ครูบ้านนอก

แบบรายงานแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice)

เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของโรงเรียนขนาดเล็ก

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตรัง เขต 2

-----------------------------------------------------------------

ชื่อผลงาน 3KID Model : คิดดี พูดดี ทำดี สู่การยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ของโรงเรียนขนาดเล็ก

ผู้เสนอผลงาน นางสาวศิริรัตน์ สมพงษ์

ตำแหน่ง ครูผู้ช่วย (ลูกจ้างชั่วคราว)

โรงเรียน วัดน้ำฉ่า

สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตรัง เขต 2

1. ความเป็นมาและสภาพปัญหา

การศึกษาเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาคนและประเทศชาติ โดยมีเป้าหมายในการพัฒนาผู้เรียนให้เป็นผู้มีความรู้ ทักษะ คุณธรรม จริยธรรม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุขและเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพ ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม รวมทั้งหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ที่มุ่งเน้นการพัฒนาผู้เรียนอย่างรอบด้าน ทั้งด้านความรู้ ทักษะ กระบวนการคิด คุณธรรม และค่านิยมที่ดีงาม

โรงเรียนวัดน้ำฉ่าเป็นโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตรัง เขต 2 เปิดทำการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับชั้นอนุบาลถึงระดับประถมศึกษาปีที่ 6 แม้โรงเรียนจะมีข้อจำกัด ด้านจำนวนครู งบประมาณ และทรัพยากรทางการศึกษา แต่โรงเรียนมีเป้าหมายสำคัญในการพัฒนาผู้เรียน ให้มีคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษา และยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนควบคู่กับการปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ จากการวิเคราะห์ผลการดำเนินงานของโรงเรียนในปีการศึกษา ที่ผ่านมา พบว่า ผู้เรียนบางส่วนยังต้องได้รับการพัฒนาในด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของบางกลุ่มสาระ การเรียนรู้ โดยเฉพาะด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และภาษาอังกฤษ ขณะเดียวกัน โรงเรียนเห็นความสำคัญของการปลูกฝังพฤติกรรมเชิงบวก เช่น ความมีวินัย ความรับผิดชอบ ความซื่อสัตย์ การมีจิตสาธารณะ และการใช้คำพูดที่สุภาพ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการเรียนรู้และการอยู่ร่วมกันในสังคม

จากสภาพปัญหาและความต้องการดังกล่าว โรงเรียนจึงได้พัฒนานวัตกรรม 3KID Model : คิดดี พูดดี ทำดี สู่การยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของโรงเรียนขนาดเล็ก โดยบูรณาการการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์เข้ากับการจัดการเรียนรู้ในทุกกลุ่มสาระ ผ่านกิจกรรมที่สอดคล้อง กับบริบทของโรงเรียน เช่น การฝึกสมาธิก่อนเรียน การสวดมนต์ การนำเสนอคำศัพท์ภาษาไทย และภาษาอังกฤษ การปลูกผัก การทำกิจกรรมจิตอาสา และการสอนซ่อมเสริม โดยใช้กระบวนการบริหารคุณภาพ PDCA และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนนวัตกรรม

ผลจากการดำเนินงานทำให้ผู้เรียนมีพัฒนาการที่ดีขึ้นทั้งด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ และพฤติกรรมเชิงบวก สะท้อนให้เห็นว่า การพัฒนาผู้เรียนโดยเริ่มจากการสร้าง "ความคิดที่ดี คำพูดที่ดี และการกระทำที่ดี" เป็นรากฐานสำคัญที่นำไปสู่การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนอย่างยั่งยืน

แนวคิดและหลักการ

นวัตกรรม 3KID Model พัฒนาขึ้นบนแนวคิดที่ว่า "การสร้างคนดี คือพื้นฐานของการสร้างคนเก่ง" โรงเรียนเชื่อว่าหากผู้เรียนได้รับการปลูกฝังคุณธรรม วินัย ความรับผิดชอบ และมีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้ จะส่งผลให้เกิดพฤติกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะสม มีสมาธิในการเรียน กล้าคิด กล้าพูด กล้าลงมือปฏิบัติ และสามารถพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนได้อย่างต่อเนื่อง

การดำเนินงานยึดหลักการสำคัญ ดังนี้

1. การพัฒนาผู้เรียนแบบองค์รวม (Holistic Education) โดยพัฒนาทั้งด้านความรู้ ทักษะ คุณธรรม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์

2. การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง คิดวิเคราะห์ และเรียนรู้จากประสบการณ์

