ครูบ้านนอก

1.1 ที่มาและความสำคัญของนวัตกรรม

จากการจัดการเรียนรู้หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 พืชและประเภทของพืช หน้าที่ของใบเรื่องการคายน้ำของพืช ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ปัญหาที่พบครูจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในรายวิชาวิทยาศาสตร์ตามแผนการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์หลังจากจัดกิจกการเรียรู้ได้มีการวัดประเมินผลนักเรียนที่เรียนวิทยาศาสตร์ นักเรียนไม่สามารถปฏิบัติการทดลองทางวิทยาศาสตร์ตามขั้นตอนการทดลองได้ซึ่งกระบวนการทดลองทางวิทยาศาสตร์ 5 ขั้นตอน ดังนี้ 1. ปัญหา 2. การตั้งสมติฐาน 3. วิธีการทดลอง 4. บันทึกผลการทดลอง 5. สรุปผลการทดลอง ขาดกระบวนการทำงานเป็นขั้นเป็นตอน การบันทึกผล การสรุปผล การทำงานเป็นกลุ่ม สมรรถนะที่สำคัญ ด้านการสื่อสาร การคิด วิเคราะห์ ครูได้วิเคราะห์ปัญหาของผู้เรียนแล้วนักเรียนขาดการใฝ่รู้ใฝ่เรียน ไม่เข้าใจกระบวนการทดลอง สรุปผลการทดลองการทดลองไม่ได้ ปฏิบัติงานไม่เป็นขั้นนตอน ขาดการร่วมกันทำงานเป็นกลุ่ม ไม่สามารถวิเคราะห์ข้อมูล สื่อสารกับผู้อื่นได้

ดังนั้น เพื่อให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ตามวัย พัฒนาการเรียนด้านใฝ่รู้ใฝ่เรียน ตั้งใจเรียน สนใจกระบวนการทดลอง สรุปผลการทดลอง ปฏิบัติงานเป็นขั้นนตอน ร่วมกันทำงานเป็นกลุ่ม สามารถวิเคราะห์ข้อมูล สื่อสารกับผู้อื่นได้ ครูผู้สอนมีแนวคิดในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในวิชาวิทยาศาสตร์ โดยออกแบบแผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วย GPAS 5 Step เนื่องการจัดการเรียนรู้แบบ GPAS 5 Step เป็นการจัดการเรียนรู้แบบ 5 ขั้นตอน สามารถสอดแทรกขั้นตอนปฏิบัติการทดลองทางวิทยาศาสตร์เข้ากับการจัดการเรียรู้แบบ GPAS 5 Step ทำให้นักเรียนมีส่วนร่วมในการเรียน ลงมือปฎิบัติจริง เข้าถึงการทำงานกลุ่ม มีการวิเคราะห์ข้อมูล เกิดการเรียนรู้ยั่งลึก เข้าใจมากขึ้น มีความกระตือรือร้นในการทำงาน มีความสุขและได้ลงมือทำอย่างป็นขั้นตอนหลักการสำคัญในการสอบแบบ GPAS 5 Step

ซึ่งนวัตกรรมที่นำมาแก้ปัญหาการไม่เข้าใจวิชาวิทยาศาสตร์ของนักเรียนโดยใช้กิจกรรมการเรียนรู้กระบวนการทดลองทางวิทยาศาตร์ มีลักษณะเร้าความสนใจของผู้เรียนท้าทายความสามารถ เข้าใจง่าย และสามารถปฎิบัติได้ด้วยตนเอง อันจะส่งผลให้นักเรียนได้พัฒนาทักษะการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์และประยุกต์ความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ กิจกรรมการเรียนรู้การทดลองทางวิทยาศาสตร์ กับเทคนิคการสอนแบบ GPAS 5 Steps มีความสำคัญและมีประโยชน์ต่อการเรียนการสอนวิชาวิทยาศาสตร์ เพราะเป็นกระบวนการสอนที่หลากหลาย ได้ลงมือปฎิบัติจริง มีทักษะการสังเกตุแล้วตั้งปัญหา ตั้งสมมติฐาน ลงมือปฎิบัติ รวบรวมข้อมูล และสรุปผล กระบวนการทางวิทยาศาสตร์นักเรียนสามรถนำมาใช้ในชีวิตประจำวันเพื่อแก้ปัญหาตนเองได้ รวมทั้งเป็นเครื่องมือวัดผลการเรียนหลังจากเรียนบทเรียน การสอนนี้จะเป็น 5 ขั้นตอน เป็นกระบวนการสอนที่สามารถสอดแทรกเทคนิคการสอนที่จะทำให้นักเรียนเกิดความสนใจเรียน ตื่นเต้น มีสื่อการสอนที่หลากหลาย ทำให้กิจกรรมน่าสนใจมากยิ่งขึ้น

1.2 หลักการ แนวคิด และทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง

ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง

นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ GPAS 5 Step คือ กระบวนการคิดขั้นสูงเชิงระบบ ซึ่งเป็นเครื่องมืออย่างหนึ่งในการเรียนรู้แบบ Active Learning โดยเป็นการเรียนรู้ผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC) ซึ่ง GPAS 5 Step นั้นนับว่าเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้นักเรียนมี วิธีการเรียน ซึ่งจะช่วยผู้เรียนสามารถนำไปเรียนรู้ด้วยการปฏิบัติจริงได้ จึงนับว่าเป็นเครื่องมือสำคัญในการเพิ่มพูนทักษะในการเรียนรู้ให้กับผู้เรียน และทำให้ผู้เรียนมีวิธีการเรียนรู้ที่ดีขึ้น รวมถึงช่วยให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ด้วยตัวเองได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ GPAS 5 Step นับเป็นขั้นตอนและจุดเน้นในการจัดกระบวนการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนนั้น สามารถที่จะสร้างองค์ความรู้ได้ด้วยตนเอง และสามารถที่จะนำไปใช้ในการปฏิบัติจริงในการแก้ปัญหาสำหรับสถานการณ์ต่าง ๆ ซึ่งสิ่งที่ได้จากกระบวนการเหล่านี้ จะตกผลึกภายในตัวของผู้เรียน และแปรเปลี่ยนเป็นตัวตนและบุคลิกภาพของผู้เรียน อันจะสะท้อนออกมาในรูปแบบของผลงานต่าง ๆ โดยประกอบด้วยโครงสร้างทักษะกระบวนการคิด 5 ขั้นตอน ที่มีความสำคัญ อันได้แก่

