ครูบ้านนอก

ชื่อผลงาน การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้

สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 2 ด้วย 4CST Model “รู้แจ้ง เสริมทักษะ

พัฒนาสู่ความยั่งยืน”

ชื่อผู้เสนอผลงาน นายพิริยพงษ์ ลอยเลิศ ตำแหน่ง ครูชำนาญการ

โรงเรียน โรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ

สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 3

สภาพปัจจุบัน/ ปัญหา

1.1 สภาพปัจจุบัน/ ปัญหา

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545 ได้กล่าวถึง การจัดการศึกษากับกระบวนการอ่านและกระบวนการเรียนรู้ไว้ในมาตรา 4 โดยระบุไว้ความว่า การศึกษาเป็นกระบวนการเรียนรู้เพื่อความเจริญงอกงามของบุคคลและสังคม โดยการถ่ายทอดความรู้การฝึกอบรม การสืบสานทางวัฒนธรรม การสร้างสรรค์จรรโลง ความก้าวหน้าทางวิชาการ การสร้างองค์ความรู้อันเกิดจากการจัดสภาพแวดล้อม สภาพสังคม และปัจจัยเกื้อหนุนให้บุคคลเรียนรู้ตลอดชีวิต และในมาตรา 24 (3) และ (5) ได้ระบุไว้ว่า การจัดกระบวนการเรียนรู้ให้สถานศึกษาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จัดกิจกรรมให้ผู้เรียนรักการอ่านและเกิดความใฝ่รู้อย่างต่อเนื่อง รวมทั้งส่งเสริมสนับสนุนให้ผู้สอนสามารถจัดบรรยากาศสภาพแวดล้อมตลอดจนสื่อการเรียนการสอนเพื่ออำนวยความสะดวกให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้และมีความรอบรู้เต็มศักยภาพของผู้เรียนแต่ละบุคคล (กระทรวงศึกษาธิการ, 2556)

ภาษาไทยเป็นเอกลักษณ์ของชาติ เป็นสมบัติทางวัฒนธรรมอันก่อให้เกิดความเป็นเอกภาพและเสริมสร้างบุคลิกภาพของคนในชาติให้มีความเป็นไทย เป็นเครื่องมือในการติดต่อสื่อสารเพื่อสร้างความเข้าใจความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน ทำให้สามารถประกอบกิจธุระ การงาน และดำรงชีวิตร่วมกันในสังคมประชาธิปไตย ได้อย่างสันติสุขและเป็นเครื่องมือในการแสวงหาความรู้ ประสบการณ์ จากแหล่งข้อมูลสารสนเทศต่าง ๆ เพื่อพัฒนาความรู้ พัฒนากระบวนการคิดวิเคราะห์ วิจารณ์ และสร้างสรรค์ให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคม และความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี ตลอดจนนำไปใช้ในการพัฒนาอาชีพให้มีความมั่นคงทางเศรษฐกิจ ภาษาไทยเป็นทักษะที่ต้องฝึกฝนจนเกิดความชำนาญในการใช้ภาษาเพื่อการสื่อสารการเรียนรู้อย่างมีประสิทธิภาพ และเพื่อนำไปใช้ในชีวิตจริง การอ่านและการเขียนมีความสำคัญอย่างมากที่จะต้องได้รับการพัฒนาอย่างเร่งด่วน

การอ่านเป็นพื้นฐานที่สำคัญของการเรียนรู้และการพัฒนาสติปัญญาของคนในสังคม การอ่านทำให้เกิดการพัฒนาด้านสติปัญญา ความรู้ความสามารถ พฤติกรรมและค่านิยมต่าง ๆ รวมทั้งช่วยในการเปลี่ยนแปลงการดำเนินชีวิตพัฒนาไปสู่สิ่งที่ดีที่สุดของชีวิต การอ่านจึงมีความสำคัญต่อชีวิตมนุษย์เป็นอย่างยิ่ง อาทิการอ่านมีความสำคัญต่อชีวิตประจำวัน กล่าวคือการอ่านเป็นสื่อกลางของการเรียนรู้ผู้อ่านมากย่อมรู้มากและถ้านำความรู้นั้นไปใช้ประโยชน์ต่อสังคม สังคมนั้นย่อมมีประสิทธิภาพในการพัฒนาไปในทางที่ถูกที่ควรอย่างรวดเร็ว ดังนั้นการปลูกฝังให้รักการอ่านตั้งแต่เยาว์วัยจึงเป็นพื้นฐานในการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต นอกจากนี้การอ่านมีความสำคัญต่อการเรียนรู้กล่าวคือ การอ่านเป็นหัวใจของการจัดกิจกรรมทั้งหลายในการเรียนการสอนและมีความสำคัญยิ่งต่อความสำเร็จ การอ่านเป็นทักษะที่สำคัญยิ่งอันจะส่งผลต่อการเรียนรู้ใน ทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้โดยเฉพาะระดับประถมศึกษา หากเริ่มต้นดีรากฐานการอ่านของเด็กก็จะดี

สำหรับการเขียน เป็นทักษะทางภาษาที่สำคัญยิ่งอย่างหนึ่งที่ใช้ถ่ายทอดความรู้สึกนึกคิดและความเข้าใจออกมาเป็นอักษรเพื่อสื่อความหมายให้ผู้อื่นเข้าใจ เป็นเครื่องมือพัฒนาสติปัญญาของบุคคลซึ่งเป็นการแสดงออกถึงภูมิปัญญาและการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ของผู้เขียนและถือว่าเป็นเครื่องมือในการถ่าย ทอดมรดกทางวัฒนธรรมได้อีกวิธีหนึ่ง นอกจากนี้การเขียนยังเป็นทักษะพื้นฐานในการแสดงออกที่สำคัญในการเรียนการสอนเกือบทุกวิชา เพราะต้องอาศัยการจดบันทึกเพื่อรวบรวมหรือสรุปเรื่องราวที่ได้ยินได้ฟังได้เรียนรู้มาเรียบเรียงเป็นองค์ความรู้ใหม่ แล้วบันทึกไว้เพื่อความคงทนในการเรียนรู้ (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, 2557)

นโยบายและจุดเน้นของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 – 2568 กำหนดจุดเน้น ข้อที่ 4 ส่งเสริมการอ่าน เพื่อเป็นวิถีในการค้นหาความรู้และต่อยอดองค์ความรู้ที่สูงขึ้น โดยส่งเสริมการอ่านเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตและพัฒนาความสามารถด้านการอ่านตามแนวทางการประเมิน PISA เป็นการส่งเสริมการเรียนรู้ในระดับที่สูงขึ้นและใช้ภาษาไทยเป็นเครื่องมือในการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งจะเป็นการวางรากฐานที่มั่นคงของการศึกษาของชาติ ดังนั้น เปิดภาคเรียนที่ 1/2568 โรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ ทำการทดสอบวัดและประเมินผล การอ่านออก เขียนได้ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 ปรากฏว่า

▪ นักเรียนช่วงชั้นที่ 1 (ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-3) จำนวนทั้งหมด 54 คน นักเรียนบกพร่องทางการเรียนรู้ จำนวน 6 คน อ่านหนังสือไม่ออก จำนวน 8 คน และเขียนไม่ถูกต้อง จำนวน 24 คน

▪ นักเรียนช่วงชั้นที่ 2 (ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6) จำนวนทั้งหมด 53 คน นักเรียนบกพร่องทางการเรียนรู้ จำนวน 17 คน อ่านหนังสือไม่ออก จำนวน 4 คน และเขียนไม่ถูกต้อง จำนวน 16 คน