3. การบริหารคุณภาพตามวงจร PDCA (Plan–Do–Check–Act) เพื่อวางแผน ดำเนินงาน ติดตามผล และปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง

4. กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อให้ครูร่วมกันวิเคราะห์ปัญหา แลกเปลี่ยนเรียนรู้ และพัฒนาการจัดการเรียนการสอน

5. การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองและชุมชน ในการส่งเสริมพฤติกรรมที่พึงประสงค์ของผู้เรียนทั้งในโรงเรียนและที่บ้าน

จากแนวคิดดังกล่าว จึงได้พัฒนา 3KID Model ซึ่งประกอบด้วย

1. K : Kind Thinking – คิดดี มีสติ คิดอย่างมีเหตุผล และใฝ่เรียนรู้

2. I : Inspire Speech – พูดดี ใช้ถ้อยคำสุภาพ สื่อสารอย่างสร้างสรรค์

3. D : Do Good – ทำดี มีวินัย รับผิดชอบ และมีจิตอาสา

ทั้ง 3 องค์ประกอบทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณธรรมควบคู่กับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และนำไปสู่คุณภาพผู้เรียนที่ยั่งยืนตามเป้าหมายของสถานศึกษา

2. วัตถุประสงค์

การพัฒนานวัตกรรม 3KID Model : คิดดี พูดดี ทำดี สู่การยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของโรงเรียนขนาดเล็ก มีวัตถุประสงค์ ดังนี้

1. เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยยึดหลัก คิดดี พูดดี ทำดี เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิต

2. เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียนในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ให้เป็นไปตามเป้าหมายของสถานศึกษา

3. เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยบูรณาการกิจกรรมพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม และทักษะชีวิตเข้ากับการเรียนการสอน

4. เพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการและการจัดการเรียนรู้ของครูผ่านกระบวนการ PLC (Professional Learning Community) และวงจรคุณภาพ PDCA (Plan–Do–Check–Act)

5. เพื่อสร้างความร่วมมือระหว่างโรงเรียน ผู้ปกครอง และชุมชนในการพัฒนาผู้เรียนอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน

เป้าหมาย

เป้าหมายเชิงปริมาณ

1. ผู้เรียนร้อยละ 90 ได้รับการพัฒนาผ่านกิจกรรมตาม 3KID Model อย่างต่อเนื่อง

2. ผู้เรียนมีผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์อยู่ในระดับ ดี ขึ้นไป ไม่น้อยกว่าร้อยละ 90

3. ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในแต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้เป็นไปตามค่าเป้าหมายที่สถานศึกษากำหนด

4. ครูร้อยละ 100 สามารถจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยบูรณาการ 3KID Model เข้ากับการจัดการเรียนการสอนได้

5. ผู้ปกครองและชุมชนมีส่วนร่วมในการส่งเสริมและสนับสนุนกิจกรรมของโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง

เป้าหมายเชิงคุณภาพ

1. ผู้เรียนมีคุณธรรม จริยธรรม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน

2. ผู้เรียนมีพฤติกรรมเชิงบวก มีความรับผิดชอบ มีวินัย ใช้คำพูดสุภาพ และมีจิตสาธารณะ

3. ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น และสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้

4. ครูมีความสามารถในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมทั้งผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและ การพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน

5. โรงเรียนมีนวัตกรรมที่เป็นรูปธรรม สามารถขยายผลและเป็นแนวทางในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนขนาดเล็กได้

3. ขั้นตอนการดำเนินงาน

3.1 แนวคิดในการพัฒนานวัตกรรม

โรงเรียนวัดน้ำฉ่าตระหนักว่าการพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณภาพต้องดำเนินการควบคู่กันทั้งด้านวิชาการ คุณธรรม จริยธรรม และทักษะชีวิต โดยเชื่อว่าการปลูกฝังให้ผู้เรียน คิดดี พูดดี และทำดี จะเป็นพื้นฐานสำคัญที่ช่วยส่งเสริมพฤติกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะสม และส่งผลต่อการยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

จากการวิเคราะห์สภาพปัญหา ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน โรงเรียนจึงพัฒนานวัตกรรม 3KID Model : คิดดี พูดดี ทำดี สู่การยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของโรงเรียนขนาดเล็ก โดยบูรณาการการพัฒนาคุณธรรมเข้ากับการจัดการเรียนรู้ในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ ผ่านความร่วมมือของผู้บริหาร คณะครู ผู้ปกครอง และชุมชน

