บทคัดย่อ
ชื่อเรื่อง การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม
ผู้วิจัย นายทวุธ วงค์วงค์
วิทยฐานะ ผู้อำนวยการชำนาญการพิเศษ โรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม
ปีการศึกษา 2568
การวิจัยการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม ในครั้งนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา (Research and Development : R & D) มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม กลุ่มตัวอย่าง ผู้วิจัยใช้เหตุผลในการเลือกเพื่อความเหมาะสมในการวิจัยโดยกำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างที่ได้มาจากประชากร 4 กลุ่ม จำนวน 69 คน ประกอบด้วยครูผู้สอน จำนวน 7 คน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 7 คน ผู้ปกครองนักเรียนระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1-3 และชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 รวม 36 คน และนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1- 6 รวม 19 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม และแบบสัมภาษณ์ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า
1.ผลการศึกษาองค์ประกอบและแนวทางการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม
1.1 ศึกษาองค์ประกอบและแนวทางการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม โดยการสังเคราะห์เอกสารพบว่า การบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการ ประกอบด้วย 1) การวางแผนปฏิบัติการ (Plan) 2) การปฏิบัติการตามแผน (Do) 3) การตรวจสอบประเมินผล (Check) และ 4) การปรับปรุงพัฒนาให้ได้มาตรฐาน (Act) ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ประกอบด้วย 1) การรู้จักผู้เรียนเป็นรายบุคคล 2) การคัดกรองนักเรียน 3) การส่งเสริมและพัฒนานักเรียน 4) การป้องกันและแก้ไขปัญหา 5) การส่งต่อ และคุณภาพชีวิตนักเรียน ประกอบด้วย 1) ด้านร่างกาย 2) ด้านอารมณ์และจิตใจ 3) ด้านสัมพันธภาพทางสังคม 4) ด้านสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน และ 5) ด้านวิชาการ
1.2 ผลการศึกษาองค์ประกอบและแนวทางการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยมโดยการศึกษาดูงานโรงเรียนที่มีวิธีการปฏิบัติที่ดี (Best Practice) จำนวน 3 แห่ง ประกอบด้วย โรงเรียนไทยรัฐวิทยา 33 (บ้านทุ่งพร้าว) โรงเรียนชุมชนบ้านน้ำดิบ และโรงเรียนแม่สะเรียง บริพัตรศึกษา โดย การสัมภาษณ์ พบว่า การบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการ ขั้นที่ 1การวางแผนปฏิบัติการ (Plan) ผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้รับผิดชอบโครงการ ครูประจำชั้นจัดให้มีการประชุมร่วมกัน ขั้นที่ 2 การปฏิบัติการตามแผน (Do) ผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้รับผิดชอบโครงการ ครูประจำชั้นดำเนินการตามแผนงาน ขั้นที่ 3 การตรวจสอบประเมินผล (Check) ผู้บริหารสถานศึกษามีปฏิทินในการนิเทศ ติดตาม ประเมินผล มีการนิเทศติดตามระหว่างดำเนินการ หลังดำเนินการ และ ขั้นที่ 4 การปรับปรุงพัฒนาให้ได้มาตรฐาน (Act) ผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้รับผิดชอบโครงการ ครูประจำชั้นควรมองจุดด้อยของงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน การพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการ การรู้จักผู้เรียนเป็นรายบุคคล มีกระบวนการรวบรวมข้อมูลเพื่อวิเคราะห์ผลของนักเรียนเป็นรายบุคคลอย่างต่อเนื่อง
1.3 ผลการศึกษาองค์ประกอบและแนวทางการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยมโดยการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า การบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการ ขั้นที่ 1 การวางแผนปฏิบัติการ (Plan) ขั้นที่ 2 การปฏิบัติการตามแผน (Do) ขั้นที่ 3 การตรวจสอบประเมินผล (Check) และขั้นที่ 4 การปรับปรุงพัฒนาให้ได้มาตรฐาน (Act) มี การพัฒนาระบบ การดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการ การรู้จักผู้เรียนเป็นรายบุคคล การคัดกรองนักเรียน การส่งเสริมและพัฒนานักเรียน การป้องกันและแก้ไขปัญหา และการส่งต่อ การเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียน ด้านร่างกาย ด้านอารมณ์และจิตใจ ด้านสัมพันธภาพทางสังคม ด้านสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน และด้านวิชาการ
2. ผลการสร้างรูปแบบการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม
2.1 ผลการยกร่างรูปแบบการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม มี 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) ทฤษฎี หลักการ แนวคิด 2) วัตถุประสงค์เฉพาะของรูปแบบ 3) ขั้นตอนหรือกระบวนการ 4) เงื่อนไขการนำรูปแบบไป และ 5) การประเมินผล
2.2 ระดับความคิดเห็นการตรวจสอบรูปแบบการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม พบว่า การใช้ประโยชน์ ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ความเป็นไปได้ พบว่า ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ความเหมาะสม พบว่าในภาพรวมอยู่ในระดับมาก และความถูกต้อง พบว่าในภาพรวมอยู่ในระดับมาก
3. ผลการศึกษาผลการใช้รูปแบบการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน แบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม
3.1 ผลการประเมินระดับความรู้ความเข้าใจของครูเกี่ยวกับระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ก่อนใช้รูปแบบการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม พบว่า หลังใช้รูปแบบการบริหารงานจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม ค่าเฉลี่ยด้านความรู้ ความเข้าใจของครูเกี่ยวกับระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน สูงกว่าก่อนใช้รูปแบบ
3.2 ผลการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม ระดับความคิดเห็นเกี่ยวกับเกี่ยวกับการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม พบว่า ในภาพรวม อยู่ในระดับมาก
3.3 ระดับความคิดเห็นเกี่ยวกับการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม พบว่า ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก
4. ผลการประเมินรูปแบบการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม
4.1 ระดับความคิดเห็นเกี่ยวกับพฤติกรรมตามมาตรฐานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม พบว่า ในภาพรวม อยู่ในระดับมาก
4.2 ผลการสัมภาษณ์การเข้าร่วมกิจกรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม โดยครูประชุมจำชั้นเป็นผู้สัมภาษณ์นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 พบว่า กิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตของนักเรียนด้านร่างกาย กิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตของนักเรียนด้านอารมณ์และจิตใจ กิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตของนักเรียน ด้านความสัมพันธ์ทางสังคม กิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตของนักเรียนด้านสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน กิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตของนักเรียนด้านวิชาการ
4.3 ระดับความพึงพอใจของผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องที่มีต่อการปฏิบัติตามรูปแบบการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอยเลี่ยม พบว่า ความพึงพอใจของครู ความพึงพอใจของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานและผู้ปกครองนักเรียน และ ความพึงพอใจของนักเรียนในภาพรวมอยู่ในระดับมาก