จากการทดสอบซึ่งส่งผลกระทบต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาภาไทย และรายวิชาอื่นๆ และยังส่งผลกระทบต่อการประเมินผล RT และNT ของนักเรียนกลุ่มดังกล่าว ซึ่งลดลงไปด้วย ดังนั้นเพื่อเป็นการแก้ปัญหานักเรียนอ่านไม่ออก เขียนไม่ถูกต้อง และอ่านไม่คล่อง เขียนไม่คล่องของนักเรียน จึงได้การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 2 ด้วย 4CST Model รู้แจ้ง เสริมทักษะ พัฒนาสู่ความยั่งยืน เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าวข้างต้น และขยายผลไปสู่ชั้นเรียนอื่นๆต่อไป

1.2 แนวทางการแก้ปัญหา / พัฒนา

การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ด้วย 4CST Model มีรากฐานมาจากการวิเคราะห์สภาพปัญหาเชิงประจักษ์ในชั้นเรียน ซึ่งพบว่าความบกพร่องทางทักษะภาษาไทยของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เกิดจากปัจจัยที่ซับซ้อน ทั้งด้านมโนทัศน์ทางหลักภาษาที่คลาดเคลื่อน ภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ และการขาดปฏิสัมพันธ์ที่ต่อเนื่องกับกระบวนการอ่าน ผู้จัดจึงกำหนดแนวทางการพัฒนาที่เน้นการปรับเปลี่ยนโครงสร้างการเรียนรู้ให้เป็นระบบเชิงบูรณาการผ่าน 3 ระยะสำคัญ ดังนี้

ระยะที่ 1 มุ่งเน้นการสร้างมโนทัศน์และรากฐานทางภาษา โดยให้ความสำคัญกับการแก้ปัญหาที่ต้นน้ำผ่านกระบวนการรู้แจ้ง โดยการปรับเปลี่ยนการสอนจากการจำแบบองค์รวม มาเป็นการถอดรหัสเสียงและรูปอักษร นักเรียนจะได้รับการฝึกฝนให้เกิดความ "รู้แจ้ง" ในองค์ประกอบของภาษา และทักษะการแจกลูกสะกดคำ ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญในการแก้ปัญหาการอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้อย่างถูกต้อง กระบวนการนี้ยังรวมถึงการพัฒนาความสามารถในการบันทึกข้อมูลทางปัญญา เพื่อเชื่อมโยงไปสู่การสื่อสารในระดับประโยค อันเป็นการวางฐานรากที่มั่นคงก่อนเข้าสู่ขั้นการฝึกปฏิบัติที่เข้มข้นขึ้น

ระยะที่ 2 มุ่งเน้นการฝึกฝนเชิงรุกและสร้างเจตคติทางภาษา เมื่อผู้เรียนมีพื้นฐานที่ถูกต้อง ผู้จัดทำจะดำเนินการเสริมสร้างทักษะผ่านกระบวนการเสริมทักษะ เพื่อเปลี่ยนความรู้ให้เป็นสมรรถนะ โดยใช้กิจกรรมการสะกดคำตามมาตรฐานความถูกต้อง ควบคู่ไปกับการฝึกทักษะยืดหยุ่นทางสมองผ่านการอ่านสลับกับการเขียน แนวทางนี้ไม่เพียงแต่มุ่งเน้นความคล่องแคล่วในการใช้ภาษาเท่านั้น แต่ยังให้ความสำคัญกับการสร้างแรงจูงใจภายใน เพื่อให้ผู้เรียนเกิดความกระตือรือร้นในการเรียนรู้ และที่สำคัญยิ่งคือการใช้กลวิธีให้ความช่วยเหลือที่เหมาะสมการเรียนรู้ เพื่อช่วยเหลือกลุ่มนักเรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้เป็นรายบุคคล ซึ่งจะช่วยลดช่องว่างและยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในภาพรวมของชั้นเรียน

ระยะสุดท้าย มุ่งเน้นการวัดผลเชิงประจักษ์และสร้างความยั่งยืน เพื่อให้ทักษะที่ได้รับการพัฒนาเป็นทักษะที่คงทน จึงกำหนดกระบวนการสร้างความคงทนและยั่งยืนของทักษะ มาเป็นกลไกหลักในการติดตามผล และประเมินผล อย่างมีระบบ โดยมีการบูรณาการสุนทรียภาพทางภาษาผ่านการท่องบทอาขยานและทำนองเสนาะ เพื่อช่วยในการจดจำคำศัพท์และฉันทลักษณ์ในระดับจิตใต้สำนึก นอกจากนี้ยังมีการส่งเสริมการสร้างพฤติกรรมรักการอ่านผ่านการบันทึกกิจกรรมประจำวัน ซึ่งเป็นการขัดเกลาและทบทวนซ้ำ (Review) จนกระทั่งทักษะภาษาไทยกลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตผู้เรียน อันจะส่งผลให้สมรรถนะการอ่านออกเขียนได้มีความยั่งยืนและสามารถต่อยอดสู่การเรียนรู้ตลอดชีวิตตามมาตรฐานสากล

จากการศึกษาของโรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ ได้ประเมินการอ่านการเขียนนักเรียนทุกระดับชั้น วิเคราะห์สภาพปัญหาของนักเรียน และหาวิธีแก้ปัญหาให้ตรงจุด พร้อมทั้งปรับระบบบริหารจัดการ ในการดำเนินงานจัดการเรียนการสอนทุกกลุ่มสาระให้ร่วมรับผิดชอบและพัฒนาครู จัดหาสื่อ นวัตกรรม แก้ไขปัญหานักเรียนอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ โดยมีแนวทางการแก้ไขปัญหา

แนวทางดังกล่าวไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการทำให้นักเรียนผ่านเกณฑ์การประเมิน RT NT เท่านั้น แต่เป็นการวางรากฐาน สมรรถนะภาษาไทย เพื่อให้ผู้เรียนใช้ภาษาไทยเป็นเครื่องมือในการแสวงหาความรู้ในระดับที่สูงขึ้นสอดคล้องกับแนวทางการประเมิน PISA ต่อไป

1.3 จุดประสงค์

1. เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ให้สูงขึ้นสอดคล้องกับมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด

2. เพื่อพัฒนาและแก้ไขทักษะการอ่านออกเขียนได้ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ให้มีความถูกต้องตามหลักการแจกลูกสะกดคำ และสามารถอ่านคล่องเขียนคล่องได้ตามเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนด

3. เพื่อปลูกฝังคุณลักษณะอันพึงประสงค์และนิสัยรักการอ่านและการเขียนให้เกิดขึ้นกับผู้เรียนอย่างเป็นระบบ ผ่านกิจกรรมการส่งเสริมการเรียนรู้เชิงรุกและกระบวนการติดตามผลที่ต่อเนื่อง

1.4 เป้าหมาย

เป้าหมายเชิงปริมาณ

1. นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ ร้อยละ 90 มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาภาษาไทยสูงขึ้น

2. นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ ร้อยละ 90 อ่านออกเขียนได้อ่านคล่องเขียนคล่อง ตามมาตรฐานการเรียนรู้

เป้าหมายเชิงคุณภาพ

1.นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ มีนิสัยรักการอ่านและการเขียน

