ครูบ้านนอก

จากการให้เด็กได้เดินสำรวจบริเวณรอบๆ โรงเรียน เพื่อให้เด็กได้รู้จักการสังเกต และรู้จักชื่อของต้นไม้ พืช ผักแต่ละชนิด เมื่อเด็กเดินไปเจอต้นมะม่วงครูจึงถามว่า มะม่วงมีสีอะไร เด็กๆ ตอบสีเขียวและสีเหลือง และครูก็บอกว่าที่จริงแล้วมะม่วงก็มีสีม่วงด้วย ถ้าอย่างนั้นก็คงไม่ได้เรียกชื่อว่ามะม่วง การเดินสำรวจบริเวณโรงเรียนของเด็กๆ จึงเกิดความอยากรู้เกี่ยวกับชื่อต้นไม้แต่ละชนิด อยากรู้ว่าจะมีลักษณะ รูปร่าง และสีที่แตกต่างกันอย่างไร เมื่อเด็กเดินไปเจอต้นตะไคร้ จึงถามคำถามว่านั้นต้นอะไร

ขั้นที่ 1 ตั้งคำถามเกี่ยวกับปรากฏการณ์ธรรมชาติ

จากการนำพาเด็กเดินสำรวจบริเวณรอบๆ โรงเรียน เพื่อเป็นการฝึกทักษะให้เด็กรู้จักการคิดและสังเกตและเกิดคำถามในใจหรือข้อสงสัย โดยมีหัวข้อหรือประเด็นในการเดินสำรวจคือ ให้เด็กๆ รู้จักการคิดและสังเกตสิ่งต่างๆ รอบตัว ให้รู้จักต้นไม้สีเขียว พืชผักสีเขียวที่มีลักษณะ รูปร่างแตกต่างกัน แล้วนำเด็กเดินสำรวจไปบริเวณสวนผักของโรงเรียน เด็กๆ จึงถามว่านั่นต้นอะไรครับ มีใบแหลมๆ ยาวๆ ครูจึงถามว่ามีใครบอกครูได้ไหมครับว่าต้นนั้นคือต้นอะไร

จุดประสงค์ เพื่อต้องการรู้ว่าตะไคร้เจริญเติบโตมาได้อย่างไร

ขั้นที่ 2 รวบรวมความคิดและข้อสันนิษฐาน

เด็กๆ และครูสนทนาร่วมกันว่าตะไคร้เจริญเติบโตมาได้อย่างไร โดยครูใช้คำถามกระตุ้นเด็กๆ ให้เล่าประสบการณ์เดิมเกี่ยวกับตะไคร้ตามประสบการณ์ของตนเอง

ขั้นที่ 3 ขั้นทดสอบและปฏิบัติการสืบเสาะ

จากคำถามที่ว่า “ตะไคร้เจริญเติบโตขึ้นมาได้อย่างไร” เด็กๆ ได้เรียนรู้ในกิจกรรมการเจริญเติบโตของต้นไม้ เด็กช่วยกันออกแบบกิจกรรมร่วมกัน โดยที่ต้องรู้ก่อนว่าต้นตะไคร้เจริญเติบโตได้อย่างไร โดยให้เด็กๆ ได้เรียนรู้ตรวจสอบวิวัฒนาการของการเจริญเติบโตของต้นตะไคร้ด้วยตนเอง โดยได้เรียนรู้ทางอินเทอร์เน็ตแล้ว คุณครูจึงถามเด็กๆ เกี่ยวกับความรู้ความเข้าใจในเรื่องการเจริญเติบโตของต้นตะไคร้ ซึ่งได้รับคำตอบ

ขั้นที่ 4 สังเกตและบรรยาย

จากที่ให้เด็กๆ ไปสอบถามหาข้อมูลตามแหล่งเรียนรู้ต่างๆ และนำมาเล่าให้เพื่อนฟังหน้าชั้นเรียน บางคนไปถามพ่อ แม่ ผู้ปกครอง คุณครู และหาข้อมูลจากอินเทอร์เน็ต จึงได้ข้อสรุปร่วมกันเกี่ยวกับการเจริญเติบโตของต้นตะไคร้ มี 4 ระยะ ดังนี้

