ครูบ้านนอก

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนากลยุทธ์การบริหารจัดการศูนย์การเรียนรู้โดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นฐานสู่ทักษะชีวิตโรงเรียนเพียงหลวง 16 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 4 โดยดำเนินการวิจัย 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การศึกษาข้อมูลพื้นฐาน โดยศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ประชุมผู้เกี่ยวข้อง จำนวน 35 คน สัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 10 และประชุมสนทนากลุ่มผู้เกี่ยวข้อง 22 คน ซึ่งได้มาโดยการคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูล แบบบันทึกข้อมูล แบบบันทึกการประชุม แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และประเด็นสนทนากลุ่ม 2) พัฒนากลยุทธ์ โดยยกร่างกลยุทธ์และจัดทำคู่มือกลยุทธ์ ตรวจสอบความเหมาะสมโดยการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 7 คน ซึ่งได้มาโดย การคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบตรวจสอบความเหมาะสม 3) ศึกษาผลการใช้กลยุทธ์ โดยนำกลยุทธ์ลงสู่การปฏิบัติจริงในปี 2564 กับผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง จำนวน 32 คน เพื่อประเมินทักษะชีวิตนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบประเมินทักษะชีวิต และ 4) ประเมินกลยุทธ์ด้านความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ กลุ่มผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ รองผู้อำนวยการโรงเรียน ครู และคณะกรรมการสถานศึกษา จำนวน 32 คน ได้มาโดยการคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบประเมิน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน วิเคราะห์เนื้อหาและสรุปข้อมูล

ผลการวิจัยพบว่า

1. ผลการศึกษาข้อมูลพื้นฐาน พบว่า 1) ผลการศึกษาแนวคิด ทฤษฎี เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ทำให้ได้องค์ประกอบการบริหารจัดการศูนย์การเรียนรู้โดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นฐานสู่ทักษะชีวิตนักเรียน มี 6 องค์ประกอบ ได้แก่ องค์ประกอบที่ 1 สร้างความเข้าใจ องค์ประกอบที่ 2 กำหนดแผนงานของศูนย์การเรียนรู้ องค์ประกอบที่ 3 จัดการเรียนรู้และพัฒนาผู้เรียน องค์ประกอบที่ 4 ติดตามและการให้ข้อมูลย้อนกลับ องค์ประกอบที่ 5 สร้างเครือข่ายการเรียนรู้และขยายผล และองค์ประกอบที่ 6 ประเมินและสรุปผลสำเร็จที่เกิดขึ้น 2) ผลการศึกษาความต้องการจำเป็น พบว่า มีต้องการให้โรงเรียนมีศูนย์การเรียนรู้ที่เอื้อต่อการเรียนรู้ให้นักเรียนได้ฝึกปฏิบัติจริง พัฒนาทักษะชีวิตและทักษะอาชีพ มีเป้าหมายที่เน้นให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ตลอดเวลาทั้งในและนอกห้องเรียน ฐานการเรียนรู้ที่นำมาใช้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ จำนวน 8 ฐานการเรียนรู้ 3) ผลการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า แนวทางการบริหารจัดการศูนย์การเรียนรู้ต้องใช้หลักการบริหารแบบมีส่วนร่วมทุกขั้นตอน มีลักษณะเป็นฐานการเรียนรู้ที่เน้นการพัฒนาทักษะชีวิตและทักษะอาชีพนักเรียน นักเรียนเรียนรู้ตามความสนใจครบทุกฐานการเรียนรู้ โดยมีครูแกนนำหรือวิทยากรประจำฐานให้คำแนะนำ และผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นนำไปขยายผลสู่ผู้ปกครอง ชุมชน และภาคีเครือข่าย และผลวิเคราะห์สภาพแวดล้อมโรงเรียนทำให้ได้จุดแข็ง จำนวน 6 ข้อ จุดอ่อน จำนวน 3 ข้อ โอกาส จำนวน 4 ข้อ และอุปสรรค จำนวน 4 ข้อ และนำมากำหนดประเด็นกลยุทธ์ได้ 6 กลยุทธ์

2. ผลการพัฒนากลยุทธ์ พบว่า กลยุทธ์การบริหารจัดการศูนย์การเรียนรู้โดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นฐานสู่ทักษะชีวิตโรงเรียนเพียงหลวง 16 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 4 ประกอบด้วย วิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าประสงค์ ประเด็นกลยุทธ์ 6 กลยุทธ์ 33 กลวิธี 35 ตัวชี้วัด ได้แก่ กลยุทธ์ที่ 1 สร้างความเข้าใจในการบริหารจัดการศูนย์การเรียนรู้ มี 6 กลวิธี 7 ตัวชี้วัด กลยุทธ์ที่ 2 พัฒนาครูและสร้างภาคีเครือข่ายความร่วมมือ มี 5 กลวิธี 5 ตัวชี้วัด กลยุทธ์ที่ 3 ส่งเสริมการเรียนรู้และพัฒนาตนเอง มี 9 กลวิธี 10 ตัวชี้วัด กลยุทธ์ที่ 4 พัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ มี 5 กลวิธี 3 ตัวชี้วัด กลยุทธ์ที่ 5 พัฒนาการติดตามและประเมินผล มี 4 กลวิธี 4 ตัวชี้วัด และกลยุทธ์ที่ 6 สร้างภาคีเครือข่ายการเรียนรู้และขยายผล มี 4 กลวิธี 6 ตัวชี้วัด ซึ่งผู้เชี่ยวชาญมีความเห็นว่า กลยุทธ์มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด และคู่มือกลยุทธ์มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด

3. ผลการใช้กลยุทธ์ พบว่า 1) นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 มีทักษะชีวิตในระดับดีเยี่ยม คิดเป็นร้อยละ 34.93 ทักษะชีวิตระดับดี คิดเป็นร้อยละ 59.44 และทักษะชีวิตระดับพอใช้คิดเป็นร้อยละ 5.63 เมื่อพิจารณาทักษะชีวิตในระดับคุณภาพดีและดีเยี่ยม มีนักเรียนจำนวนทั้งหมด 355 คน คิดเป็นร้อยละ 94.37 ผ่านเกณฑ์การประเมินที่กำหนดไว้ 2) นักเรียนระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 มีทักษะชีวิตในระดับดีเยี่ยม คิดเป็นร้อยละ 61.02 ทักษะชีวิตระดับดี คิดเป็นร้อยละ 38.98 เมื่อพิจารณาทักษะชีวิตในระดับคุณภาพดีและดีเยี่ยม มีนักเรียนจำนวนทั้งหมด 59 คน คิดเป็นร้อยละ 100 ผ่านเกณฑ์การประเมินที่กำหนดไว้

4. ผลการประเมินกลยุทธ์การบริหารจัดการศูนย์การเรียนรู้โดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นฐานสู่ทักษะชีวิตโรงเรียนเพียงหลวง 16 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 4 ตามความคิดเห็นของรองผู้อำนวยการโรงเรียน ครู และคณะกรรมการสถานศึกษา โดยรวมมีความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์อยู่ในระดับมากที่สุด

เว็บน่าสนใจ