ครูบ้านนอก

ผู้วิจัย นางฉัตรสุดา เทพวิมลเพชรกุล

ปีการศึกษา 2566

บทคัดย่อ

เนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 ส่งผลกระทบในด้านการจัดเรียนการสอน ด้านการเรียนรู้ของนักเรียนในทักษะด้านต่างๆ ผู้เรียนเกิดภาวะ Learning loss มีภาวะถดถอยเกิดการไม่กระตือรือร้นในการเรียนรู้ และขาดทักษะใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่น การสื่อสาร การฟัง การสรุป การคิดวิเคราะห์ของนักเรียนจึงขาดหายไป และความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาด้านเทคโนโลยีในการเรียนรู้ อีกทั้งด้วยสถานการณ์แพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 เกี่ยวข้องกับทักษะการเรียนรู้ของนักเรียน จึงเป็นเรื่องสำคัญในการเรียนรู้ของนักเรียนตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานที่นักเรียนต้องเรียนรู้สามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข โดยที่นักเรียนสามารถเชื่อมโยงในความเป็นไทยสู่สากลได้อย่างสร้างสรรค์ ซึ่งเป็นสิ่งที่ทุกฝ่ายในสังคมคาดหวัง

ทักษะการใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่นในการสื่อสาร คิด วิเคราะห์ของนักเรียนมีจำเป็นอย่างมากในการส่งเสริมให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ตลอดชีวิต ประกอบด้วย ในยุคปัจจุบันเทคโนโลยีของโลกได้ก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็วทั้งด้านวัตถุและด้านวิทยาการ ซึ่งส่งผลให้สภาพของสังคมกลายเป็นสังคมแห่งข้อมูลข่าวสาร สังคมที่มีความผันผวนตลอดเวลาและมีอัตราการแข่งขันเกิดขึ้นสูงคนในยุคนี้ จึงส่งผลต่อการใช้ชีวิตของนักเรียนภายใต้สังคมที่เปลี่ยนแปลง ทักษะการใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่นในการสื่อสาร คิด วิเคราะห์ จึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการจะทำให้นักเรียนเป็นผู้ที่ก้าวทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกในยุคของการสื่อสารที่ไร้พรมแดนหรือที่เรียกว่า “ยุคโลกาภิวัฒน์” ดั่งแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579 ที่กำหนดวิสัยทัศน์ “คนไทยทุกคนได้รับการศึกษาและเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่าง มีคุณภาพ ดำรงชีวิตอย่างมีความสุข สอดคล้องกับหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง และการเปลี่ยนแปลงของโลกศตวรรษที่ 21” เป็นทักษะที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตของประชาชนชาวไทยในฐานะการเป็นพลเมืองโลกที่มีการดำรงชีวิตท่ามกลางโลกแห่งเทคโนโลยี โลกของเศรษฐกิจและการค้าและความเป็นโลกมีเทคโนโลยีสอดแทรกเข้าไปในระบบการทำงานและการดำรงชีวิตและที่สำคัญจะต้องเป็นผู้มีคุณธรรม จริยธรรม พัฒนาการคุณภาพของนักเรียนด้านการเข้าสังคมและอารมณ์ โดยการที่นักเรียนผ่านระบบการศึกษาขั้นพื้นฐานแล้วแต่นักเรียนไม่สามารถนำองค์ความรู้ที่ได้รับไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันหรือไม่สามารถปรับตัวในการใช้ชีวิตกับผู้อื่นได้ในการสื่อสาร คิด วิเคราะห์ ได้นั้น ย่อมถือเป็นความล้มเหลวของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษา แต่ปัญหานี้มีความยากในการแก้ไข เพราะมีสาเหตุหลายปัจจัยด้วยกัน แต่ในความยากลำบากดังกล่าวนี้ ก็หาใช่ว่าจะไร้หนทางเสียทีเดียว เพราะในด้านของโรงเรียนและครอบครัวพอที่จะปรับเปลี่ยนวิธีการได้ เพียงแต่จะต้องกล้าที่จะต้องปรับเปลี่ยนในหลายส่วนด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็นด้านโครงสร้างของหลักสูตร กระบวนการจัดการเรียนการสอนที่ควรเน้นนักเรียนเป็นสำคัญที่ให้นักเรียนได้ลงมือปฏิบัติ เรียนรู้ ศึกษา ด้วยตนเองในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย รวมถึงจัดสภาพแวดล้อมหรือแหล่งเรียนรู้ในโรงเรียนให้ต่อการเรียนรู้ของนักเรียนทั้งนอกและในห้องเรียนให้มีบรรยากาศที่ส่งเสริมการเรียนรู้ หากโรงเรียนและคุณครูผู้สอนปฏิบัติตามแนวทางเหล่านี้อย่างจริงจังน่าที่จะแก้ปัญหาปัญหาทักษะการใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่นในการสื่อสาร คิด วิเคราะห์ของนักเรียนของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายได้ สาเหตุปัญหานักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 นักเรียนเกิดภาวะ Learning loss มีภาวะถดถอยเกิดการไม่กระตือรือร้นในการเรียนรู้ และขาดทักษะใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่น การสื่อสาร การฟัง การสรุป การคิดวิเคราะห์ของนักเรียนจึงขาดหายไป ทำให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ พบว่า เกิดจากสาเหตุ ดังนี้คือ 1) ความพร้อมทางด้านเศรษฐกิจที่แตกต่างของครอบครัวเด็กนักเรียน 2) เด็กนักเรียนเสี่ยงที่จะเป็นเด็กถดถอยทางการเรียนรู้3) นักเรียนขาดเรียนบ่อย และ 4) รูปแบบ วิธี สื่อ การสอนของคุณครูไม่สร้างแรงจูงใจให้นักเรียน

