ครูบ้านนอก

สถานศึกษาเป็นแหล่งบ่มเพาะและพัฒนาศักยภาพของผู้เรียนทั้งด้านความรู้ ทักษะ เจตคติ และคุณลักษณะที่พึงประสงค์ โดยเฉพาะในด้านการปลูกฝังจิตสำนึกในการอนุรักษ์ ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งนับเป็นหนึ่งในเป้าหมายสำคัญของการจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21 และสอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืน การจัดการศึกษาในศตวรรษที่21ต้องเผชิญกับความท้าทายมากมายจากการเปลี่ยนแปลงของโลกทั้งด้านเทคโนโลยี

เศรษฐกิจสังคมและสิ่งแวดล้อมซึ่งส่งผลโดยตรงต่อชีวิตของมนุษย์และการเรียนรู้ของผู้เรียนปัจจุบันโลกต้องเผชิญกับ ปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรงทั้งภาวะโลกร้อนขยะพลาสติกปัญหาน้ำเสียและการสูญเสียทรัพยากรธรรมชาติที่ ไม่สามารถทดแทนได้ทันสถานศึกษาในฐานะที่เป็นแหล่งพัฒนาทุนมนุษย์และศูนย์กลางการเรียนรู้จึงต้องปรับบทบาทจากการสอนเพียงเพื่อพัฒนาความรู้ไปสู่การสร้างพลเมืองที่มีคุณภาพมีคุณธรรมและสามารถรับมือกับความเปลี่ยนแปลงได้อย่างมีภูมิคุ้มกัน

โรงเรียนบ้านดอนทรายได้พัฒนาแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศเพื่อตอบสนองต่อเป้าหมายดังกล่าว โรงเรียนจึงได้พัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ภายใต้แนวคิด“พอเพียง – บูรณาการ – ยั่งยืน” ซึ่งสะท้อนถึงหลักการ 3 ประการสำคัญ ได้แก่ พอเพียง : ปลูกฝังแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงตามศาสตร์พระราชา บูรณาการ : เชื่อมโยงการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมเข้ากับทุกกลุ่มสาระและวิถีชีวิต ยั่งยืน : มุ่งเน้นผลลัพธ์ที่ต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงกิจกรรมระยะสั้น แนวทางนี้ได้รับการพัฒนาเป็น BDS MODELl (Build Awareness – Do Participation – Sustain Values) ซึ่งเป็นนวัตกรรมการเรียนรู้เชิงรุก ที่ช่วยสร้าง “พลเมืองสิ่งแวดล้อม” ได้อย่างเป็นระบบด้วยกระบวนการเรียนรู้เชิงรุกผ่าน BDS MODELl” ซึ่งเป็นรูปแบบการดำเนินงานที่ส่งเสริมผู้เรียนให้มีส่วนร่วมในการจัดการขยะอย่างสร้างสรรค์ สร้างสมดุลในการใช้ทรัพยากร และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมให้เกิดจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมอย่างแท้จริง ภายใต้แนวคิดหลัก “พอเพียง–ไร้ถัง–ยั่งยืน”แนวปฏิบัตินี้ได้ผนวกหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเข้าไว้ในทุกขั้นตอนการดำเนินงาน โดยส่งเสริมให้ผู้เรียนเรียนรู้จากประสบการณ์จริง เช่น การแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง การแปรรูปของเสีย การปลูกพืชผักแบบปลอดสาร การทำปุ๋ยหมักใช้เอง และการลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวจบ ซึ่งล้วนเป็นกิจกรรมที่ปลูกฝังให้ผู้เรียนรู้จักความพอประมาณ มีเหตุผล และมีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี พร้อมทั้งรู้จักนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริงอย่างสร้างสรรค์ การดำเนินงานตามแนวปฏิบัตินี้จึงเป็นการพัฒนาอย่างรอบด้าน ที่สามารถยกระดับทั้ง “ความเป็นเลิศทางการศึกษา” และ “ความมั่นคงของชีวิต” ของผู้เรียน กล่าวคือ ผู้เรียนไม่เพียงมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่ดีขึ้นจากการเรียนรู้เชิงบูรณาการ แต่ยังสามารถดำรงชีวิตด้วยหลักคิดเชิงอนุรักษ์ เข้าใจความเชื่อมโยงของธรรมชาติ ทรัพยากร และสังคม มีจิตสาธารณะ และสามารถเป็นผู้นำด้านสิ่งแวดล้อมในชุมชนของตนได้ในอนาคตนอกจากนี้ ยังเป็นการส่งเสริมให้เกิด “โรงเรียนคุณภาพของชุมชน” ที่มีระบบการจัดการขยะอย่างมีประสิทธิภาพ ลดภาระ.ค่าใช้จ่ายในระยะยาว และสามารถขยายผลการเรียนรู้ไปสู่ครอบครัวและชุมชนได้อย่างยั่งยืน ทำให้แนวปฏิบัตินี้ไม่เพียงเป็นนวัตกรรมเพื่อโรงเรียนเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้เพื่อความยั่งยืนอย่างแท้จริง

ดังนั้น การพัฒนาแนวปฏิบัติ “พอเพียง – บูรณาการ – ยั่งยืน : พัฒนาผู้เรียนให้มีคุณลักษณะด้านสิ่งแวดล้อม ด้วยกระบวนการเรียนรู้เชิงรุกผ่าน BDS MODELl จึงเป็นแนวทางการจัดการศึกษาที่ตอบสนองต่อทั้งปัญหาและความจำเป็นในการพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ด้านสิ่งแวดล้อมอย่างรอบด้าน โดยมิใช่เพียงการเรียนรู้เชิงทฤษฎี แต่เป็นการบ่มเพาะผ่านการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงในชีวิตประจำวัน ทั้งในเรื่องของการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างมีจิตสำนึกและความรับผิดชอบ นวัตกรรมนี้ถือเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาศักยภาพผู้เรียนให้สามารถดำรงชีวิตอย่างมั่นคงในโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว โดยเน้นความเป็นเลิศทั้งในด้านความรู้ คุณธรรม ทักษะชีวิต และจิตวิญญาณของความเป็นพลเมืองที่ดีต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม อีกทั้งยังสอดคล้องกับแนวทาง “การพัฒนาการศึกษาเพื่อความเป็นเลิศ และความมั่นคงของชีวิต” ที่มุ่งเน้นการสร้างสมดุลระหว่างความสำเร็จทางวิชาการกับความสามารถในการดำรงชีวิตที่ดี มีความสุข และยั่งยืนนอกจากนี้ แนวทางดังกล่าวยังสามารถนำไปต่อยอดหรือขยายผลในระดับเครือข่าย เพื่อยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษาในมิติด้านสิ่งแวดล้อมทั้งในระดับสถานศึกษา ชุมชน และระดับประเทศต่อไปในอนาคต

เว็บน่าสนใจ