3.2 องค์ประกอบของ 3KID Model

นวัตกรรม 3KID Model ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ดังนี้

1. K : Kind Thinking (คิดดี)

มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีความคิดเชิงบวก คิดอย่างมีเหตุผล มีสมาธิ ใฝ่เรียนรู้ และสามารถวิเคราะห์แก้ปัญหาได้ โดยจัดกิจกรรม เช่น นั่งสมาธิก่อนเรียน กิจกรรมหน้าเสาธง คำศัพท์ภาษาไทย และภาษาอังกฤษวันละคำ กิจกรรมส่งเสริมการอ่าน

2. I : Inspire Speech (พูดดี)

ส่งเสริมการใช้ถ้อยคำสุภาพ การสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ การเคารพผู้อื่น และการกล้าแสดงความคิดเห็นอย่างเหมาะสม ผ่านกิจกรรม เช่น การกล่าวคำไหว้ การกล่าวทักทาย การนำเสนอหน้าชั้นเรียน การอภิปรายแลกเปลี่ยนความคิดเห็น การฝึกมารยาทในการสื่อสาร

3. D : Do Good (ทำดี)

ปลูกฝังความรับผิดชอบ ความมีวินัย จิตอาสา และการทำประโยชน์เพื่อส่วนรวม ผ่านกิจกรรม เช่นเวรประจำวัน ปลูกผักสวนครัว กิจกรรมจิตอาสาบำเพ็ญประโยชน์ การรักษาความสะอาด การทำงานเป็นทีม

3.3 ขั้นตอนการดำเนินงานตามวงจร PDCA

ขั้นที่ 1 P : Plan (วางแผน)

โรงเรียนร่วมกันวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐานของผู้เรียน ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ เพื่อกำหนดเป้าหมายและออกแบบกิจกรรมภายใต้ 3KID Model ให้เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน พร้อมจัดทำแผนปฏิบัติการ กำหนดผู้รับผิดชอบ และเตรียมสื่อ วัสดุ และทรัพยากรที่จำเป็น

ขั้นที่ 2 D : Do (ดำเนินการ)

ดำเนินกิจกรรมตามแผน โดยบูรณาการ 3KID Model กับการจัดการเรียนรู้ในทุกกลุ่มสาระ และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน เช่น นั่งสมาธิก่อนเรียน สวดมนต์ทุกวันศุกร์ คำศัพท์ภาษาไทยและภาษาอังกฤษ วันละคำ กิจกรรมจิตอาสา ปลูกผักสวนครัว กิจกรรมหน้าเสาธง สอนซ่อมเสริมผู้เรียนจัดการเรียนรู้ แบบ Active Learning

ขั้นที่ 3 C : Check (ตรวจสอบ)

ติดตามและประเมินผลการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง โดยใช้ข้อมูลจากผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ การสังเกตพฤติกรรม แบบประเมินกิจกรรม การนิเทศภายใน การประชุม PLC

ขั้นที่ 4 A : Act (ปรับปรุงพัฒนา)

นำผลการประเมินมาวิเคราะห์ร่วมกันในที่ประชุม PLC เพื่อปรับปรุงกิจกรรม วิธีการจัดการเรียนรู้ และการดูแลช่วยเหลือผู้เรียนรายบุคคล ตลอดจนวางแผนพัฒนานวัตกรรมให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ในปีการศึกษาถัดไป

3.4 การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย

การดำเนินงานของ 3KID Model ได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ได้แก่

1. ผู้บริหาร สนับสนุนการดำเนินงาน กำกับ ติดตาม และส่งเสริมการพัฒนานวัตกรรม

2. คณะครู ร่วมออกแบบกิจกรรม จัดการเรียนรู้ ติดตาม และประเมินผลผู้เรียน

3. ผู้ปกครอง สนับสนุนการปลูกฝังพฤติกรรมที่ดีของผู้เรียนที่บ้าน และร่วมกิจกรรม ของโรงเรียน

4. ชุมชนและคณะกรรมการสถานศึกษา สนับสนุนทรัพยากร แหล่งเรียนรู้ และร่วมดำเนินกิจกรรม จิตอาสา

3.5 แผนภาพกระบวนการดำเนินงาน

4. ผลการดำเนินงาน

4.1 ผลที่เกิดกับผู้เรียน

จากการดำเนินงานตาม 3KID Model : คิดดี พูดดี ทำดี สู่การยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ของโรงเรียนขนาดเล็ก ส่งผลให้ผู้เรียนเกิดการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านวิชาการ คุณธรรม จริยธรรม และพฤติกรรมที่พึงประสงค์อย่างเป็นรูปธรรม โดยสรุปผลการดำเนินงาน ดังนี้

