ครูบ้านนอก

โครงงานเรื่อง น้อมนำศาสตร์พระราชา ศึกษาฐานฐานทรัพยากรท้องถิ่น บนดินแดนโบราณบ้านเหมืองค่า ของโรงเรียนสาธิตเทศบาลบ้านเชตวัน มีวัตถุประสงค์ 1) การสำรวจและจัดทำฐานทรัพยากรบ้านเหมืองค่า ตำบลเหมืองหม้อ อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ 2) เพื่อศึกษาแนวทางการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและภูมิปัญญาท้องถิ่นบ้านเหมืองค่า ตำบลเหมืองหม้อ อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ 3) การประยุกต์ใช้ศาสตร์พระราชาเพื่อสืบสานพัฒนาด้วยฐานทรัพยากรท้องถิ่นบ้านเหมืองค่า ตำบลเหมืองหม้อ อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ 4) การติดตามประเมินผลการประยุกต์ใช้ศาสตร์พระราชาเพื่อสืบสานพัฒนาด้วยฐานทรัพยากรท้องถิ่นบ้านเหมืองค่า ตำบลเหมืองหม้อ อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ กลุ่มตัวอย่างการศึกษาครั้งนี้คือ ผู้นำท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และปราชญ์ชาวบ้าน โดยใช้วิธีการเลือกผู้ให้ข้อมูลแบบเจาะจง (Purposive Sampling) ที่เกี่ยวข้องกับการจัดทำฐานทรัพยากรท้องถิ่น ผลการศึกษาพบว่า

1. การสำรวจและจัดทำฐานทรัพยากรท้องถิ่นบ้านเหมืองค่า ตำบลเหมืองหม้อ อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ พบว่าด้านข้อมูลพื้นฐานบ้านเหมืองค่า ตำบลเหมืองหม้อ อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ ตั้งอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลเหมืองหม้อ โดยการบริหารขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีจำนวนประชากรทั้งหมด 518 ครัวเรือน มีประชากร 1,243 คน มีพื้นที่ทำนา ทำสวน ทำไร่ตามฤดูการเพราะปลูก และมีการปลูกพืชผักสวนครัว สมุนไพร มีสัตว์ที่เลี้ยงไว้เพื่อดำรงชีพและเพื่อการค้าขาย เช่น ไก่ เป็ด สุกร วัว เป็นต้น มีร้านค้าชุมชนทั้งหมด 8 แห่ง มีตลาดสด 1 แห่ง มีแหล่งน้ำธรรมชาติ คือ แม่น้ำแม่แคมไหลผ่าน กว้างประมาณ 30 เมตร ยาวประมาณ 3,000 เมตร ด้านถีชีวิตในชุมชนเป็นชุมชนที่สงบเรียบง่ายชาวบ้านส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุที่ไม่ได้ประกอบอาชีพดำรงชีวิตโดยยึดหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เข้าวัดทำบุญตามวันสำคัญต่างๆ ด้านพืชในท้องถิ่นมีต้นไม้ที่สำคัญคือต้นมะค่า ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของชื่อหมู่บ้านเหมืองค่า ซึ่งต้นมะค่าที่หมู่บ้านเหมืองค่านั้นมีอายุมากกว่า 100 ปี และเป็นต้นมะค่าที่มีลำต้นใหญ่ที่สุดที่พบในจังหวัดแพร่ ต้นมะค่าเป็นต้นไม้ที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ ได้ทรงโปรดพระราชทานกล้าไม้มงคลให้ผู้ว่าราชการจังหวัดทุกจังหวัด นำไปปลูกเป็นศิริมงคลในวันเริ่มโครงการ ในงานรณรงค์โครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติ ฯ เมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2537 ณ ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ด้านชีวภาพในท้องถิ่นพบเห็ดแพะหรือเห็ดหน้าม่อยบริเวณป่าชุมชน ด้านภูมิปัญญาในท้องถิ่นมีการทำไส้อั่วเตาโบราณ การทำแคบหมู การทำเครื่องเงิน (สลุง) ด้านทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญคือ ป่าชุมชนบ้านเหมืองค่า มีความสำคัญกับวิถีชุมชนมาก เนื่องจากเป็นแหล่งเก็บของป่า เช่น เห็ดต่างๆ ผักหวาน เป็นต้น ด้านแหล่งโบราณคดีในท้องถิ่นคือ วัดเหมืองค่า ขึ้นทะเบียนตามพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 ทะเบียนเลขที่ 0008987 ภายในวัดมีโบราณสถานที่สำคัญคือพระธาตุวัดเหมืองค่า หรือพระธาตุสะหลีดงเย็น เป็นรูปทรงศิลปะล้านนาผสมศิลปะสุโขทัย มีพระพุทธรูปองค์หนึ่งที่ชาวบ้านให้ความเคารพนับถือและเชื่อว่าเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ ชื่อว่า "หลวงพ่อลือ" หรือ "หลวงพ่อฤๅ" หลวงพ่อลือ ประดิษฐานอยู่ภายในวัดเหมืองค่า มีงานนมัสการพระธาตุในวันที่ 2 เมษายนของทุกปี

2. แนวทางการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและภูมิปัญญาท้องถิ่นพบว่ามีแนวทางดังนี้ ด้านทรัพยากรธรรมชาติในช่วงก่อนฤดูฝนมีการเก็บขยะ และผักตบชวา ขึ้นจากน้ำ ในฤดูฝนมีการปลูกป่า ทดแทนต้นไม้ที่ล้มตายไป และฤดูร้อนมีการทำแนวกันไฟเพื่อป้องกันไฟป่า และการบวชป่า ควรมีการประชาสัมพันธ์เผยแพร่ข้อมูลทางประวัติศาสตร์ของแหล่งทรัพยากรและแหล่งโบราณคดีในท้องถิ่น ผ่านเว็บไซต์ต่างๆ ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ในท้องถิ่น ส่งเสริมให้มีเจ้าบ้านน้อยเพื่อให้ความรู้กับนักท่องเที่ยว ทำให้ชุมชนบ้านเหมืองค่าเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญในจังหวัดแพร่ ด้านการอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นควรมีการรวมกลุ่มกันเพื่อทำไส้อั่วให้เป็นสินค้า OTOP มีการออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้มีความน่าสนใจเพื่อเพิ่มมูลค่าของสินค้าได้ และควรถ่ายทอดให้กับนักศึกษาอาชีวศึกษา หรือโรงเรียนที่มีหลักสูตรการทำอาหารเพื่อเป็นการอนุรักษ์ไว้ซึ่งภูมิปัญญาท้องถิ่น

3. ผลการประยุกต์ใช้ศาสตร์พระราชา เพื่อสืบสานพัฒนาด้วยฐานทรัพยากรท้องถิ่นบ้านเหมืองค่า จังหวัดแพร่ พบว่า บ้านเหมืองค่าได้ประยุกต์ใช้ศาสตร์พระราชาโดยน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการประกอบสัมมาอาชีพ ปลูกพืชผักสวนครัว เลี้ยงสัตว์ การออมทรัพย์ของกลุ่มแม่บ้าน รู้จักพอประมาณ รู้จักมีเหตุผล และมีภูมิคุ้มกันเพื่อการเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบทางเศรษฐกิจมีการพัฒนาวัดเหมืองค่า ให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญอีกแห่งหนึ่ง เพราะมีประวัติศาสตร์การก่อตั้งที่ยาวนาน มีพระธาตุวัดเหมืองค่าที่เก่าแก่ และมีพระพุทธรูปที่โบราณและมีพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ ชื่อว่า "หลวงพ่อลือ" หรือ "หลวงพ่อฤๅ" เพื่อให้เกิดความยั่งยืนของการอนุรักษ์ก่อเกิดประโยชน์ต่อประชาชนโดยส่วนรวม

4. การติดตามประเมินผลการประยุกต์ใช้ศาสตร์พระราชา พบว่า มีการนำความรู้ที่ได้จากศาสตร์พระราชาด้านการนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการดำรงชีวิตครอบครัว คิดเป็นร้อยละ 100 หมู่บ้านได้มีการติดตามประเมินผลการประยุกต์ใช้ศาสตร์พระราชาด้านหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้วยการสอบถามจากการประชุมในหมู่บ้านร้อยละ 76.00 มีการประยุกต์ใช้ศาสตร์พระราชาด้านหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้วยการปลูกผักสวนครัว เลี้ยงสัตว์ ร้อยละ 58.00 และมีการประยุกต์ใช้ศาสตร์พระราชาด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรท้องถิ่นบ้านเหมืองค่า ด้วยรักษาความสะอาดของบ้านและหมู่บ้าน 72.00

เว็บน่าสนใจ