1. ระยะเตรียมหน่อตะไคร้ โดยหน่อตะไคร้ที่ตัดไปออกไปชำไว้ประมาณหนึ่งสัปดาห์ก็จะออกราก

2. ระยะเตรียมดินไว้ปลูกหรือระยะนำหน่อที่ออกรากแล้วไปลงแปลงดินหรือว่าดินที่ได้เตรียมไว้โดยการปักชำลงไปในดิน

3. ระยะแตกใบออกและแตกหน่อออกลำต้นหนึ่งก็จะแตกออกอีกประมาณ 5 – 8 ลำต้นเป็นหน่อใหม่เจริญเติบโตโดยการรดน้ำเช้าเย็น ชอบอากาศกลางแจ้ง หรืออยู่บริเวณที่มีแดด และน้ำชุ่มชื้นอยู่ตลอดเวลาก็จะเจริญเติบโตได้ดี

4. ระยะพุ่มสมบูรณ์ก็จะมีใบแหลมคมยาวเรียวและมีลำต้นที่อวบใหญ่ โดยวัดความกว้างได้ประมาณ 1 – 2 เซนติเมตร ก็จะสามารถตัดไปทำประกอบอาหารหรือนำไปจำหน่ายได้ตามที่ต้องการ

ขั้นที่ 5 บันทึกข้อมูล

จากการสืบเสาะสังเกตและบรรยายเกี่ยวกับสิ่งที่ต้องการรู้ว่าตะไคร้เจริญเติบโตได้อย่างไร เด็กๆ ทุกคนได้บันทึกผลตามที่ออกแบบไว้ วาดรูปวิวัฒนาการเจริญเติบโตของต้นตะไคร้ แล้วนำมาเล่าสรุปหน้าชั้นเรียนให้เพื่อนๆ ได้ฟัง ซึ่งเด็กๆ ทุกคนสามารถทำได้เป็นอย่างดี

ขั้นที่ 6 สรุปและอภิปรายผล

เด็กๆ และครูได้ร่วมกันสรุปเกี่ยวกับ “ตะไคร้เจริญเติบโตขึ้นมาได้อย่างไร” สามารถสรุปได้ว่า การปลูกตะไคร้ให้เจริญเติบโตสามารถปลูกได้โดยการปักชำต้นเหง้า โดยตัดใบออกให้เหลือตอนโคนประมาณหนึ่งคืบ นำมาปักชำไว้สักหนึ่งสัปดาห์ก็จะมีรากงอกออกมา แล้วนำไปลงแปลงดินที่เตรียมไว้ หรืออาจใช้วิธีเอาโคนปักลงไปที่ดินซึ่งเตรียมไว้เลย ให้ห่างประมาณหนึ่งศอก ถ้าปลูกในกระถางใช้วิธีปักโคนลงในกระถางๆ ละ 2-3 ต้นก็ได้ แล้วหมั่นรดน้ำให้ชุ่มเช้าเย็น ตั้งไว้ให้โดนแดดตลอดวันจะทำให้โตได้เร็ว ตะไคร้ชอบดินร่วนซุย เป็นพืชที่ชอบน้ำ ชอบแดด ดูแลรดน้ำเสมอและโดนแดดได้ตลอดวัน เจริญได้ในดินแทบทุกชนิด เวลาจะใช้ก็ให้ตัดที่โคนสุด ส่วนรากเลย

แล้วถอนออกมาทั้งต้นตามต้องการ ต้องคอยตรวจดูเมื่อตะไคร้มีกอเจริญเติบโตได้เต็มที่แล้ว ต้องถอนทิ้งหรือแยกออกไปปลูกใหม่บ้างหรือเอาไปใช้บ้าง จะนำมาหั่นเป็นฝอยๆ ตากลมไว้ให้แห้งสนิทแล้วแพ็คเก็บไว้ใช้ได้นานๆ เพื่อให้ต้นอ่อนโตขึ้นมาใหม่ ถ้าไม่แยกออกไปต้นจะเล็กและลีบลงเรื่อยๆ และบางที่ก็แคระแกร็น ต้นและกอก็จะโทรม ต้องล้างและปลูกใหม่ทั้งหมดเปลี่ยนเป็นการแตกหน่อทำให้การปลูกและการขยายพันธ์ได้ง่าย

