บทคัดย่อ
ชื่อเรื่อง รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้
ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
กำแพงเพชร เขต 1
ผู้รายงาน นายสมเกียรติ ภูสมศรี ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านลำมะโกรก
ปีการศึกษา 2568
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ ดังนี้
1) เพื่อศึกษาองค์ประกอบ และแนวทางของการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 แหล่งข้อมูล ได้แก่ เอกสาร แนวคิด ทฤษฎี งานวิจัย รองผู้อำนวยการโรงเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน เครือข่ายผู้ปกครอง ผู้นำชุมชน สถานศึกษาที่ประสบผลสำเร็จ ผู้เชี่ยวชาญ เครื่องมือ ได้แก่ แบบสังเคราะห์เอกสาร แบบสอบถาม แบบบันทึกการศึกษาดูงาน แบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูล โดยการสังเคราะห์และวิเคราะห์เนื้อหา การหาค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าความต้องการจำเป็น 2) เพื่อสร้างรูปแบบ การบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 แหล่งข้อมูล ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญ บุคลากรในสถานศึกษา ผู้มีส่วนเกี่ยข้อง ผู้ทรงคุณวุฒิ อาจารย์มหาวิทยาลัย ผู้บริหารการศึกษา ผู้บริหารสถานศึกษา เครื่องมือ ได้แก่ แบบบันทึกร่างรูปแบบและคู่มือ แบบสัมภาษณ์ แบบประเมิน วิเคราะห์ข้อมูล โดยการสังเคราะห์และวิเคราะห์เนื้อหา การหาค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 3) เพื่อทดลองการใช้รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 แหล่งข้อมูล ได้แก่ รองผู้อำนวยการโรงเรียน หัวหน้างานบริหาร ครูห้องเรียนปกติ ครูห้องเรียนคู่ขนานสำหรับบุคคลออทิสติก ครูพี่เลี้ยงเด็กพิการ อัตราจ้าง และธุรการ เครื่องมือ ได้แก่ แบบรายงาน แบบประเมิน วิเคราะห์ข้อมูล โดยการวิเคราะห์เนื้อหา การหาค่าเฉลี่ย ค่า ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 4) เพื่อประเมินรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 แหล่งข้อมูล ได้แก่ รองผู้อำนวยการโรงเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา ตัวแทนนักเรียน (คณะกรรมการนักเรียน) คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน เครือข่ายผู้ปกครอง ผู้นำชุมชน เครื่องมือ ได้แก่ แบบประเมิน วิเคราะห์ข้อมูล โดยการหาค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
สรุปผลการวิจัย
1. ผลการศึกษาองค์ประกอบ และแนวทางของการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 ดังนี้
1.1 ผลการศึกษาองค์ประกอบ ของรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 พบว่า รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวม ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก ได้องค์ประกอบทั้งหมด 5 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ องค์ประกอบที่ 1 ทิศทางของรูปแบบ องค์ประกอบที่ 2 ระบบและกลไก องค์ประกอบที่ 3 กระบวนการ องค์ประกอบที่ 4 ผลการดำเนินงาน องค์ประกอบที่ 5 เงื่อนไขสำคัญสู่ความสำเร็จ