2.ขั้นตอนการดำเนินงาน

2.1 การออกแบบผลงาน / นวัตกรรม

ความสำคัญและความเป็นมาของนวัตกรรม

การสื่อสารด้วยภาษาไทยถือเป็นทักษะพื้นฐานที่เป็นหัวใจสำคัญของการเรียนรู้ในทุกระดับชั้น โดยเฉพาะนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ซึ่งถือเป็นช่วงวัยรอยต่อสำคัญในการพัฒนาจากการอ่านสะกดคำเบื้องต้นไปสู่การอ่านเพื่อความเข้าใจ อย่างไรก็ตาม จากบริบทของโรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ พบว่านักเรียนยังคงเผชิญกับสภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ (Learning Loss) โดยมีนักเรียนกลุ่มสีแดงที่ไม่สามารถอ่านออกเขียนได้ และนักเรียนกลุ่มสีเหลืองที่ยังขาดความคล่องแคล่วในการสื่อสาร ส่งผลกระทบโดยตรงต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการคิดวิเคราะห์ในภาพรวม

ด้วยเหตุผลความจำเป็นดังกล่าว ผู้จัดทำจึงได้ริเริ่มพัฒนา “รูปแบบการจัดการเรียนรู้ 4CST Model” ขึ้น เพื่อเป็นนวัตกรรมในการแก้ปัญหาและยกระดับสมรรถนะผู้เรียนอย่างเป็นระบบ โดยร้อยเรียงกระบวนการบริหารจัดการผ่านวงจรคุณภาพ PDCA เริ่มต้นจาก ปัจจัยนำเข้า (Input) ที่นำปัญหาเชิงประจักษ์จากห้องเรียนมาวิเคราะห์ร่วมกับนโยบายของต้นสังกัดและหลักสูตรแกนกลางฯ เพื่อออกแบบสื่อการเรียนรู้และแผนการจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่ตอบสนองต่อความต้องการรายบุคคล ในส่วนของ กระบวนการ (Process) ผู้จัดทำได้วางลำดับขั้นตอนไว้อย่างเป็นเอกภาพผ่าน 3 ระยะหลัก เริ่มต้นด้วยระยะที่ 1 “ขั้นรู้แจ้ง” (Conceptualizing - 4C) เพื่อวางมโนทัศน์และรากฐานด้านความรู้ (Knowledge) ผ่านการแจกลูกสะกดคำที่ถูกต้อง จากนั้นจึงขับเคลื่อนเข้าสู่ระยะที่ 2 “ขั้นเสริมทักษะ” (Strengthening - 4S) ซึ่งเป็นหัวใจของการสร้างทักษะกระบวนการ (Process Skill) โดยใช้กิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) และการให้ความช่วยเหลือที่เหมาะสมเพื่อช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายที่มีความบกพร่องทางการอ่านอย่างใกล้ชิด จนนำไปสู่ระยะสุดท้ายคือระยะที่ 3 “ขั้นพัฒนาสู่ความยั่งยืน” (Toughness & Tenacity - 4T) เพื่อบ่มเพาะคุณลักษณะอันพึงประสงค์ (Attribute) และนิสัยรักการอ่านให้หยั่งรากลึกเป็นสมรรถนะถาวร

ผลจากการขับเคลื่อนนวัตกรรมดังกล่าว ส่งผลให้เกิด ผลผลิต (Output) ที่เป็นรูปธรรม คือนักเรียนมีสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ตามเกณฑ์มาตรฐาน มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเพิ่มขึ้น และได้รับนวัตกรรมที่เป็นต้นแบบความสำเร็จ (Best Practice) ของโรงเรียน จนนำไปสู่ ผลลัพธ์ (Outcome) ที่สำคัญที่สุด คือการสร้างผู้เรียนที่มีความพร้อมสู่มาตรฐานสากลและมีทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learner) ในศตวรรษที่ 21 อันเป็นการยกระดับคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือให้ก้าวหน้าอย่างมั่นคงและยั่งยืน

วัตถุประสงค์ของการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ 4CST Model

1. เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ (Development)

เพื่อพัฒนาและหาประสิทธิภาพของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ภาษาไทยตามแนวทาง 4CST Model (Conceptualizing, Strengthening, Toughness & Tenacity) สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ให้มีคุณภาพตามเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนด

2. เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ (Knowledge & Skill)

เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและสมรรถนะด้านการอ่านและการเขียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โดยมุ่งเน้นให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจในหลักภาษา (K) และสามารถอ่านออกเขียนได้ อ่านคล่องเขียนคล่อง (P) ตามตัวชี้วัดในหลักสูตรแกนกลางฯ

3. เพื่อแก้ปัญหาภาวะถดถอยทางการเรียนรู้รายบุคคล (Scaffolding)

เพื่อลดช่องว่างทางการเรียนรู้ (Learning Loss) ของนักเรียนกลุ่มเสี่ยง (กลุ่มอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้) ผ่านกระบวนการให้ความช่วยเหลือที่เหมาะสมในการเรียนรู้ขั้นตอน Strengthening (4S) ให้สามารถพัฒนาทักษะภาษาไทยได้ทันตามเกณฑ์มาตรฐาน

4. เพื่อบ่มเพาะนิสัยรักการอ่านและการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Attribute)

เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์และนิสัยรักการอ่าน (A) ของผู้เรียนให้มีความยั่งยืน ผ่านกิจกรรมการติดตามผล (Tracking) และการสร้างความทนทานในการเรียนรู้ (Toughness) เพื่อเตรียมความพร้อมสู่สมรรถนะในศตวรรษที่ 21 (Lifelong Learner)

การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 2 ด้วย 4CST Model รู้แจ้ง เสริมทักษะ พัฒนาสู่ความยั่งยืน มีรายละเอียดดังนี้

1.ปัจจัยนำเข้า (Input)

1. แผนพัฒนาการศึกษา นโยบายและจุดเน้นกระทรวงศึกษาธิการ นโยบายการศึกษา “เรียนดี มีคุณธรรม” ภายใต้แนวทางการทำงาน “จับมือไว้ แล้วไปด้วยกัน” โดยมีเป้าหมายเพื่อการศึกษาเพื่อความเป็นเลิศและการศึกษาเพื่อความมั่นคงของชีวิต

2. แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน นโยบายและจุดเน้น สพฐ. ปลูกฝังความรักในสถาบันหลักของชาติและน้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาสู่การปฏิบัติ เพื่อให้ผู้เรียนเป็นคนเก่ง คนดีและมีคุณภาพและสามารถอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข

3. หลักสูตรการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 มุ่งเน้น "ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง" โดยเปลี่ยนจากการท่องจำเนื้อหามาเป็นการลงมือทำ (Active Learning) บูรณาการเทคโนโลยี พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา และความร่วมมือ เพื่อให้ผู้เรียนสามารถนำความรู้ไปใช้ได้จริงในชีวิตจริงและทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4.หลักสูตรฐานสมรรถนะ พ.ศ. 2568 เน้นการพัฒนาผู้เรียนระดับประถมศึกษา (ป.1-3) ด้วยการบูรณาการความรู้ ทักษะ และเจตคติ เพื่อใช้ในชีวิตจริง แทนการแยกวิชา โดยเน้น ความฉลาดรู้ (Literacy) แกนหลัก 2 ด้าน คือ ความสามารถพื้นฐานและประยุกต์ใช้

