ครูบ้านนอก

ผลของการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการแบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้นตอนร่วมกับสื่อสร้างสรรค์ที่มีผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง โซ่อาหาร ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5

ที่มาและความสำคัญของปัญหา

วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ถือว่ามีบทบาทอย่างยิ่งในการพัฒนาความคิดของมนุษย์ให้เป็นผู้ที่มีเหตุผล มีความคิดที่สร้างสรรค์ วิทยาศาสตร์ยังช่วยในเรื่องของการคาดการณ์ การตัดสินใจ การแก้ปัญหาให้มีความรอบคอบและวิทยาศาสตร์ก็ยังสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ จากการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนรายวิชาวิทยาศาสตร์ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ได้วิเคราะห์สภาพปัญหาจากการดำเนินการผ่านกระบวนการ PLC และสัมภาษณ์นักเรียนเกี่ยวกับการเรียนการสอนวิชาวิทยาศาสตร์ พบว่านักเรียนส่วนใหญ่ ขาดความเข้าใจในเรื่องการจัดกระทำและสื่อความหมาย ไม่สามารถนำข้อมูลที่ได้จากการสังเกต การวัด การทดลองจากแหล่งอื่น ๆ มาจัดกระทำเสียใหม่ให้ถูกต้อง เนื่องจากนักเรียนยังขาดทักษะในการเปลี่ยนแปลงข้อมูลให้อยู่ในรูปใหม่ที่ทำให้เข้าใจดีขึ้น และขาดทักษะการเลือกรูปแบบที่ใช้ในการนำเสนอข้อมูลได้อย่างเหมาะสม การเรียนการสอนที่เน้นการบรรยายหรืออธิบายด้วยคำพูดเพียงอย่างเดียว อาจทำให้นักเรียนไม่เข้าใจอย่างแท้จริง ขาดการใช้สื่อที่เหมาะสมและหลากหลาย

จากรายงานผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ปีการศึกษา 2566 นั้น สาระที่ 1 วิทยาศาสตร์ชีวภาพมาตรฐาน ว 1.1 เข้าใจความหลากหลายของระบบนิเวศ ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งที่ไม่มีชีวิตกับสิ่งมีชีวิต และความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ในระบบนิเวศ การถ่ายทอดพลังงานการเปลี่ยนแปลงแทนที่ในระบบนิเวศ ความหมายของประชากร ปัญหาและผลกระทบที่มีต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมแนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมรวมทั้งนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ ซึ่งมาตรฐานการเรียนรู้นี้เป็นมาตรฐานที่โรงเรียนควรเร่งพัฒนาเนื่องจากคะแนนเฉลี่ยของโรงเรียนต่ำกว่าคะแนนเฉลี่ยระดับประเทศในมาตรฐานนี้ ซึ่งเรื่อง โซ่อาหาร ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ก็อยู่ในมาตรฐานนี้เช่นกัน

จากสภาพปัญหาดังกล่าวข้างต้น ผู้วิจัยจึงเกิดแรงบันดาลใจ ค้นคว้า ศึกษา กระบวนการ และสื่อการสอนที่สามารถนำมาใช้พัฒนาผลสัมฤทธิ์ ทักษะการจัดกระทำและสื่อความหมายข้อมูล โดยใช้การจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญและนักเรียนได้มีส่วนร่วมในการกระบวนการเรียนรู้และเน้นเป็นผู้ลงมือปฏิบัติในการจัดกระทำและสื่อความหมายข้อมูลด้วยตนเอง ผู้วิจัยจึงได้ใช้วิธีการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้นตอน (The 7-Step Learning Cycle) หรือ เรียกสั้นๆ ว่า 7E ร่วมกับการใช้สื่อสร้างสรรค์และให้นักเรียนได้สร้างแบบจำลอง เพื่อส่งเสริมความเข้าใจและความสนใจของนักเรียน

วัตถุประสงค์ของการวิจัย

เพื่อศึกษาผลของการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการแบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้นตอนร่วมกับสื่อสร้างสรรค์ที่มีผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง โซ่อาหาร ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕

ขอบเขตของการศึกษา

1. ขอบเขตด้านประชากร

ประชากรที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ได้แก่ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนบ้านกองหิน ปีการศึกษา 2567 จำนวน 8 คน

2. ขอบเขตด้านเนื้อหา

เนื้อหาที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ได้แก่ เนื้อหาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ปีการศึกษา 2567 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีซึ่งเป็นไปตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง 2560) กระทรวงศึกษาธิการ โดยมีเนื้อหารายละเอียดเกี่ยวกับเรื่อง โซ่อาหาร

3. ขอบเขตด้านเวลา

ระยะเวลาที่ใช้ในการศึกษา ดำเนินการทดลองในภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 1 ชั่วโมง

ประโยชน์ที่ได้รับจากการวิจัย

ได้ทราบผลของการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการแบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้นตอนร่วมกับสื่อสร้างสรรค์ที่มีผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง โซ่อาหาร ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕

วิธีดำเนินการวิจัย

1.เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย

ได้แก่ แผนการจัดการเรียนรู้ เรื่อง โซ่อาหาร

2. ขั้นตอนการสร้างเครื่องมือ

2.1 ศึกษาเอกสาร งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง

2.2 ศึกษาปัญหาของนักเรียน วิเคราะห์ข้อมูลที่พบในการจัดการเรียนการสอน

2.3 ศึกษาเทคนิควิธีการจัดการเรียนรู้แบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้นตอน

2.4 ศึกษาและจัดทำสื่อสร้างสรรค์ที่เหมาะสมกับเนื้อหา

2.5 ดำเนินการจัดกิจกรรมตามแผนการจัดการเรียนรู้

2.6 ประเมินผลนักเรียนโดยใช้แบบฝึกหัด

การวิเคราะห์ข้อมูล

1. กำหนดเกณฑ์การให้คะแนน

2. นำคะแนนที่ได้ ไปหาค่าเฉลี่ยร้อยละของคะแนนที่ได้

3. สรุปผลคะแนนทั้งหมดที่ได้หาค่าร้อยละ แล้วนําไปจำแนกระดับความสามารถ

6. สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือค่าเฉลี่ยร้อยละ

อภิปรายผล

การวิจัยครั้งนี้ เพื่อศึกษาผลของการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการแบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้นตอนร่วมกับสื่อสร้างสรรค์ที่มีผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง โซ่อาหาร ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ พบว่า นักเรียนได้คะแนนอยู่ในเกณฑ์ ดีมาก คิดเป็นร้อยละ 75 นักเรียนได้คะแนนอยู่ในเกณฑ์ ดี คิดเป็นร้อยละ 25

สรุปผลการวิจัย

การจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการแบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้นตอนร่วมกับสื่อสร้างสรรค์ สามารถพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง โซ่อาหาร ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ ได้ ดังนั้น จึงสามารถใช้การจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการแบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้นตอนร่วมกับสื่อสร้างสรรค์ในการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง โซ่อาหาร ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ ได้

ข้อเสนอแนะ

1. ควรมีการพัฒนาการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการแบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้นตอนร่วมกับสื่อสร้างสรรค์ไปใช้กับเนื้อหาอื่น ๆ ในรายวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

เว็บน่าสนใจ