ครูบ้านนอก

ชื่อเรื่อง รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้

กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน

โรงเรียนบ้านแสรออ

ชื่อผู้วิจัย ศุภชัย ทองนำ

ปี 2566 – 2567

บทคัดย่อ

การวิจัย เรื่อง รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนบ้านแสรออ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาองค์ประกอบ สภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ ความต้องการจำเป็นและแนวทางการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนบ้านแสรออ 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนบ้านแสรออ 3) เพื่อศึกษาผลการทดลองใช้รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนบ้านแสรออ และ 4) เพื่อประเมินรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนบ้านแสรออ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบวิจัยและพัฒนา กลุ่มเป้าหมายในการเก็บข้อมูลเชิงปริมาณ ได้แก่ ครู จำนวน 17 คน ผู้ทรงคุณวุฒิในสัมภาษณ์ จำนวน 7 คน ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 คน โรงเรียนต้นแบบ จำนวน 1 โรงเรียน และผู้ทรงคุณวุฒิในการสนทนากลุ่ม จำนวน 9 คน ทั้งหมดได้มาการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ 1) แบบสอบถามที่เป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าดัชนีสอดคล้องอยู่ระหว่าง 0.80-1.00 2) แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และ 3) แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่า PNImodified ทดสอบสมติฐานด้วย t-tes และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัย

1. ผลการศึกษาองค์ประกอบ สภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ ความต้องการจำเป็นและแนวทางการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนบ้านแสรออ พบว่า

1.1 องค์ประกอบของรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้ เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) หลักการของรูปแบบ 2) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ 3) เนื้อหาของรูปแบบ 4) วิธีด าเนินการของรูปแบบ และ 5) การประเมินรูปแบบ

1.2 องค์ประกอบการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ 1) การออกแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุก 2) การจัดกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก 3) การเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง 4) การใช้สื่อ นวัตกรรม และเทคโนโลยีในการเรียนรู้เชิงรุก และ 5) การวัดและประเมินผลการเรียนรู้เชิงรุก

1.3 องค์ประกอบกระบวนการชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ (1) การสร้างวิสัยทัศน์ร่วมกัน (2) ภาวะผู้นำร่วม (3) การเรียนรู้ร่วมกันเป็นทีม (4) รับคำชี้แนะจากผู้เชี่ยวชาญ (5) การสะท้อนผลการปฏิบัติงาน

1.4 สภาพปัจจุบันของการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านแสรออ โดยรวมอยู่ในระดับน้อย สภาพที่พึงประสงค์ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ความต้องการจำเป็น โดยรวม เท่ากับ 0.84 ด้านที่มีค่า PNImodified สูงสุด คือ การออกแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุก รองลงมา คือ การใช้สื่อ นวัตกรรม และเทคโนโลยีในการเรียนรู้เชิงรุก การจัดกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก การเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ และการวัดและประเมินผลการเรียนรู้เชิงรุก ตามลำดับ

1.5 แนวทางการพัฒนาโดยการศึกษาวิธีปฏิบัติที่ดี (Best Practice) ของโรงเรียนต้นแบบมีดังนี้ 1) ออกแบบการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับบริบทของผู้เรียน และสมรรถนะผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 2) การจัดกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุกที่หลากหลาย กระตุ้นให้ผู้เรียนได้คิด วิเคราะห์ แก้ปัญหา และแสดงความคิดเห็นอย่างสร้างสรรค์ ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ด้วยตนเองและมีทักษะการท างานร่วมกับผู้อื่น 3) จัดกิจกรรมการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง ให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง เช่น การศึกษานอกสถานที่ การเรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ในชุมชน การทำโครงงานที่เกี่ยวข้องกับปัญหาจริง การทดลองและการปฏิบัติในสถานการณ์จริง 4) สนับสนุนให้ครูพัฒนาสื่อการเรียนรู้ที่หลากหลาย เช่น สื่อดิจิทัล สื่อมัลติมีเดีย แอปพลิเคชันทางการศึกษา ห้องเรียนออนไลน์ เพื่อยกระดับคุณภาพการจัดการเรียนรู้ 5) ครูใช้วิธีการวัดและประเมินผลที่หลากหลาย เน้นการประเมินเพื่อพัฒนาการเรียนรู้มากกว่าการประเมินเพื่อสรุปผลเพียงอย่างเดียว สะท้อนความก้าวหน้าของผู้เรียน และครูสามารถปรับปรุงการจัดการเรียนรู้ให้เหมาะสมกับศักยภาพของผู้เรียนแต่ละคน 6) ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการจัดการเรียนรู้ ใช้กระบวนการวงจร คุณภาพ PDCA ขั้นตอนการพัฒนา วางแผนการดำเนินงาน จัดทำคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการ ดำเนินงาน กำหนดปฏิทินการดำเนินงาน และดำเนินงานตามแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม

2. ผลการพัฒนารูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านแสรออ พบว่า มี 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) หลักการของรูปแบบ 2) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ 3) เนื้อหาของรูปแบบ 4) วิธีด าเนินการของรูปแบบ ตามกระบวนการชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) 2STAR Model ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ (1) ภาวะผู้น าร่วม (Shared Leadership) (2) วิสัยทัศน์ร่วม (Shared Vision) (3) การเรียนรู้ร่วมกันเป็นทีม (Team Learning) (4) การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning Management) (5) การสะท้อนผลการจัดการเรียนรู้ (Reflection) และ 5) การประเมินรูปแบบ และรูปแบบมีความถูกต้องและความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด

3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านแสรออ พบว่า

3.1 ครูมีความรู้ความเข้าใจการด าเนินการตามรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนบ้านแสรออ หลังการอบรมสูงกว่าก่อนอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

3.2 ครูมีสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ดังนี้ 1) ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้เชิงรุกหลังการใช้รูปแบบสูงกว่าก่อนใช้รูปแบบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 2) ความสามารถในการจัดการเรียนรู้เชิงรุก อยู่ในระดับมากที่สุด 3) เจตคติต่อการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูอยู่ในระดับมากที่สุด

3.3 ผลการประเมินคุณภาพผู้เรียน พบว่า 1) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ปีการศึกษา 2567 ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 มีค่าเฉลี่ยร้อยละ 88.49 และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 มีค่าเฉลี่ยร้อยละ 85.45 สูงกว่าเกณฑ์ที่ตั้งไว้ ร้อยละ 80 2) ความสามารถด้านการอ่านของผู้เรียน(RT) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ปีการศึกษา 2567 โดยรวมทั้ง 2 ด้าน มีค่าเฉลี่ยสูงกว่าระดับประเทศ ร้อยละ 10.48 3) ผลการทดสอบความสามารถพื้นฐานระดับชาติ (NT) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ปีการศึกษา 2567 โดยรวม มีค่าเฉลี่ยสูงกว่าระดับประเทศ ร้อยละ 2.62 4) ผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีค่าเฉลี่ยสูงกว่าระดับประเทศ ร้อยละ 0.17 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 มีค่าเฉลี่ยสูงกว่าระดับประเทศ ร้อยละ 3.40 5) ผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ปีการศึกษา 2567 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 โดยรวมอยู่ในระดับดีขึ้นไป ร้อยละ 100 สูงกว่าเกณฑ์ที่ตั้งไว้ ร้อยละ 80

4. ผลการประเมินรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านแสรออ พบว่า

4.1 ผลการประเมินความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ของรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนบ้านแสรออ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด

4.2 ความพึงพอใจของครูที่มีต่อการใช้รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนบ้านแสรออ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด

เว็บน่าสนใจ