5. หลักการ 4M Management ประกอบด้วย กำลังคน (Man) งบประมาณ (Money) วัสดุ (Materials) และ การจัดการ (Management)

2. กระบวนการ

โรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ ได้ขับเคลื่อนการดำเนินงานการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 2 ด้วย 4CST Model รู้แจ้ง เสริมทักษะ พัฒนาสู่ความยั่งยืน โดยใช้วงจรเดมมิ่ง (The Deming Cycle) หรือวงล้อ PDCA ด้วยวิธีการที่เป็นขั้นตอนในการขับเคลื่อนการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 2 ด้วย 4CST Model รู้แจ้ง เสริมทักษะ พัฒนาสู่ความยั่งยืนให้สำเร็จอย่างถูกต้อง มีประสิทธิภาพ และเชื่อถือวางใจได้

โดยการใช้วงจร PDCA เป็นเครื่องมือการบริหารงานอย่างต่อเนื่องในการติดตาม ปรับปรุงพัฒนาให้บรรลุตามเป้าหมาย โดยประกอบด้วย P (Plan) เป็นการวางแผนงานจากวัตถุประสงค์ และเป้าหมายที่ได้กำหนดขึ้น D (Do) เป็นการปฏิบัติตามขั้นตอนในแผนงานที่ได้เขียนไว้อย่างเป็นระบบและมีความต่อเนื่อง C (Check) เป็นการตรวจสอบผลการดำเนินงานในแต่ละขั้นตอนของแผนงานว่ามีปัญหาอะไรเกิดขึ้น จำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงแก้ไขแผนงานในขั้นตอนใด A (Action) เป็นการปรับปรุงแก้ไขส่วนที่มีปัญหาและพัฒนาให้เกิดความยั่งยืน ดังนี้

1. P – Plan (วางแผน)

วางแผนแบบมีส่วนร่วมผ่าน การประชุมวง PLC (Professional Learning Community) โดยเน้นความเข้าใจร่วมกันของครูทุกคนในโรงเรียน เพื่อสร้างความพร้อมในการการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 2 ด้วย 4CST Model รู้แจ้ง เสริมทักษะ พัฒนาสู่ความยั่งยืน

- การวิเคราะห์ปัญหาและคัดกรองนักเรียน

- การออกแบบนวัตกรรมและแผนการจัดการเรียนรู้

- การเตรียมสื่อและแหล่งเรียนรู้

- การพัฒนาระบบการวัดและประเมินผล

ค้นหาประเด็นปัญหาและโอกาสในการพัฒนา จัดทำแผนการบริหาร วางแผนการบริหารจัดการทั้งในด้านบุคลากร งบประมาณ และทรัพยากรอื่น ๆ ที่จำเป็นในการดำเนินการ

2. D – Do (ลงมือปฏิบัติ)

แนวทางการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 2 ด้วย 4CST Model รู้แจ้ง เสริมทักษะ พัฒนาสู่ความยั่งยืนขั้นตอนการพัฒนานวัตกรรม ดำเนินพัฒนาการอ่านการเขียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ตามขั้นตอน “นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ 4 CST Model” ดังต่อไปนี้

4C - Conceptualizing : รู้แจ้งการอ่านการเขียน

เป็นการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ตามจุดเน้น ให้นักเรียนสามารถอ่านออก เขียนได้ตามมาตรฐานการเรียนรู้ สามารถรู้และเข้าใจการอ่านอย่างต่อเนื่อง และมีความรู้สึกนึกคิดจินตนาการเกี่ยวกับการเขียน โดยใช้วิธีการ ดังนี้

C - Context : แจ้งพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ โดยการสอนนักเรียนให้รู้จักพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์โดยการท่องพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ ก่อนเริ่มเรียนวิชาภาษาไทย

C - Construction : แจกลูกสะกดและผันเสียง โดยการฝึกให้นักเรียนอ่านสะกดแจกลูกคำและผันเสียง โดยสื่อการเรียนรู้ที่น่าสนใจ เช่น สื่อมัลติมีเดีย CAI 10 นาที

C – Cognition : จำอ่าน จำเขียน โดยการให้นักเรียนฝึกอ่านคำพื้นฐานและเขียนตามคำบอกลงในสมุดวันละ 10 คำทุกวันก่อนเรียนวิชาภาษาไทย หากนักเรียนอ่านผิดหรือเขียนผิด ต้องแก้คำผิดให้ถูกต้องโดยการคัดลายมือและสอนซ่อมเสริมการอ่านการเขียน

C - Composition : จดเขียนเรียนประโยค โดยการนำนักเรียนอ่านออกเสียงคำ ประโยคและเรื่องในบทเรียนหรือนอกบทเรียน นักเรียนฝึกแต่งประโยคจากคำในเรื่องที่อ่าน

4S - Strengthening : เสริมสร้างทักษะอ่านเขียน

เป็นการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ตามจุดเน้น ให้นักเรียนสามารถอ่านและเขียนหนังสือได้คล่อง โดยใช้วิธีการ ดังนี้

S – Standardization : สะกดคำแม่นยำ โดยการให้นักเรียนฝึกอ่านออกเสียงสะกดคำและเขียนลงในสมุด ก่อนเริ่มเรียนวิชาภาษาไทยทุกวัน

S - Self-Engagement : สลับอ่านสลับเขียน โดยการให้นักเรียนได้ฝึกอ่านคำ ประโยค ข่าว เพลง บทร้อยกรอง บทความหรือเรื่องราวต่าง ๆ จากสื่อทั้งในบทเรียนและนอกบทเรียน แล้วฝึกเขียนคำศัพท์จากเรื่องที่อ่าน ฝึกแต่งประโยคฝึกแต่งนิทานและคัดลายมือ เป็นต้น

S- Scaffolding : สนใจใฝ่เรียนรู้ โดยการให้นักเรียนทำบันทึกรักการอ่านสัปดาห์ละ 2 เรื่อง บันทึกการอ่านนอกเวลาสัปดาห์ละ 3 เรื่องและบันทึกครอบครัวนักอ่านตามความสนใจของนักเรียนแล้วส่งให้ครูประจำวิชาภาษาไทยตรวจ

S - Switching : สอนเสริมอ่านเขียน โดยการคัดกรองนักเรียนที่ยังขาดทักษะการอ่านการเขียนมาสอนซ่อมเสริมในช่วงเวลาว่าง พักกลางวันและหลังเลิกเรียน

4T- Toughness & Tenacity : ทนทานเก่งอ่าน เก่งเขียน

เป็นการส่งเสริมให้นักเรียน โดยการทบทบการอ่านและการเขียนด้วยตนเองอยู่อย่างสม่ำเสมอ เพื่อเสริมสร้างความมีวินัยในการอ่านและการเขียนที่ยั่งยืน โดยใช้วิธีการดังนี้

T - Testing : ทดสอบการอ่านเขียนคำพื้นฐาน โดยให้นักเรียน ทดสอบการอ่านและเขียนคำ พื้นฐานก่อนเรียนวิชาภาษาไทยทุกชั่วโมง

T - Traditional Arts : ท่องบทอาขยาน โดยให้นักเรียน ท่องบทอาขยาน ก่อนเรียนวิชาภาษาไทยทุกชั่วโมงและช่วงเวลาพักกลางวันก่อนขึ้นชั้นเรียน

