นวัตกรรมหรือผลการปฎิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice)
โครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข
โรงเรียนบ้านหนองไผ่ดุสิตประชาสรรค์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต ๕
ชื่อผลงาน การส่งเสริมให้นักเรียนมีทักษะชีวิตอยู่อย่างปลอดภัยห่างไกลยาเสพติดและอบายมุข
โดยการใช้ PHAI DUSIT MODEL
ชื่อเจ้าของผลงาน โรงเรียนบ้านหนองไผ่ดุสิตประชาสรรค์ ตำบลกุดกว้าง อำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต ๕
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขันพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
๑. ความสำคัญของผลงาน หรือนวัตกรรมที่นำเสนอ
๑.๑ ความเป็นมาและสภาพปัญหา
ความน่ากลัวของยาเสพติดได้ขยายตัวลุกลามเข้าไปในรั้วโรงเรียนเพิ่มมากขึ้น ศูนย์ปฏิบัติการต่อสู้เพื่อเอาชนะยาเสพติด กระทรวงศึกษาธิการ ได้จัดประชุมเชิงปฏิบัติการป้องกันและแก้ไขพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ของกลุ่มนักเรียน พบปัญหาที่สถานศึกษา มีปัญหาของพฤติกรรมที่จัดอยู่ในระดับต้น ๆ เป็นจำนวนมาก ได้แก่ ปัญหาการดื่มสุราสูบบุหรี่ ปัญหาชู้สาว ปัญหาสื่อลามก ปัญหาหนีเรียน ปัญหาทะเลาะวิวาท ปัญหาติดเกม ปัญหาติดการพนัน ปัญหาฟุ่มเฟือย และวัตถุนิยมเกินฐานะ จากปัญหาในสถานศึกษานำไปสู่ปัญหาระดับชาติที่ทุกฝ่ายต้องเข้ามาช่วยกันแก้ไขคือปัญหายาเสพติด ปัญหาการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร และอีกหลากหลายปัญหาที่เกิดจากปัจจัยเสี่ยง ต้องเฝ้าระวังทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา เพราะในปัจจุบัน สภาพสังคมมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก รวมทั้งการสื่อสารเทคโนโลยีต่าง ๆ ส่งผลกระทบต่อนักเรียน ทั้งในเชิงบวกและเชิงลบ ซึ่งปรากฏปัญหาให้เห็นมากมาย โดยเฉพาะปัญหาการแพร่ระบาดของยาเสพติด ดังนั้นความสำเร็จในการพัฒนานักเรียน ให้เป็นคนดี
มีคุณธรรม ตามความคาดหวังนั้น ต้องอาศัย ความร่วมมือจากผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย
ทักษะชีวิต (Life Skills) เป็นเป้าหมายประการหนี่งในการพัฒนาคุณภาพคน ทักษะชีวิตเป็นความสามารถ เฉพาะบุคคลที่ช่วยให้สามารถเผชิญกับปัญหาต่าง ๆ ได้ ทักษะชีวิตจะเกิดขึ้นได้จากประสบการณ์และการมีแบบอย่างที่ดีและเกิดจากการเรียนรู้ผ่านการเรียนการสอนผ่านกิจกรรมได้ลงมือ ปฏิบัติได้แลกเปลี่ยนความคิดประสบการณ์ซึ่งกันและกัน การพัฒนาทักษะชีวิตจึงเกิดจากการพัฒนาความรู้ ความสามารถภายในตัวของผู้เรียนเองและต้องใช้เวลาในการพัฒนาฝึกฝนอย่างต่อเนื่องสถานศึกษาและครูจึงมีความจำเป็นในการสร้างภูมิคุ้มกันให้กับเด็ก โดยการจัดกิจกรรมในโรงเรียนเพื่อเกิดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ เพื่อให้ผู้เรียนมีทักษะชีวิตเป็นภูมิคุ้มกัน ใช้ชีวิตอย่างมีสติ มีความเข้มแข็ง และเผชิญปัญหาตั้งรับต่อการก้าวหน้าทางสังคมที่พัฒนาอย่างรวดเร็ว
โรงเรียนบ้านหนองไผ่ดุสิตประชาสรรค์ เป็นโรงเรียนขยายโอกาสขนาดกลาง ตั้งอยู่ตำบกุดกว้าง อำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น โดยส่วนใหญ่ผู้ปกครองนักเรียนประกอบอาชีพเกษตรกรรม และรับจ้างทั่วไป ทำให้ไม่มีเวลาดูแลนักเรียน และผู้ปกครองเปลี่ยนสถานที่ทำงานตามสภาพของเศรษฐกิจในสังคม ทำให้เกิดปัญหาครอบครัวส่งผลให้นักเรียนขาดการดูแลเอาใจใส่ อบรมบ่มนิสัยจากผู้ปกครอง ขาดความรักความอบอุ่น ขาดการปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม ขาดความรับผิดชอบต่อตนเองและต่อส่วนรวม ส่งผลให้เกิดปัญหาทางด้านการเรียนตามมา เนื่องจากอยู่ในสิ่งแวดล้อมและสังคมที่มีความเสี่ยงที่เป็นแบบอย่างที่ไม่ดี ส่งผลให้นักเรียนขาดเกราะป้องกัน รวมไปถึงมีความเสี่ยงในเรื่องสารเสพติดและอบายมุขต่าง ๆ ได้ง่ายอีกด้วย
ความสำคัญในการดำเนินงานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในสถานศึกษา โรงเรียนบ้านหนองไผ่ดุสิตประชาสรรค์ ได้ให้ความสำคัญในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และดำเนินงานกิจกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหา ยาเสพติดในสถานศึกษาผู้สอนมีกิจกรรมหลายกิจกรรม ในการดำเนินงาน เช่น การจัดกิจกรรมประชาธิปไตยในโรงเรียน มีตู้เสมารักษ์รับฟังความคิดเห็น ส่งข้อมูลข่าวเกี่ยวกับยาเสพติดและพฤติกรรมที่เสี่ยง กิจกรรมด้านการให้คำปรึกษา มีระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน และจัดกิจกรรมกีฬา ห่างไกลยาเสพติดและอบายมุข โดยมีเครือข่ายคือสถานีตำรวจภูธรอำเภอหนองเรือ ในการพัฒนานักเรียน ให้เป็นบุคคลที่มีคุณภาพ ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความสามารถ มีคุณธรรม จริยธรรม มีวิถีชีวิตที่เป็นสุขตามที่สังคมมุ่งหวังและห่างไกลยาเสพติด โรงเรียนบ้านหนองไผ่ดุสิตประชาสรรค์ อาศัยความร่วมมือจากผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย โดยเฉพาะบุคลากรครูทุกคนในสถานศึกษา
เป็นหลักสำคัญ เป็นพลังสำคัญอันหนึ่งที่จะนามาใช้ในการป้องกันปัญหายาเสพติด พฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ และอุบัติภัย โดยจัดให้มีโครงการห้องเรียนสีขาว โครงการโรงเรียนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยนักเรียนมีทีมแกนนำในแต่ละห้อง ถ่ายทอดความรู้ ตักเตือน กระตุ้นเตือนเพื่อนนักเรียนด้วยกัน เพื่อป้องกันยาเสพติด เป็นภารกิจกระบวนการในการดูแลช่วยเหลือดำเนินการในสถานศึกษาในการดำเนินงานตามหลักการและเหตุผลดังกล่าว
โรงเรียนบ้านหนองไผ่ดุสิตประชาสรรค์ ได้กำหนดแนวทางในการสร้างภูมิคุ้มกัน และป้องกันปัญหายาเสพติด พฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์และอุบัติภัย และกำหนดหลักในการดำเนินงาน ๓ ประการ คือ
๑. การสร้างภูมิคุ้มกันในสถานศึกษา
๒. จัดกิจกรรมป้องกันและเฝ้าระวังในสถานศึกษา
๓. การแก้ไขปัญหา โดยกำหนดภารกิจงานไว้อย่างชัดเจน ได้แก่ การจัดกิจกรรมประชาธิปไตย ในโรงเรียน ให้นักเรียนได้ทำกิจกรรมร่วมกับครูแดร์หรือครูตำรวจที่มาให้ความรู้แก่นักเรียน กิจกรรมเยี่ยมบ้านนักเรียน เพื่อเป็นอีกแนวทางในการดูแลนักเรียน และสอดส่องดูแลพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ มีกิจกรรมกีฬา ห่างไกลยาเสพติดและอบายมุข เป็นกิจกรรมป้องกันปัญหายาเสพติดด้านการสร้างภูมิคุ้มกัน ซึ่งโรงเรียนเสนอ เป็นวิธีปฏิบัติ
ที่เป็นเลิศ (Best Practice) เป็นกิจกรรมให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติในตำแหน่งหน้าที่ต่าง ๆ มีภารกิจที่สำคัญ เช่น การป้องกันปัญหายาเสพติด พฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์และอุบัติภัยต่าง ๆ ในโรงเรียน โดยเรียนรู้ร่วมกับนักเรียนแกนนำ ๔ ฝ่าย