจำแนก 0.20 ขึ้นไป และมีค่าความเชื่อมั่นที่ 0.760 (3) แบบประเมินทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข โดยใช้ในการประเมินแบบรูบิค (Rubric Assessment) และ (4) แบบสอบถามความพึงพอใจ ซึ่งเป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) 5 ระดับ จำนวน 1 ฉบับ 20 ข้อ สถิติที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบสมมติฐานใช้ t-test (Pair)
ผลการวิจัยพบว่า
1. ผลการศึกษาข้อมูลพื้นฐานการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ที่เกี่ยวกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และการพัฒนาทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข โดยใช้แบบประเมินค่าดัชนีความสอดคล้องของแบบวิเคราะห์เอกสาร แบบบันทึกการประชุมกลุ่มย่อย (Focus Group) และแบบสัมภาษณ์เชิงลึก จากผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 คน พบว่า มีความสอดคล้อง โดยมีค่าเฉลี่ย เท่ากับ 1.00 ทุกรายการ และพบว่า ควรมีการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
2. ผลการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 พบว่า ร่างรูปแบบการเรียนรู้ ตามความคิดเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิ ควรมีองค์ประกอบ 5 ด้าน ได้แก่ หลักการแนวคิดทฤษฎี หลักการจัดการเรียนรู้ กระบวนการเรียนรู้ สิ่งสนับสนุนการเรียนรู้ และการประเมินผล ซึ่งผลการประเมินรูปแบบกิจกรรมการเรียนรู้ ตามความคิดเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิ มีความเหมาะสมมากที่สุด มีค่าเฉลี่ย 4.60
3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการเรียนรู้ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 พบว่า มีประสิทธิภาพที่ 85.73/83.96 และมีค่าดัชนีประสิทธิผล เท่ากับ 0.70 หรือคิดเป็นร้อยละ 70.00 และ พบว่า
3.1 ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ของนักเรียนกลุ่มตัวอย่าง ที่เรียนด้วยรูปแบบการเรียนรู้ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01
3.2 ผลการประเมินทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุขของนักเรียน ที่เรียนด้วยรูปแบบการเรียนรู้ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โดยครูเป็นผู้ประเมิน พบว่า นักเรียนมีทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.99
4. ผลการประเมินรูปแบบการเรียนรู้ พบว่า นักเรียนกลุ่มตัวอย่างมีความพึงพอใจต่อการเรียนด้วยรูปแบบการเรียนรู้ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ร่วมกับวิธีการจัดการเรียนรู้เทคนิคแบบ 5 Steps เรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยมีค่าเฉลี่ย 4.45