T- Tracking : ทำบันทึกส่งเสริมนิสัยรักการอ่าน โดยให้นักเรียนบันทึกรักการอ่านสัปดาห์ละ 2 เรื่อง บันทึกการอ่านนอกเวลาสัปดาห์ละ 3 เรื่อง และบันทึกครอบครัวนักอ่านตามความสนใจของนักเรียนแล้วส่งให้ครูประจำ วิชาภาษาไทยตรวจ

T- Tailoring/Review : ทบทวนการอ่านการเขียน โดยให้นักเรียนทบทวนเรื่องการอ่านการเขียนจากบทเรียนแล้วฝึกทักษะ การอ่านการเขียนโดยการทำแบบฝึกเพื่อพัฒนาทักษะการคิดแห่งศตวรรษที่ 21

การขับเคลื่อนการน้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาสู่การปฏิบัติที่เป็นเลิศ ดำเนินการอย่างเป็นระบบและต่อเนื่องด้วยกระบวนการบริหารคุณภาพ PDCA (Plan-Do-Check-Act) เพื่อให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยมีลักษณะเป็น Flowchart ดังนี้

3. C – Check (การตรวจสอบ/ติดตาม)

การตรวจสอบและติดตามการดำเนินงานเป็นหัวใจของการปรับปรุงคุณภาพ โดยใช้ องค์ความรู้ 4IN เป็นเครื่องมือประเมินผลและพัฒนาต่อยอด ได้แก่

1. INform: การสร้างความเข้าใจร่วมกัน

เกิดกระบวนการสื่อสารและสร้างความเข้าใจที่ตรงกันระหว่าง ครู ผู้บริหาร และนักเรียน เกี่ยวกับเป้าหมายการพัฒนาสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ ทำให้ทุกฝ่ายรับรู้ถึงสภาพปัญหา (Learning Loss) และเห็นพ้องในวิธีการแก้ปัญหาด้วยรูปแบบ 4CST ทำให้การขับเคลื่อนนวัตกรรมในโรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือเป็นไปในทิศทางเดียวกันอย่างมีเอกภาพ

2. INspire: การสร้างแรงบันดาลใจและทัศนคติ

มุ่งเน้นการสร้างเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้ภาษาไทย ทั้งในมิติของการเรียนในห้องเรียนและการประยุกต์ใช้ในฐานะพลเมืองที่ดี ทำให้นักเรียนมีความสุขและสนุกกับการเรียน (ผ่านขั้น 4S) และมีความภาคภูมิใจในภาษาไทย (ผ่านขั้น 4T) ส่งผลให้เกิด นิสัยรักการอ่าน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาบ้านเมืองในอนาคต

3. INtegrate: การบูรณาการสู่ชีวิตจริง

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ไม่ได้แยกส่วนจากวิถีชีวิต แต่เป็นการเชื่อมโยงความรู้ในห้องเรียนสู่การใช้งานจริง ทำให้นักเรียนสามารถนำสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวัน และบูรณาการเข้ากับวิชาอื่น ๆ ได้อย่างราบรื่น สอดคล้องกับทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 (3R x 7C)

4. INnovate: การสร้างสรรค์นวัตกรรมและขยายผล

การสกัดบทเรียนจากการปฏิบัติจริงจนกลายเป็นแนวปฏิบัติที่ดีเยี่ยมทำให้เกิด Best Practice ที่มีโครงสร้างชัดเจน (4CST) ซึ่งพร้อมสำหรับการนำไปต่อยอด (Scaling up) และขยายผลสู่เครือข่ายทางการศึกษาอื่น ๆ แสดงให้เห็นถึงความเป็นผู้นำทางวิชาการและการเป็นองค์กรแห่งนวัตกรรม

4. A – Act (การปรับปรุงพัฒนา)

หลังจากการนิเทศและตรวจสอบ โรงเรียนจะนำผลลัพธ์ที่ได้มาวิเคราะห์ และพัฒนาให้ดีขึ้น โดยใช้รูปแบบ “วงล้อพัฒนา”

3. ผลผลิต

1. ด้านตัวผู้เรียน (Student Outcomes)

1.1 สมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ (Literacy Performance):

1) นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 จำนวน 20 คน มีทักษะการอ่านออกเสียงและการเขียนสะกดคำที่ถูกต้องตามมาตรฐานบัญชีคำพื้นฐาน

2) นักเรียนกลุ่มเป้าหมาย สามารถก้าวข้ามภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ และมีระดับผลการประเมินการอ่าน (RT) อยู่ในเกณฑ์ "ผ่าน" ขึ้นไป

1.2 ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน (Academic Achievement):

1) คะแนนเฉลี่ยหลังเรียน (Post-test) ของรายวิชาภาษาไทยสูงกว่าก่อนเรียน (Pre-test) อย่างมีนัยสำคัญ

1.3 คุณลักษณะและนิสัยรักการอ่าน (Reading Habits):

1) นักเรียนมีสมุดบันทึกความก้าวหน้าของผู้เรียนรายบุคคล "หนูน้อยรักการอ่าน" ที่บันทึกร่องรอยการอ่านอย่างต่อเนื่องตลอดปีการศึกษา

2) นักเรียนสามารถท่องบทอาขยานและมีความสุนทรีย์ในการใช้ภาษาไทย (Traditional Arts)

2. ด้านครูผู้สอนและนวัตกรรม (Teacher & Innovation Outcomes)

2.1 ชุดนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ 4CST:

1) แผนการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning)

2) สื่อการเรียนรู้เชิงมโนทัศน์: เช่น บัตรคำแยกสี, เกม Interactive, และวงล้อสะกดคำ

3. องค์ความรู้และแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice)

1) รายงานสรุปผลการวิจัยฉบับสมบูรณ์ (R&D Report) ที่แสดงกระบวนการแก้ปัญหาการอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้อย่างเป็นระบบ

2) คู่มือการใช้รูปแบบ 4CST Model ที่สามารถนำไปขยายผล (Scaling up) สู่สายชั้นอื่นหรือโรงเรียนใกล้เคียงในเขตพื้นที่การศึกษา

4. ผลลัพธ์

1. INform: การสร้างความเข้าใจร่วมกัน

เกิดกระบวนการสื่อสารและสร้างความเข้าใจที่ตรงกันระหว่าง ครู ผู้บริหาร และนักเรียน เกี่ยวกับเป้าหมายการพัฒนาสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้

ทำให้ทุกฝ่ายรับรู้ถึงสภาพปัญหา (Learning Loss) และเห็นพ้องในวิธีการแก้ปัญหาด้วยรูปแบบ 4CST ทำให้การขับเคลื่อนนวัตกรรมในโรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือเป็นไปในทิศทางเดียวกันอย่างมีเอกภาพ

2. INspire: การสร้างแรงบันดาลใจและทัศนคติ

มุ่งเน้นการสร้างเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้ภาษาไทย ทั้งในมิติของการเรียนในห้องเรียนและการประยุกต์ใช้ในฐานะพลเมืองที่ดี

ทำให้นักเรียนมีความสุขและสนุกกับการเรียน (ผ่านขั้น 4S) และมีความภาคภูมิใจในภาษาไทย (ผ่านขั้น 4T) ส่งผลให้เกิด นิสัยรักการอ่าน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาบ้านเมืองในอนาคต

3. INtegrate: การบูรณาการสู่ชีวิตจริง

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ไม่ได้แยกส่วนจากวิถีชีวิต แต่เป็นการเชื่อมโยงความรู้ในห้องเรียนสู่การใช้งานจริง

ทำให้นักเรียนสามารถนำสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ไปใช้ในการสื่อสารในชีวิตประจำวัน และบูรณาการเข้ากับวิชาอื่น ๆ ได้อย่างราบรื่น สอดคล้องกับทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 (3R x 7C)

4. INnovate: การสร้างสรรค์นวัตกรรมและขยายผล

การสกัดบทเรียนจากการปฏิบัติจริงจนกลายเป็นแนวปฏิบัติที่ดีเยี่ยม

ทำให้เกิด Best Practice ที่มีโครงสร้างชัดเจน (4CST) ซึ่งพร้อมสำหรับการนำไปต่อยอด (Scaling up) และขยายผลสู่เครือข่ายทางการศึกษาอื่น ๆ แสดงให้เห็นถึงความเป็นผู้นำทางวิชาการและการเป็นองค์กรแห่งนวัตกรรม

ผลการดำเนินงาน การพัฒนานวัตกรรม 4CST Model ภายใต้กระบวนการบริหารจัดการเชิงระบบ คือการสร้าง "ระบบนิเวศแห่งการเรียนรู้" ที่เปลี่ยนความท้าทายจากภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ ให้กลายเป็นโอกาสในการพัฒนาสมรรถนะที่ยั่งยืน กระบวนการจัดการเรียนการสอนไม่ได้เป็นเพียงการสอนในห้องเรียน แต่เป็นการบริหารจัดการคุณภาพผ่านวงจร PDCA ที่มีความชัดเจน เริ่มจากการวางแผน (Plan) ที่ใช้ข้อมูลนักเรียนรายบุคคลเป็นตัวตั้ง นำไปสู่การปฏิบัติ (Do) ผ่านนวัตกรรม 4CST Model ที่ร้อยเรียงขั้นตอนการสร้างความรู้ (4C: รู้แจ้ง), การฝึกทักษะเชิงรุก (4S: เสริมทักษะ) และการเน้นย้ำคุณลักษณะ (4T: พัฒนาสู่ความยั่งยืน) โดยจุดเด่นของนวัตกรรม 4CST Model คือกระบวนการ การให้ความช่วยเหลือที่เหมาะสม ที่ปรากฏในขั้นตอน 4S ซึ่งเป็นการเจาะจงช่วยเหลือนักเรียนกลุ่มเป้าหมาย ให้สามารถอ่านออกเขียนได้จริง ผ่านการสอนซ่อมเสริมและเพื่อนช่วยเพื่อน ทำให้ไม่มีนักเรียนคนใดถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

ความสำเร็จวัดได้จากผลผลิตที่เป็นรูปธรรม คือนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น มีทักษะการอ่านออกเขียนได้ตามมาตรฐาน RT และมีนวัตกรรม Best Practice ที่พร้อมเป็นต้นแบบวิชาการให้กับสถานศึกษาอื่น และผลลัพธ์เชิงกลยุทธ์ 4 In (The Ultimate Outcome) ปลายทางของนวัตกรรมถูกตอกย้ำด้วยผลลัพธ์ 4 มิติ ที่ยกระดับจากรายบุคคลสู่สากล คือ สร้างความเข้าใจร่วมกันของทุกฝ่าย สร้างแรงบันดาลใจและเจตคติที่ดีต่อบ้านเมืองและภาษาไทย บูรณาการทักษะการอ่านสู่การใช้ชีวิตจริงและศตวรรษที่ 21 และต่อยอดเป็นนวัตกรรมที่สร้างสรรค์และยั่งยืน

2.2 การดำเนินงานตามกิจกรรม

ขั้นที่ 1 สร้างความตระหนัก

การสร้างความตระหนักและการประกาศเป็นวาระสำคัญของห้องเรียน ดำเนินการสร้างความตระหนักถึงความสำคัญของการแก้ปัญหาภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ โดยยกระดับให้นวัตกรรม 4CST Model เป็นภารกิจหลักที่นักเรียนและผู้ปกครองต้องมีส่วนร่วมขับเคลื่อน ดังนี้

1.1 ประกาศ "วาระแห่งการอ่าน"

ดำเนินการจัดกิจกรรมปฐมนิเทศและชี้แจงเป้าหมายการเรียนรู้แก่นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โดยกำหนดให้การอ่านออกเขียนได้เป็น "เป้าหมายสูงสุดของห้องเรียน" มีการจัดทำข้อตกลงร่วมกัน (Classroom Agreement) ว่านักเรียนทุกคนจะร่วมกันพัฒนาทักษะภาษาไทยผ่านขั้นตอน 4CST เพื่อสร้างความภูมิใจในตนเอง

ภาพครูผู้สอนชี้แจงเป้าหมายสูงสุดของห้องเรียนให้นักเรียนฟังและปฏิบัติร่วมกัน

1.2 การสื่อสารสร้างความเข้าใจกับภาคีเครือข่ายผู้ปกครอง

จัดทำประกาศวาระห้องเรียนนี้ผ่านการประชุมผู้ปกครอง เพื่อสร้างความเข้าใจว่าการอ่านออกเขียนได้เป็นรากฐานของทุกวิชา พร้อมทั้งแนะนำการใช้สมุดบันทึก เป็นสื่อกลางในการสื่อสารระหว่างบ้านและโรงเรียน ทำให้ผู้ปกครองเกิดความตระหนักและยินดีร่วมให้ความช่วยเหลือที่เหมะสมในการเรียนรู้ที่บ้าน

1.3 การจัดพิธีการเชิดชูเกียรติ

เพื่อรักษาความตระหนักอย่างต่อเนื่อง ผู้จัดทำได้กำหนดให้มีกิจกรรม "หนูน้อยนักอ่านยอดเยี่ยม" เพื่อยกย่องนักเรียนที่มีความพยายามและบันทึกลงสมุดบันทึกความก้าวหน้าของผู้เรียนรายบุคคล ที่โดดเด่น เป็นการตอกย้ำว่าการอ่านคือวาระสำคัญที่ครูและโรงเรียนให้คุณค่าสูงสุด

ขั้นที่ 2 ขั้นพัฒนาความรู้และวิเคราะห์บริบทเชิงนโยบาย

เพื่อให้การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 2 ด้วย 4CST Model รู้แจ้ง เสริมทักษะ พัฒนาสู่ความยั่งยืน สอดคล้องกับทิศทางการจัดการศึกษาในระดับชาติและระดับพื้นที่ จึงได้ดำเนินการสั่งสมองค์ความรู้และวิเคราะห์บริบทที่เกี่ยวข้อง ดังนี้

2.1 การศึกษาและวิเคราะห์นโยบายต้นสังกัด (กระทรวงศึกษาธิการ และ สพฐ.)

