ชื่อผู้ส่งผลงาน: นางวรรณวลี อัตแสง
โรงเรียน: โรงเรียนบ้านดอนทราย
1. ความสำคัญของผลงาน นวัตกรรม หรือแนวปฏิบัติที่นำเสนอ
แผนการศึกษาแห่งชาติ (พ.ศ. 2560 - 2579) และยุทธศาสตร์การพัฒนาผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 มุ่งเน้นการยกระดับคุณภาพการศึกษาให้ผู้เรียนมีสมรรถนะหลักที่จำเป็น โดยเฉพาะทักษะด้านความริเริ่มสร้างสรรค์ (Creativity) ทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่น (Collaboration) และทักษะชีวิต (Life Skills) ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดทฤษฎีพหุปัญญา (Multiple Intelligences) ที่ให้ความสำคัญกับความหลากหลายทางศักยภาพของผู้เรียน โดยเฉพาะความฉลาดทางด้านร่างกายและการเคลื่อนไหว (Bodily-Kinesthetic Intelligence) การส่งเสริมให้ผู้เรียนได้แสดงออกผ่านศิลปะการแสดง จึงมิใช่เพียงการทำกิจกรรมนันทนาการ แต่เป็นกระบวนการสำคัญในการหล่อหลอมสุขภาวะทางอารมณ์ ความมีวินัย และความภาคภูมิใจในตนเอง (Self-Esteem)
โรงเรียนบ้านดอนทราย เป็นสถานศึกษาขนาดกลาง มีจำนวนนักเรียนทั้งสิ้น 184 คน เมื่อวิเคราะห์บริบทและสภาพการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาพบว่า มีข้อจำกัดที่ท้าทายอย่างยิ่ง คือ "ความขาดแคลนบุคลากรครูผู้สอนที่สำเร็จการศึกษาหรือมีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านนาฏศิลป์และการแสดง" สภาพปัญหาดังกล่าวส่งผลกระทบโดยตรงต่อกลุ่มผู้เรียนที่มีความสนใจและมีศักยภาพแฝง (Hidden Potential) ด้านการเต้นและการแสดงออก โดยจากการสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนใน "ชุมนุม Cover Dance" พบว่า ผู้เรียนมีความมุ่งมั่น กระตือรือร้น และพยายามรวมกลุ่มฝึกซ้อมกันเองหลังเลิกเรียน แต่ด้วยการขาดผู้ชี้แนะหลักการที่ถูกต้อง ขาดการจัดระเบียบร่างกาย และขาดกระบวนการฝึกซ้อมที่เป็นระบบ ส่งผลให้ผู้เรียนไม่สามารถพัฒนาทักษะพื้นฐานไปสู่ระดับที่ได้มาตรฐาน เสี่ยงต่อการเกิดความท้อถอย และพลาดโอกาสในการเข้าถึงเวทีการแข่งขันระดับสูง
จากบริบทความต้องการจำเป็นของผู้เรียนที่สวนทางกับข้อจำกัดด้านทรัพยากรบุคคล ข้าพเจ้าในฐานะครูผู้สอนกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ และครูที่ปรึกษาชุมนุม Cover Dance จึงตระหนักถึงบทบาทความเป็นครูที่ต้อง "สร้างโอกาส" และ "สานฝัน" ให้แก่ผู้เรียน จึงมีแนวคิดที่จะพลิกข้อจำกัดดังกล่าวให้เป็นความท้าทาย โดยการพัฒนากระบวนการเรียนรู้รูปแบบใหม่ที่ก้าวข้ามกรอบวิชาเอก เพื่อยกระดับความสามารถของนักเรียนจากความสนใจระดับพื้นฐาน สู่ความเป็นเลิศด้านศิลปะการแสดงอย่างเต็มศักยภาพ
เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง และจัดระบบการฝึกซ้อมให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ข้าพเจ้าได้นำแนวคิดการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) มาบูรณาการร่วมกับจิตวิทยาการเรียนรู้ โดยปรับเปลี่ยนบทบาทตนเองจากการเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ (Instructor) สู่การเป็น "ผู้อำนวยความสะดวกและโค้ช (Facilitator & Coach)" ผ่านการออกแบบและพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ "รูปแบบการจัดการเรียนรู้ 5 STEPs DANCE Model" โดยมีแนวทางการขับเคลื่อนเชิงลึก เป็นขั้นตอน 5 ขั้นตอน ดังนี้
ขั้นที่ 1: D - Decoding & Demonstration (การถอดรหัสท่าเต้นและการสาธิต)
วิธีปฏิบัติ: ครูผู้สอนทำการศึกษา วิเคราะห์ และถอดรหัสท่าเต้นจากสื่อวิดีโอ (Decoding) จากนั้นนำมาถ่ายทอดโดยการนับจังหวะอย่างเป็นระบบ และเป็นต้นแบบ (Modeling) สาธิตให้นักเรียนดูทีละขั้นตอน
ขั้นที่ 2: A - Assistance by Peers (การเรียนรู้แบบเพื่อนช่วยเพื่อน)
วิธีปฏิบัติ: จัดกลุ่มการเรียนรู้แบบคละความสามารถ โดยให้ผู้เรียนที่มีพัฒนาการจำท่าเต้นได้เร็ว (เก่ง) จับคู่หรืออยู่กลุ่มเดียวกับผู้เรียนที่จำท่าเต้นได้ช้า (อ่อน) เพื่อให้เกิดกระบวนการ "เพื่อนช่วยเพื่อน (Peer-Assisted Learning)" ซึ่งสอดคล้องกับทฤษฎี ZPD (Zone of Proximal Development) ของ Vygotsky ที่ผู้เรียนจะพัฒนาได้ดีขึ้นเมื่อได้รับการชี้แนะจากผู้ที่มีทักษะมากกว่า
ขั้นที่ 3: N - Navigating Assessment (การประเมินเพื่อพัฒนาและชี้แนะ)
วิธีปฏิบัติ: ครูดำเนินการทดสอบทวนท่าเต้น (Formative Assessment) ทั้งในรูปแบบกลุ่มและแบบเดี่ยว เพื่อตรวจสอบความถูกต้องของการเคลื่อนไหว และให้ข้อมูลย้อนกลับ (Feedback) แก่นักเรียนทันที เพื่อให้เกิดการปรับปรุงแก้ไข
ขั้นที่ 4: C - Collaborative Synchronization (การบูรณาการความพร้อมเพรียง)
วิธีปฏิบัติ: เมื่อผู้เรียนผ่านการทดสอบท่าพื้นฐาน นำนักเรียนเข้าสู่การซ้อมรวม (Full Run-through) เพื่อฝึกทักษะการทำงานเป็นทีม การจัดระเบียบแถว ความแข็งแรงของร่างกาย และความพร้อมเพรียง
ขั้นที่ 5: E - Excellence Performance (การแสดงผลสัมฤทธิ์สู่ความเป็นเลิศ)
วิธีปฏิบัติของท่าน: การประเมินภาพรวมของการแสดง (Summative Assessment) ทั้งในด้านอารมณ์ ความรู้สึก (Inner) และทักษะการเต้น เพื่อเตรียมความพร้อมสู่การแสดงจริงในงานชุมชนและเวทีการแข่งขัน
ด้วยความตระหนักถึงอุดมการณ์ของความเป็นครูผู้เป็น ’ผู้สร้างโอกาสและสานฝัน’ ให้แก่ผู้เรียน ข้าพเจ้าจึงได้นำกระบวนการจัดการเรียนรู้ผ่านนวัตกรรม 5 STEPs DANCE Model มาใช้ เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนและแก้ปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อพลิกวิกฤตจากข้อจำกัดและปัญหาพฤติกรรม ให้กลายเป็นพลังแห่งความร่วมมือ เปลี่ยนความท้อแท้และเขินอายให้เป็นความมั่นใจและกล้าแสดงออก ทั้งนี้ ข้าพเจ้ามุ่งหวังเป็นอย่างยิ่งว่า กระบวนการเรียนรู้ดังกล่าว ที่ไม่เพียงแต่จะพัฒนาศักยภาพด้านศิลปะการแสดงของนักเรียนชุมนุม Cover Dance