จากการศึกษาถึงสาเหตุของปัญหานักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 นักเรียนเกิดภาวะ Learning loss มีภาวะถดถอยเกิดการไม่กระตือรือร้นในการเรียนรู้ และขาดทักษะใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่น การสื่อสาร การฟัง การสรุป การคิด วิเคราะห์ของนักเรียนจึงขาดหายไป จึงได้นำมาจัดกิจกรรม การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active learning) เรื่อง เนื้อเยื่อพืช รายวิชาชีววิทยา โดยใช้ STAR Model เพื่อลดภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ ยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ในการแก้ไขปัญหานักเรียนให้เกิดการเรียนรู้สูงสุด ต่อรายวิชาชีววิทยา เป็นขั้นตอนและวิธีการออกแบบการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับการทำงานกลุ่มของนักเรียนที่ครูสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับผู้เรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อทำให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้การทำงานร่วมกับเพื่อนในกลุ่ม เกิดการร่วมแลกเปลี่ยนความรู้กับเพื่อน สร้างแรงจูงใจให้กับนักเรียนมีความสุขในการเรียนรู้ นักเรียนสามารถนำความรู้ส่วนวิชาการไปปรับประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันในสถานะการณ์จริง ได้ฝึกทักษะการปฏิบัติการ การใช้กล้องจุลทรรศน์ การตัดเนื้อเยื่อพืช ทักษะการสื่อสาร คิดวิเคราะห์ร่วมกับเพื่อนและคุณครูในชั้นเรียน และเขียนสรุปการเรียนรู้ด้วยตนเอง นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 เมื่อเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ย คะแนนสอบก่อนเรียน-หลังเรียน พบว่า นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/1 มีคะแนนสอบเฉลี่ยก่อนเรียน เท่ากับ 8.83 คะแนน คะแนนเฉลี่ยหลังเรียน เท่ากับ 16.08 มากกว่าเกณฑ์ร้อยละ 80 และมีค่าคะแนนความก้าวหน้าเฉลี่ย +7.25 นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/2 มีคะแนนสอบเฉลี่ยก่อนเรียน เท่ากับ 7.67 คะแนน คะแนนเฉลี่ยหลังเรียน เท่ากับ 13.28 มากกว่าเกณฑ์ร้อยละ 80 และมีค่าคะแนนความก้าวหน้าเฉลี่ย +5.61 ทำให้ทราบว่า เมื่อใช้การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active learning) เรื่อง เนื้อเยื่อพืช รายวิชาชีววิทยา โดยใช้ความคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) เพื่อลดภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ ยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของ นักเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ได้รับการพัฒนากระบวนการคิด ทักษะชีวิต ทักษะการทำงาน ทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม ทักษะด้านสารสนเทศ สื่อ และเทคโนโลยี โดยครูออกแบบกิจกรรมเพื่อส่งเสริมทักษะการออกแบบสื่อวิดีโอและใบงาน ปฏิบัติการผ่าเนื้อเยื่อพืช ผลการประเมินการออกแบบสื่อวีดีโอและใบงาน ปฏิบัติการผ่าเนื้อเยื่อพืช ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/1 พบว่า ร้อยละนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์ มีค่า 83.33 ผลการประเมินการออกแบบสื่อวีดีโอและใบงาน ปฏิบัติการผ่าเนื้อเยื่อพืช ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/2 พบว่า ร้อยละนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์ มีค่า 77.77 ร้อยละเฉลี่ยทั้ง 2 ห้อง มีค่าเท่ากับ 80.55

เว็บน่าสนใจ