ศึกษาและวิเคราะห์จุดเน้นของกระทรวงศึกษาธิการ และสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) โดยเฉพาะนโยบาย "เรียนดี มีคุณธรรม" และการแก้ปัญหาการพัฒนาการอ่านออกเขียนได้ อ่านคล่องเขียนคล่องของผู้เรียนในระดับประถมศึกษา โดยมุ่งเน้นการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เพื่อยกระดับสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ตามยุทธศาสตร์ชาติ

2.2 การศึกษาแนวปฏิบัติและมาตรการระดับเขตพื้นที่และสถานศึกษา

ศึกษาจุดเน้นการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต ๓ และมาตรการยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของโรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ โดยการวิเคราะห์แนวทางการประเมินความสามารถด้านการอ่านของผู้เรียน (RT) และการนำมาตรฐานการเรียนรู้มาออกแบบนวัตกรรมให้สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ เพื่อให้การพัฒนานวัตกรรมเป็นไปตามกรอบแนวทางที่เขตพื้นที่และสถานศึกษากำหนด

ขั้นที่ 3. ขั้นนำสู่การปฏิบัติ

ผู้จัดทำได้นำผลจากการศึกษาและวิเคราะห์บริบทเชิงนโยบาย มากำหนดเป็นขั้นตอนการดำเนินงานเชิงประจักษ์ในพื้นที่ห้องเรียน โดยมุ่งเน้นความถูกต้อง แม่นยำ และการเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายอย่างเป็นระบบ ดังนี้

3.1 การกำหนดแนวทางและมาตรฐานการพัฒนาภาษาไทย ดำเนินการกำหนดแนวปฏิบัติในการพัฒนาทักษะภาษาไทยที่สอดคล้องกับบริบทของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ โดยเน้นกระบวนการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่บูรณาการทักษะการอ่านและการเขียนอย่างเป็นองค์รวม

3.2 การคัดกรองและจำแนกกลุ่มเป้าหมาย (Screening & Segmentation)

การประเมินเบื้องต้น ดำเนินการคัดกรองทักษะการอ่านและการเขียนของนักเรียนทุกคน เพื่อจำแนกกลุ่มเด็กปกติและเด็กที่มีภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ ดำเนินการวิเคราะห์ผลการคัดกรองเพื่อจัดกลุ่มนักเรียนตามระดับความรุนแรงของปัญหา ทำให้สามารถระบุนักเรียนกลุ่มเป้าหมายพิเศษ ที่ต้องการความช่วยเหลือเร่งด่วนได้อย่างชัดเจน

3.3 การจัดทำฐานข้อมูลสารสนเทศทางการศึกษา (Educational Information System) จัดทำข้อมูลสารสนเทศนักเรียนรายบุคคล และข้อมูลรายกลุ่มปัญหา เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลในการติดตามพัฒนาการ และอ้างอิงในการออกแบบกิจกรรมซ่อมเสริมให้ตรงกับสภาพปัญหาของผู้เรียนแต่ละระดับ

2.4 การวางแผนและออกแบบการจัดการเรียนรู้เชิงเฉพาะจุด ดำเนินการวางแผนการแก้ปัญหาสำหรับนักเรียนกลุ่มเป้าหมาย โดยกำหนดจุดประสงค์การเรียนรู้และตัวชี้วัดความสำเร็จที่สอดคล้องกับระดับความสามารถจริงของผู้เรียน เพื่อลดช่องว่างทางการเรียนรู้

2.5 การขับเคลื่อนกิจกรรมด้วยนวัตกรรม "4CST Model" ดำเนินการจัดการเรียนรู้โดยใช้นวัตกรรมสื่อการสอนเชิงมโนทัศน์ ตามขั้นตอน 4CST (4C, 4S, 4T) โดยเน้นการใช้สื่อบัตรคำแยกสี และสมุดบันทึกความก้าวหน้าของผู้เรียนรายบุคคลเป็นเครื่องมือหลักในการพัฒนาทักษะ

4C - Conceptualizing : รู้แจ้งการอ่านการเขียน

เป็นการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ตามจุดเน้น ให้นักเรียนสามารถอ่านออก เขียนได้ตามมาตรฐานการเรียนรู้ สามารถรู้และเข้าใจการอ่านอย่างต่อเนื่อง และมีความรู้สึกนึกคิดจินตนาการเกี่ยวกับการเขียน โดยใช้วิธีการ ดังนี้

C - Context : แจ้งพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ โดยการสอนนักเรียนให้รู้จักพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์โดยการท่องพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ ก่อนเริ่มเรียนวิชาภาษาไทย

C - Construction : แจกลูกสะกดและผันเสียง โดยการฝึกให้นักเรียนอ่านสะกดแจกลูกคำและผันเสียง โดยสื่อการเรียนรู้ที่น่าสนใจ เช่น สื่อมัลติมีเดีย CAI 10 นาที

C – Cognition : จำอ่าน จำเขียน โดยการให้นักเรียนฝึกอ่านคำพื้นฐานและเขียนตามคำบอกลงในสมุดวันละ 10 คำทุกวันก่อนเรียนวิชาภาษาไทย หากนักเรียนอ่านผิดหรือเขียนผิด ต้องแก้คำอ่านผิดหรือเขียนผิดให้ถูกต้องโดยการคัดลายมือและสอนซ่อมเสริมการอ่านการเขียน

C - Composition : จดเขียนเรียนประโยค โดยการนำนักเรียนอ่านออกเสียงคำ ประโยคและเรื่องในบทเรียนหรือนอกบทเรียน นักเรียนฝึกแต่งประโยคจากคำในเรื่องที่อ่าน

4S - Strengthening : เสริมสร้างทักษะอ่านเขียน

เป็นการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ตามจุดเน้น ให้นักเรียนสามารถอ่านและเขียนหนังสือได้คล่อง โดยใช้วิธีการ ดังนี้

S – Standardization : สะกดคำแม่นยำ โดยการให้นักเรียนฝึกอ่านออกเสียงสะกดคำและเขียนลงในสมุด ก่อนเริ่มเรียนวิชาภาษาไทยทุกวัน

S - Self-Engagement : สลับอ่านสลับเขียน โดยการให้นักเรียนได้ฝึกอ่านคำ ประโยค ข่าว เพลง บทร้อยกรอง บทความหรือเรื่องราวต่าง ๆ จากสื่อทั้งในบทเรียนและนอกบทเรียน แล้วฝึกเขียนคำศัพท์จากเรื่องที่อ่าน ฝึกแต่งประโยคฝึกแต่งนิทานและคัดลายมือ เป็นต้น

S- Scaffolding : สนใจใฝ่เรียนรู้ โดยการให้นักเรียนทำบันทึกรักการอ่านสัปดาห์ละ 2 เรื่อง บันทึกการอ่านนอกเวลาสัปดาห์ละ 3 เรื่องและบันทึกครอบครัวนักอ่านตามความสนใจของนักเรียนแล้วส่งให้ครูประจำวิชาภาษาไทยตรวจ

S - Switching : สอนเสริมอ่านเขียน โดยการคัดกรองนักเรียนที่ยังขาดทักษะการอ่านการเขียนมาสอนซ่อมเสริมในช่วงเวลาว่าง พักกลางวันและหลังเลิกเรียน

4T- Toughness & Tenacity : ทนทานเก่งอ่าน เก่งเขียน

เป็นการส่งเสริมให้นักเรียน โดยการทบทบการอ่านและการเขียนด้วยตนเองอยู่อย่างสม่ำเสมอ เพื่อเสริมสร้างความมีวินัยในการอ่านและการเขียนที่ยั่งยืน โดยใช้วิธีการดังนี้

T - Testing : ทดสอบการอ่านเขียนคำพื้นฐาน โดยให้นักเรียน ทดสอบการอ่านและเขียนคำ พื้นฐานก่อนเรียนวิชาภาษาไทยทุกชั่วโมง

T - Traditional Arts : ท่องบทอาขยาน โดยให้นักเรียน ท่องบทอาขยาน ก่อนเรียนวิชาภาษาไทยทุกชั่วโมงและช่วงเวลาพักกลางวันก่อนขึ้นชั้นเรียน