โรงเรียนบ้านดอนทรายให้เปล่งประกายสู่ความเป็นเลิศเชิงประจักษ์ แต่ยังเป็นพื้นที่แห่งการหล่อหลอมทักษะชีวิต ทักษะทางสังคม และความมีวินัย เพื่อให้พวกเขาเติบโตเป็นเยาวชนที่มีคุณภาพและมีความสง่างามอย่างยั่งยืนต่อไป
2. จุดประสงค์และเป้าหมายของการดำเนินงาน
2.1 วัตถุประสงค์
1. เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมเชิงบวก และพัฒนาทักษะชีวิต ด้านความกล้าแสดงออก ความมีวินัย ความอดทน ตลอดจนเสริมสร้างทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่นอย่างสร้างสรรค์ ผ่านกระบวนการทำงานเป็นทีม
2. เพื่อส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพด้านศิลปะการแสดง (Cover Dance, คีตะมวยไทย และแอโรบิกแดน) ของนักเรียนชุมนุม Cover Dance โรงเรียนบ้านดอนทราย สู่ความเป็นเลิศ
3. เพื่อสร้างพื้นที่แห่งโอกาสและเสริมสร้างความภาคภูมิใจในตนเองให้กับผู้เรียน ภายใต้แนวคิด เวทีสร้างคน สานฝันเยาวชน ด้วยรูปแบบการจัดการเรียนรู้ 5 STEPs DANCE Model
2.2 เป้าหมายของการดำเนินงาน
เป้าหมายเชิงปริมาณ
1. ผู้เรียนร้อยละ 80 ของนักเรียนในชุมนุม Cover Dance ผ่านเกณฑ์การประเมินทักษะการปฏิบัติ
2. ผู้เรียนร้อยละ 80 ที่เข้าร่วมกิจกรรม มีพัฒนาการทางพฤติกรรมเชิงบวก (มีความมั่นใจในตัวเอง
มีระเบียบวินัย)
เป้าหมายเชิงคุณภาพ
1. ผู้เรียนมีขีดความสามารถด้านศิลปะการแสดงในระดับเป็นที่ประจักษ์ สามารถก้าวข้ามความเขินอายสู่ความมั่นใจ ยกระดับผลสัมฤทธิ์จากการแข่งขันให้สูงขึ้นจากปีการศึกษาที่ผ่านมาและได้รับการยอมรับจากชุมชน
3. กระบวนการผลิตผลงานหรือขั้นตอนการดำเนินงาน
3.1 การออกแบบผลงานนวัตกรรม หรือแนวปฏิบัติ
จากสภาพปัญหาด้านพฤติกรรมและข้อจำกัดด้านบุคลากร ผู้เสนอผลงานได้ออกแบบนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ ภายใต้ชื่อ "การพัฒนาศักยภาพด้านศิลปะการแสดงของผู้เรียนสู่ความเป็นเลิศ เวทีสร้างคน สานฝันเยาวชนรูปแบบการจัดการเรียนรู้ 5 STEPs DANCE Model" เพื่อใช้เป็นเครื่องมือเชิงรุกในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม
และยกระดับทักษะการแสดง โดยบูรณาการกระบวนการเรียนรู้แบบเพื่อนช่วยเพื่อน การเป็นต้นแบบ และการประเมินเพื่อพัฒนา เข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ
ผู้เสนอผลงานได้ดำเนินการขับเคลื่อนการแก้ปัญหาและพัฒนาศักยภาพผู้เรียนอย่างเป็นระบบ โดยประยุกต์ใช้ วงจรบริหารงานคุณภาพ (PDCA) เป็นแกนหลักในการบริหารจัดการ ควบคู่กับการใช้นวัตกรรม 5 STEPs DANCE Model ในขั้นการปฏิบัติ (Do) ซึ่งมีรายละเอียดการดำเนินงานเชิงลึก ดังนี้