4.1.1 ด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

ผลการดำเนินงานปีการศึกษา 2568 พบว่า ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียนในภาพรวมเป็นไปตามเป้าหมายของสถานศึกษาใน 5 จาก 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ ได้แก่ ภาษาไทย สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สุขศึกษาและพลศึกษา ศิลปะ และการงานอาชีพ โดยเฉพาะกลุ่มสาระการงานอาชีพมีนักเรียนที่ได้ผลการเรียนระดับ 3 ขึ้นไปสูงที่สุด คิดเป็นร้อยละ 96.95

ส่วนกลุ่มสาระคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) ยังมีผลการดำเนินงานต่ำกว่าเป้าหมายของสถานศึกษา โรงเรียนจึงนำผลการประเมินมาวิเคราะห์และกำหนดมาตรการพัฒนาเพิ่มเติมผ่านการสอนซ่อมเสริม การจัดกิจกรรม Active Learning และการติดตามผู้เรียน เป็นรายบุคคล

กลุ่มสาระการเรียนรู้ ค่าเป้าหมายสถานศึกษา ผลการประเมิน

ภาษาไทย 85 86.42

คณิตศาสตร์ 80 67.16

วิทยาศาสตร์ 80 72.25

สังคมศึกษา 80 81.57

สุขศึกษา 90 91.96

ศิลปะ 90 91.26

การงานอาชีพ 90 96.95

อังกฤษ 75 60.37

ตารางที่ 4.1.1 ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ระดับ 3 ขึ้นไป ปีการศึกษา 2568

4.1.2 ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์

ผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน ปีการศึกษา 2568 พบว่า ผู้เรียนจำนวน 58 คน จากทั้งหมด 59 คน อยู่ในระดับ ดีเยี่ยม คิดเป็นร้อยละ 98.31 และผู้เรียนจำนวน 1 คน อยู่ในระดับ ดี คิดเป็นร้อยละ 1.69 ไม่มีผู้เรียนที่มีผลการประเมินอยู่ในระดับผ่านหรือไม่ผ่าน ผลดังกล่าวสะท้อนว่ากิจกรรมภายใต้ 3KID Model ช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนมีวินัย ความรับผิดชอบ ความซื่อสัตย์ ความมีจิตสาธารณะ และการอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างเหมาะสม

นักเรียนทั้งหมด ผลการประเมิน

ดีเยี่ยม ดี ผ่าน ไม่ผ่าน

จำนวน ร้อยละ จำนวน ร้อยละ จำนวน ร้อยละ จำนวน ร้อยละ

59 58 98.31 1 1.69 - - - -

ตารางที่ 4.1.2 ผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนระดับชั้น ป.1-ป.6 ปีการศึกษา 2568

4.1.3 ด้านพฤติกรรมและทักษะชีวิตของผู้เรียน

จากการสังเกตพฤติกรรมและการประเมินกิจกรรม พบว่าผู้เรียนมีการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน ได้แก่ มีระเบียบวินัยและตรงต่อเวลา มีสมาธิในการเรียนมากขึ้น ใช้คำพูดสุภาพและให้เกียรติผู้อื่น กล้าแสดงความคิดเห็นอย่างสร้างสรรค์ มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ มีจิตอาสาและช่วยเหลือส่วนรวมทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดี พฤติกรรมดังกล่าวสอดคล้องกับเป้าหมายของ 3KID Model ที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนทั้งด้านความรู้ คุณธรรม และทักษะชีวิต

4.2 ผลที่เกิดกับครู

ครูมีการพัฒนาความสามารถในการออกแบบการจัดการเรียนรู้ที่บูรณาการคุณธรรม จริยธรรม และทักษะชีวิตเข้ากับเนื้อหาวิชาได้อย่างเหมาะสม มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผ่านกระบวนการ PLC อย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้สามารถพัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับบริบทของโรงเรียนขนาดเล็กได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4.3 ผลที่เกิดกับโรงเรียน

โรงเรียนมีรูปแบบการพัฒนาผู้เรียนที่ชัดเจน สามารถนำไปใช้เป็นแนวปฏิบัติร่วมกันทั้งโรงเรียน เกิดวัฒนธรรมองค์กรที่ส่งเสริมคุณธรรม ความมีวินัย และการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้บรรยากาศภายในโรงเรียนเอื้อต่อการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน

4.4 ผลที่เกิดกับผู้ปกครองและชุมชน

ผู้ปกครองให้ความร่วมมือในการส่งเสริมพฤติกรรมที่พึงประสงค์ของผู้เรียนมากขึ้น มีการติดตามพฤติกรรมและการเรียนของบุตรหลานอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการสนับสนุนกิจกรรมของโรงเรียน เช่น กิจกรรมจิตอาสา กิจกรรมปลูกผัก และกิจกรรมวันสำคัญต่าง ๆ ส่งผลให้เกิดความสัมพันธ์อันดีระหว่างโรงเรียนกับชุมชน

5. บทเรียนที่ได้รับ

5.1 บทเรียนที่ได้รับจากการดำเนินงาน

การดำเนินงานตามนวัตกรรม 3KID Model : คิดดี พูดดี ทำดี สู่การยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของโรงเรียนขนาดเล็ก ทำให้โรงเรียนวัดน้ำฉ่าได้รับบทเรียนสำคัญจากการพัฒนาผู้เรียนอย่างเป็นระบบ โดยพบว่า การปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ควบคู่กับการจัดการเรียนรู้ ส่งผลให้ผู้เรียนมีพฤติกรรมเชิงบวกและมีความพร้อมในการเรียนรู้มากขึ้น ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่สนับสนุนการยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน การดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง เช่น การนั่งสมาธิก่อนเรียน การสวดมนต์ การกล่าวคำไหว้ การนำเสนอคำศัพท์ภาษาไทยและภาษาอังกฤษ การอ่าน การทำกิจกรรมจิตอาสา และการปลูกผัก ช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริง มีความรับผิดชอบ มีวินัย และสามารถนำหลักคุณธรรมไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้

อีกบทเรียนสำคัญ คือ ความร่วมมือของทุกภาคส่วน ได้แก่ ผู้บริหาร ครู ผู้ปกครอง คณะกรรมการสถานศึกษา และชุมชน ซึ่งร่วมกันสนับสนุนการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง ทำให้การพัฒนาผู้เรียนมีความต่อเนื่องทั้งในโรงเรียนและที่บ้าน

นอกจากนี้ การนำผลการวัดและประเมินผลมาวิเคราะห์ร่วมกันผ่านกระบวนการ PLC (Professional Learning Community) และการบริหารงานตามวงจร PDCA (Plan–Do–Check–Act) ทำให้ครูสามารถปรับปรุงการจัดกิจกรรมและการจัดการเรียนรู้ได้ตรงตามปัญหาและความต้องการของผู้เรียน ส่งผลให้ การดำเนินงานมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

5.2 องค์ความรู้ที่ได้รับ

จากการดำเนินงาน โรงเรียนได้องค์ความรู้ที่สามารถนำไปใช้และขยายผล ดังนี้

1. การพัฒนาผู้เรียนควรดำเนินควบคู่กันทั้งด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม

2. กิจกรรมที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียนขนาดเล็ก สามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงให้ผู้เรียนได้ หากดำเนินการอย่างต่อเนื่อง

3. การใช้ข้อมูลสารสนเทศในการวางแผนและติดตามผู้เรียนรายบุคคล ช่วยให้การช่วยเหลือผู้เรียนมีประสิทธิภาพมากขึ้น

4. การสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างโรงเรียน ผู้ปกครอง และชุมชน เป็นปัจจัยสำคัญ ที่ช่วยสนับสนุนการพัฒนาผู้เรียนอย่างยั่งยืน

5. การดำเนินงานตามวงจร PDCA ทำให้เกิดการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและสามารถปรับปรุงนวัตกรรมให้เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียนได้

5.3 การนำบทเรียนไปพัฒนาต่อยอด

โรงเรียนวัดน้ำฉ่ามีแนวทางพัฒนานวัตกรรม 3KID Model อย่างต่อเนื่อง โดยจะ

1. พัฒนากิจกรรมให้เหมาะสมกับผู้เรียนในแต่ละระดับชั้น

2. ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning และการใช้สื่อดิจิทัล

3. พัฒนาระบบติดตามและช่วยเหลือผู้เรียนรายบุคคล

4. ขยายเครือข่ายความร่วมมือกับผู้ปกครองและชุมชน

5. แลกเปลี่ยนเรียนรู้และเผยแพร่รูปแบบการดำเนินงานแก่สถานศึกษาอื่นในสังกัด

6. ปัจจัยแห่งความสำเร็จ

การดำเนินงานตาม 3KID Model ประสบผลสำเร็จจากปัจจัยสำคัญ ดังนี้

1. ภาวะผู้นำของผู้บริหาร

ผู้บริหารให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน สนับสนุนการดำเนินงานด้านวิชาการ งบประมาณ และการสร้างขวัญกำลังใจแก่ครูอย่างต่อเนื่อง