1.2 ผลการศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์และความต้องการจำเป็น ของรูปแบบ การบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 พบว่า สถานศึกษาส่งเสริมการเรียนรวมผ่านนวัตกรรม IEP และการทำงานเป็นทีมร่วมกับภาคีเครือข่ายสหวิชาชีพ เพื่อยกระดับคุณภาพการเรียนรู้ให้เข้าถึงความต้องการของผู้เรียนทุกคน พร้อมเร่งพัฒนาระบบติดตามประเมินผลควบคู่กับการรับการนิเทศจากต้นสังกัด เพื่อสร้างกลไกการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพและตอบสนองความจำเป็นเร่งด่วนได้อย่างยั่งยืน
1.3 ผลการศึกษาแนวทางปฏิบัติที่ดี ของรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 พบว่า สถานศึกษาขับเคลื่อนการเรียนรวมด้วยวิสัยทัศน์ที่ยืดหยุ่น เน้นการเรียนรู้เชิงรุกผ่านสื่อเทคโนโลยีและภูมิปัญญา โดยมีครอบครัวและเครือข่ายชุมชนร่วมเป็นฐานสนับสนุนสำคัญ พร้อมบูรณาการงานประกันคุณภาพเข้ากับภารกิจประจำอย่างเป็นธรรมชาติและโปร่งใส เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาอย่างยั่งยืนและครอบคลุมโดยไม่สร้างภาระเพิ่มแก่บุคลากร
1.4 ผลการศึกษาแนวทางการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 พบว่า การจัดการเรียนรวมมุ่งลดความเหลื่อมล้ำด้วยความร่วมมือของภาคีเครือข่ายผ่านกระบวนการเตรียมความพร้อม การคัดกรอง จัดทำแผน IEP/IIP และการประเมินผลการเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นระบบ เพื่อยกระดับศักยภาพผู้เรียนและครูอย่างยั่งยืน โดยอาศัยนโยบายที่ชัดเจน ความพร้อมของบุคลากร และสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยต่อการยอมรับความแตกต่างในทุกมิติ
2. ผลการสร้างรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 ดังนี้
2.1 ผลการร่างรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 พบว่า ร่างรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวม ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก มุ่งพัฒนาศักยภาพรายบุคคลผ่าน 5 องค์ประกอบและ 3 ขั้นตอนหลัก โดยบูรณาการการทำงานร่วมกับทีมสหวิชาชีพอย่างเป็นระบบ ขับเคลื่อนด้วยคู่มือปฏิบัติงานที่ครอบคลุมทั้งบทบาทหน้าที่และแนวทางดูแลนักเรียนจริง เพื่อสร้างความเข้าใจที่ตรงกันระหว่างผู้บริหาร ครู ผู้ปกครอง และคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ความสำเร็จอาศัยความพร้อมของบุคลากรและ การสนับสนุนจากชุมชน ซึ่งจะช่วยยกระดับคุณภาพผู้เรียนและสร้างความยั่งยืนในการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาอย่างเป็นรูปธรรม
2.2 ผลการตรวจสอบรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 ดังนี้
1) รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 พบว่า รูปแบบมีความถูกต้อง ความเหมาะสม ความเป็นไปได้ ดังนี้ องค์ประกอบที่ 1 ทิศทางของรูปแบบ ได้แก่ การจัดการเรียนรวมมุ่งลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเป็นธรรมทางสังคม โดยเน้นพัฒนาศักยภาพรายบุคคลเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตนักเรียนกลุ่มพิเศษให้ เท่าเทียมอย่างแท้จริง องค์ประกอบที่ 2 ระบบและกลไก ได้แก่ การเรียนรวมขับเคลื่อนด้วยการผนึกกำลังสอดประสานกันของบุคลากร โรงเรียน และภาคีเครือข่าย โดยใช้เครื่องมือการสอนที่ทรงพลังเพื่อสร้างความสำเร็จที่ยั่งยืนมากกว่าการรอรับคำสั่งเพียงอย่างเดียว องค์ประกอบที่ 3 กระบวนการ ได้แก่ เน้นการเตรียมความพร้อมและจัดทำแผน IEP เพื่อจัดหาสิ่งอำนวยความสะดวกให้ผู้เรียนเรียนรู้ร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งสำคัญยิ่งกว่าเพียงการคัดกรองเด็กเข้าสู่ระบบ องค์ประกอบที่ 4 ผลการดำเนินงาน ได้แก่ ผลงานที่สะท้อนความสำเร็จชัดเจนที่ตัวนักเรียนทั้งด้านวิชาการ ทักษะสังคม และการเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่ม ซึ่งยืนยันประสิทธิภาพของกระบวนการที่ยกระดับคุณภาพผู้เรียนและโรงเรียนได้โดยตรง แม้ผลกระทบต่อชุมชนจะยังไม่โดดเด่นเท่ามิติอื่น แต่ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับผู้เรียนคือหัวใจสำคัญที่พิสูจน์ความสำเร็จของการจัดการเรียนรวมอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน องค์ประกอบที่ 5 เงื่อนไขสำคัญสู่ความสำเร็จ ได้แก่ ความสำเร็จที่เกิดจากการสร้างการยอมรับในสังคม ความพร้อมของบุคลากร และพลังการมีส่วนร่วมของเครือข่ายที่เข้มแข็ง ซึ่งสำคัญยิ่งกว่าเพียงการมีนโยบายหรือเทคโนโลยีสนับสนุน
2) คู่มือการใช้รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 พบว่า คู่มือมีคุณภาพดีเยี่ยมในระดับมากที่สุดทุกมิติ ทั้งความถูกต้องตามหลักวิชาการและความเป็นไปได้ในการนำไปประยุกต์ใช้จริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยการนำเสนอที่เป็นระบบและรูปเล่มที่สมบูรณ์ จึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการขับเคลื่อนการจัดการเรียนรวมให้เกิดผลสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน
3. ผลการทดลองการใช้รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 ดังนี้
ผลการทดลองการใช้รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 พบว่า โรงเรียนบ้านลำมะโกรก ขับเคลื่อนการเรียนรวมอย่างเป็นระบบผ่านกระบวนการ 3 ขั้นตอน และการใช้แผน IEP/IIP จนยกระดับผลสัมฤทธิ์และคะแนนการทดสอบระดับชาติสูงขึ้น ความสำเร็จนี้สะท้อนผ่านความสามารถของผู้เรียนที่คว้าเหรียญทองระดับการแข่งขัน พร้อมทั้งมีทักษะสังคมที่เข้มแข็ง เคารพความแตกต่าง และอยู่ร่วมกันในห้องเรียนได้อย่างอบอุ่น นับเป็นต้นแบบที่พิสูจน์ถึงการสร้างโอกาสให้เด็กทุกคนได้เรียนรู้และเติบโตอย่างมีความสุขตามศักยภาพที่แท้จริง ภายใต้บรรยากาศความร่วมมือของเครือข่ายที่ยั่งยืน
4. ผลการประเมินรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 ดังนี้
4.1 ผลการประเมินความเป็นประโยชน์ ของรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 พบว่า สถานศึกษาประสบความสำเร็จในการพัฒนาผู้เรียนโดยการดึงศักยภาพตามความถนัด และอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข ขณะที่ครูมีความเชี่ยวชาญ ในการจัดการเรียนรู้และบริหารทรัพยากรได้อย่างคุ้มค่า พร้อมทั้งบูรณาการพลังชุมชนที่มีทัศนคติเชิงบวกและเครือข่ายที่เข้มแข็ง เพื่อสนับสนุนให้ผู้เรียนเติบโตและใช้ชีวิตในสังคมแห่งความหลากหลายได้อย่างมีคุณภาพและยั่งยืน
4.2 ผลการประเมินความพึงพอใจ ของรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรวมสำหรับนักเรียนที่มีความแตกต่างและหลากหลายเรียนร่วมกันได้ในห้องเรียนเดียวกัน ของโรงเรียนบ้านลำมะโกรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 พบว่า สถานศึกษาจัดการเรียนรวมด้วยการสร้างบรรยากาศพื้นที่ปลอดภัยที่ยอมรับความแตกต่าง ผู้เรียนทุกคนพัฒนาตนเองตามความถนัดได้เต็มศักยภาพ ควบคู่กับการประสานความร่วมมือที่เข้มแข็งระหว่างครูและผู้ปกครอง ผ่านการสื่อสารแลกเปลี่ยนข้อมูล เพื่อร่วมกันสนับสนุนพัฒนาการของนักเรียนอย่างใกล้ชิดและสม่ำเสมอ