G การรวบรวมและเลือกข้อมูล (GATHERING)

เป็นขั้นที่ผู้เรียนสามารถรวบรวมและเลือกเฟ้นข้อมูลสำคัญที่จะนำมาใช้ในการพัฒนานวัตกรรมหรือดำเนินโครงการต่าง ๆ ซึ่งในขั้นนี้ครูผู้สอนจะต้องส่งเสริมให้ผู้เรียนเรียนรู้ที่จะการรวบรวมข้อมูลผ่านประสาทสัมผัส ตามเป้าหมาย โดยมีการเลือกเฟ้นข้อมูลที่สอดคล้อง มีการบันทึกข้อมูล และสามารถที่จะดึงข้อมูลเดิมมาใช้ได้

P การจัดกระทำข้อมูล (PROCESSING)

คือการจัดข้อมูลให้เกิดความหมายผ่านการเลือกเฟ้น เพิ่มคุณค่า คุณธรรม ค่านิยม ออกแบบสร้างสรรค์ และตัดสินใจเลือกเป้าหมายแนวทางที่นำไปสู่ความสำเร็จได้ โดยครูผู้สอนจะต้องออกแบบกิจกรรมการสอนให้ผู้เรียนอย่างหลากหลาย เพื่อให้ผู้เรียนแยกแยะหรือเฟ้นหาข้อมูลที่จำเป็นได้ เช่น การจำแนกเปรียบเทียบ การเชื่อมโยง และไตร่ตรองอย่างมีเหตุผล เป็นต้น

A การประยุกต์ใช้ความรู้ (APPLYING)

สามารถแบ่งได้เป็น 2 ขั้น คือ ขั้นแรก (Applying 1) เป็นขั้นที่ผู้เรียนร่วมกัน วางแผนและลงมือทำ รวมถึงตรวจสอบแก้ปัญหาต่าง ๆ เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ไปสู่ระดับของนวัตกรรม ส่วนขั้นสอง (Applying 2) คือขั้นที่ผู้เรียนสามารถสรุปเป็นความรู้ระดับต่าง ๆ จนถึงระดับหลักการ และสามารถนำเสนอได้อย่างมีแบบแผน โดยการดำเนินการนั้น ครูผู้สอนจะต้องส่งเสริมให้ผู้เรียนรู้จักเลือกข้อมูลที่สอดคล้อง รู้จักความรู้ที่ได้อย่างสร้างสรรค์ ขยายขอบเขตความรู้ การวิเคราะห์การสังเคราะห์ ตัดสินใจ และการนำความรู้ไปปรับใช้ ตลอดจนมีการวิเคราะห์วิจารณ์และแก้ปัญหาอย่างเหมาะสม

S การกำกับตนเอง หรือ การเรียนรู้ได้เอง (SELF–REGULATING)

เป็นการประเมินภาพรวมของนวัตกรรมหรือโครงการเพื่อกำกับความคิดและขยายค่านิยมสู่สังคมและสิ่งแวดล้อมให้กว้างขวางขึ้น เพื่อให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้ด้วยตัวเอง โดยครูผู้สอนจะต้องดำเนินการเพื่อให้ผู้เรียนนั้น มีการตรวจสอบและควบคุมกระบวนการการคิดของตัวเอง การสร้างค่านิยมการคิดของตัวเอง และการสร้างนิสัยการคิดที่เป็นรูปแบบของตัวเอง เป็นต้น

นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ GPAS 5 Step นับว่าเป็นกระบวนการสร้างความรู้ที่มีประสิทธิภาพ และนับว่าเป็นกระบวนการสำคัญในการสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ และเป็นการบริหารจัดการความรู้แท้ (Knowledge Management) อีกด้วย นอกจากนี้กระบวนการสร้างความรู้แบบ GPAS 5 Steps ยังมีแนวทางที่สอดคล้องกับ การพัฒนาและการเรียนรู้ของสมอง (Brain-based Learning) ของผู้เรียน ทำให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้ตามศักยภาพขงแต่ละคน จึงทำให้กระบวนการนี้ถือเป็นเครื่องมือสำคัญ สำหรับการศึกษาแห่งศตวรรษที่ 21 ที่น่าจะช่วยยกระดับการศึกษาไทย เพื่อนำไปสู่การพัฒนาเด็กและเยาวชนไทย ให้มีอุปนิสัยที่ดีในการเรียนรู้ตามแนวทางของโลกในยุคสมัยใหม่ได้

หลักการ

GPAS เป็นกระบวนการเรียนรู้แบบ GPAS 5 Steps โดยเพิ่มเติม ขั้นสื่อสารและนำเสนอ (Applying the Communication Skill) เข้าไปในขั้นตอนการออกแบบการเรียนรู้ ดังนี้

STEP 1 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล (Gathering)

STEP 2 ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ (Processing)

STEP 3 ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ (Applying and Constructing the Knowledge)

STEP 4 ขั้นสื่อสารและนำเสนอ (Applying the Communication Skill)

STEP 5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า (Self - regulating)

เว็บน่าสนใจ