2. ความร่วมมือของคณะครู

ครูทุกคนมีส่วนร่วมในการวางแผน ออกแบบกิจกรรม จัดการเรียนรู้ ติดตาม และประเมินผล ผ่านกระบวนการ PLC ทำให้เกิดการพัฒนางานอย่างต่อเนื่อง

3. การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองและชุมชน

ผู้ปกครองให้ความร่วมมือในการส่งเสริมพฤติกรรมของผู้เรียนที่บ้าน ขณะที่ชุมชนร่วมสนับสนุนกิจกรรมของโรงเรียน ส่งผลให้การพัฒนาผู้เรียนเป็นไปอย่างต่อเนื่อง

4. การใช้ข้อมูลสารสนเทศในการพัฒนา

โรงเรียนนำผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ และข้อมูลผู้เรียนรายบุคคล มาวิเคราะห์เพื่อวางแผนพัฒนาและติดตามผลอย่างเป็นระบบ

5. การดำเนินงานตามวงจร PDCA

การวางแผน ดำเนินงาน ตรวจสอบ และปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง ทำให้นวัตกรรมมีประสิทธิภาพและสามารถพัฒนาได้อย่างยั่งยืน

7. การเผยแพร่

โรงเรียนวัดน้ำฉ่าได้ดำเนินการเผยแพร่นวัตกรรม 3KID Model : คิดดี พูดดี ทำดี สู่การยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของโรงเรียนขนาดเล็ก เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้และขยายผลการดำเนินงาน ดังนี้

1. เผยแพร่ผลการดำเนินงานผ่านการประชุมคณะครูและการประชุมผู้บริหารภายในโรงเรียน เพื่อสร้างความเข้าใจและนำแนวทางไปใช้ในการพัฒนาผู้เรียนอย่างต่อเนื่อง

2. เผยแพร่ผ่านการประชุมผู้ปกครอง โดยนำเสนอแนวทางการดำเนินกิจกรรมของโรงเรียน และขอความร่วมมือในการส่งเสริมพฤติกรรม คิดดี พูดดี ทำดี ที่บ้าน เพื่อให้เกิดความต่อเนื่องในการพัฒนาผู้เรียน

3. เผยแพร่ผ่านกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (PLC) ภายในสถานศึกษา โดยครูร่วมกันสะท้อนผล แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และพัฒนากิจกรรมให้เหมาะสมกับบริบทของผู้เรียน

4. เผยแพร่ผ่านสื่อประชาสัมพันธ์ของโรงเรียน เช่น Facebook โรงเรียน เว็บต์ออนไลน์ www.kroobannok.com

8. บรรณานุกรม

กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด กลุ่มสาระการเรียนรู้ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2561). แนวทางการดำเนินงานตามมาตรฐานการศึกษาเพื่อการประกันคุณภาพภายในของสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์.

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 และ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2553.

โรงเรียนวัดน้ำฉ่า. (2568). รายงานการประชุม PLC และเอกสารการนิเทศภายใน ปีการศึกษา 2568. ตรัง: โรงเรียนวัดน้ำฉ่า.

โรงเรียนวัดน้ำฉ่า. (2568). รายงานผลการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการประจำปีการศึกษา 2568. ตรัง: โรงเรียนวัดน้ำฉ่า.

โรงเรียนวัดน้ำฉ่า. (2568). รายงานผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ปีการศึกษา 2568. ตรัง: โรงเรียนวัดน้ำฉ่า.

โรงเรียนวัดน้ำฉ่า. (2568). รายงานผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ปีการศึกษา 2568. ตรัง: โรงเรียนวัดน้ำฉ่า.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2561). แนวทางการพัฒนาระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566–2570. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. กรุงเทพมหานคร: บริษัท พริกหวานกราฟฟิค จำกัด.

สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน). (2564). แนวทางการประเมินคุณภาพภายนอกภายใต้กรอบมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน).

Deming, W. E. (1986). Out of the Crisis. Cambridge, MA: Massachusetts Institute of Technology.

DuFour, R., DuFour, R., Eaker, R., & Many, T. (2010). Learning by Doing: A Handbook for Professional Learning Communities at Work (2nd ed.). Bloomington, IN: Solution Tree Press.

เว็บน่าสนใจ