นอกจากนี้ ครูได้ถามเด็กๆ เพิ่มเติมว่า จากการที่เด็กๆ ได้ปฏิบัติกิจกรรมร่วมกันจนสามารถรู้ได้ว่าตะไคร้เจริญเติบโตมาได้อย่างไรนั้น เด็กๆ ยังมีคำถามเพิ่มเติมอีกไหมครับ เด็กๆ สามารถยกมือถามสิ่งที่อยากรู้ได้นะครับ เพราะเป็นการเปิดโอกาสให้เด็กๆ สามารถแสดงความคิดเห็นหรือตั้งคำถามเพิ่มเติมได้ และมีเด็กที่ต้องการแสดงความคิดเห็นและถามคำถาม

ผลการพัฒนาความสามารถของเด็กปฐมวัย

1. ผลการพัฒนาความสามารถพื้นฐาน 4 ด้าน

1.1 ด้านการเรียนรู้

- เด็กสามารถบอกเล่าวิธีการหาคำตอบของตนเองได้

- เด็กได้เรียนรู้วิวัฒนาการเจริญเติบโตของต้นตะไคร้

1.2 ด้านภาษา

- เด็กมีพัฒนาการด้านภาษาจากการสนทนาโต้ตอบแสดงความคิดเห็น

- เด็กมีทักษะในด้านการพูดคุย สื่อสาร บรรยาย บอกเล่าสิ่งที่สามารถเรียนรู้ได้

1.3 ด้านสังคม

- เด็กสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดี

- เด็กสามารถแสดงความคิดเห็นของตนเองและยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น

1.4 ด้านการเคลื่อนไหวและทักษะการรับรู้ประสาทสัมผัส

- เด็กได้ใช้กล้ามเนื้อมือมัดเล็กและกล้ามเนื้อมือมัดใหญ่ในการเคลื่อนไหวหยิบจับ เดินสำรวจ

และได้หยิบจับอุปกรณ์วาดภาพระบายสีได้อย่างคล่องแคล่ว

2. ผลการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

2.1 ทักษะการสังเกต

- เด็กสามารถบอกลักษณะของต้นตะไคร้ เช่น ลำต้นกลม ยาว เหมือนแท่งดินสอ ใบยาวเรียวรี

2.2 ทักษะการจำแนกประเภท

- เปรียบเทียบสิ่งที่คาดคะเนกับผลการศึกษาได้

2.3 ทักษะการพยากรณ์หรือคาดคะเนคำตอบ

- เด็กสามารถคาดคะเนคำตอบที่คิดว่าต้นตะไคร้เจริญเติบโตขึ้นมาได้อย่างไร

2.4 ทักษะการจัดกระทำและสื่อความหมายข้อมูล

- เด็กสามารถสรุปผลสิ่งที่สังเกต โดยการวาดภาพ เล่าเรื่องให้ครูและเพื่อนๆ ฟัง และสามารถนำเสนอหน้าชั้นเรียนให้เพื่อนๆ ได้เข้าใจถูกต้อง ชัดเจน

2.5 ทักษะการลงความคิดเห็นจากข้อมูล

- เด็กสามารถให้เหตุผลเพิ่มเติมโดยใช้ความคิดเห็นส่วนตัว และประสบการณ์เดิมแสดง

ความคิดเห็นต่างๆ ได้

2.6 ทักษะการหาความสัมพันธ์ระหว่างสเปสกับสเปส และสเปสกับเวลา

- สามารถบอกสถานที่ที่เหมาะสมกับการปลูกตะไคร้ และสามารถบอกทิศทางที่จะเดินไปซ้ายหรือขวาได้ตามคำสั่งหรือเดินไปได้ตามต้องการ

เว็บน่าสนใจ