T- Tracking : ทำบันทึกส่งเสริมนิสัยรักการอ่าน โดยให้นักเรียนบันทึกรักการอ่านสัปดาห์ละ 2 เรื่อง บันทึกการอ่านนอกเวลาสัปดาห์ละ 3 เรื่อง และบันทึกครอบครัวนักอ่านตามความสนใจของนักเรียนแล้วส่งให้ครูประจำ วิชาภาษาไทยตรวจ

T- Tailoring/Review : ทบทวนการอ่านการเขียน โดยให้นักเรียนทบทวนเรื่องการอ่านการเขียนจากบทเรียนแล้วฝึกทักษะ การอ่านการเขียนโดยการทำแบบฝึกเพื่อพัฒนาทักษะการคิดแห่งศตวรรษที่ 21

2.6 การส่งเสริมความเป็นเลิศและการดูแลนักเรียนกลุ่มพิเศษ

ด้านความเป็นเลิศ จัดกิจกรรมส่งเสริมทักษะภาษาไทยเชิงสร้างสรรค์สำหรับนักเรียนที่มีความสามารถโดดเด่น เพื่อต่อยอดศักยภาพสู่ระดับที่สูงขึ้น

ด้านการศึกษาพิเศษ สำหรับนักเรียนที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ ผู้จัดทำได้ดำเนินการปรับประยุกต์กิจกรรมและวิธีการจัดการเรียนรู้ให้มีความเหมาะสมสอดคล้องกับแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล (IEP)

ขั้นที่ 4 ขั้นการนิเทศ กำกับติดตาม และประเมินผล

เพื่อให้การขับเคลื่อนนวัตกรรม 4CST Model เป็นไปตามแผนงานที่กำหนดและบรรลุวัตถุประสงค์อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้จัดทำได้ดำเนินการนิเทศและกำกับติดตามผลเชิงระบบ ดังนี้:

4.1 การติดตามพัฒนาการผู้เรียนกลุ่มเป้าหมายอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

ดำเนินการติดตามความก้าวหน้าทางการเรียนรู้ของนักเรียนกลุ่มเป้าหมาย ผ่านการสังเกตพฤติกรรมรายวันและการตรวจสอบร่องรอยการเรียนรู้ในสมุดบันทึกอย่างสม่ำเสมอ โดยใช้การประเมินตามสภาพจริง (Authentic Assessment) เพื่อวิเคราะห์อัตราการเติบโตทางการเรียนรู้ (Growth Mindset) และความคล่องแคล่วในการแจกลูกสะกดคำ โดยมีการบันทึกข้อมูลอย่างเป็นขั้นตอนเพื่อนำไปสู่การปรับปรุงกิจกรรมการเรียนรู้ให้สอดรับกับพัฒนาการของผู้เรียน

4.2 การตรวจสอบและประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

การดำเนินการประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาภาษาไทย ทั้งในด้านพยัญชนะ สระ การประสมคำ และการอ่านออกเสียง โดยใช้เครื่องมือวัดผลที่มีมาตรฐาน (Pre-test / Post-test) นำคะแนนที่ได้มาวิเคราะห์เชิงสถิติเพื่อเปรียบเทียบพัฒนาการก่อนและหลังการใช้นวัตกรรม รวมถึงการประเมินสมรรถนะตามเกณฑ์การประเมินความสามารถด้านการอ่านของผู้เรียน เพื่อยืนยันคุณภาพและความสำเร็จของนวัตกรรมในเชิงประจักษ์ และจากผลการทดสอบการอ่านและการเขียน นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 ตามนโยบายสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 3 ทำให้นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 นักเรียนกลุ่มเป้าหมายสามารถอ่านออกและเขียนได้ผ่าน ร้อยละ 100

4.3 การประเมินและการปรับปรุง

1. นำสื่อ/นวัตกรรมที่สร้างขึ้น พร้อมวัตถุประสงค์การวิจัย/ศึกษา พร้อมนิยามศัพท์และแบบแสดง ความคิดเห็น นำเสนอผู้เชี่ยวชาญ

2. นำรายการที่ผู้เชี่ยวชาญแสดงความคิดเห็นมาให้ค่าน้ำหนักคะแนน ถ้าเหมาะสม ได้ค่าน้ำหนัก +1 ถ้าไม่แน่ใจ ได้ค่าน้ำหนัก 0 และถ้าไม่เหมาะสม ได้ค่าน้ำหนัก –1

3. บันทึกค่าน้ำหนักคะแนนแต่ละคน และทำการวิเคราะห์หาค่า IOC ดังตัวอย่างแบบบันทึก จาก ผู้เชี่ยวชาญ 5 คน

4. นำผลที่ได้มาปรับปรุง พัฒนา และจัดทำนวัตกรรมฉบับสมบูรณ์

5. เผยแพร่นวัตกรรมกับโรงเรียนระดับกลุ่ม พร้อมทั้งมีการประเมินความพึงพอใจต่อนวัตกรรม จากนั้นนำผลการประเมินมาสรุปและรายงานผลการประเมินนวัตกรรม สำหรับนำไปปรับปรุงและพัฒนาต่อไป

2.3 ประสิทธิภาพของการดำเนินงาน

การขับเคลื่อนนวัตกรรม 4CST Model เพื่อแก้ปัญหาภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ด้านการอ่านออกเขียนได้ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ เป็นการประสานพลังระหว่างกระบวนการจัดการเรียนรู้เชิงรุกและระบบการบริหารจัดการคุณภาพ โดยเริ่มต้นกระบวนการจาก ขั้นการวางแผน (Plan) ซึ่งผู้จัดทำได้ดำเนินการวิเคราะห์สภาพปัญหาผ่านข้อมูลสารสนเทศทางการศึกษาและผลการทดสอบเชิงประจักษ์ นำไปสู่การคัดกรองนักเรียนรายบุคคลเพื่อจำแนกกลุ่มเป้าหมายออกเป็นกลุ่มปกติ กลุ่มเสี่ยง และกลุ่มเป้าหมาย ที่มีความต้องการจำเป็นเร่งด่วน พร้อมทั้งจัดเตรียมชุดสื่อการสอนเชิงมโนทัศน์ที่เน้นการใช้สีเป็นตัวช่วยในการจดจำ

เมื่อเข้าสู่ ขั้นปฏิบัติ (Do) ผู้จัดทำได้นำรูปแบบ 12 ขั้นตอนย่อยของ 4CST ลงสู่ห้องเรียน โดยแบ่งกิจกรรมเป็นสามระยะ เริ่มจาก ระยะรู้แจ้ง (4C) ที่มุ่งเน้นให้นักเรียนเกิดมโนทัศน์ทางภาษาผ่านการแจกลูกสะกดคำ ต่อเนื่องไปยัง ระยะเสริมทักษะ (4S) ซึ่งเป็นจุดเน้นสำคัญในการใช้กระบวนการให้ความช่วยเหลือที่เหมาะสม เพื่อช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายอย่างใกล้ชิด จนสามารถพัฒนาทักษะการอ่านออกเขียนได้ที่คล่องแคล่วขึ้น และตบท้ายด้วย ระยะพัฒนาสู่ความยั่งยืน (4T) ที่ส่งเสริมให้นักเรียนบันทึกการเรียนรู้ผ่านสมุดความก้าวหน้าของผู้เรียนรายบุคคลรายวันและฝึกทักษะผ่านบทอาขยาน เพื่อสร้างนิสัยรักการอ่านให้คงทน

ในส่วนของ ขั้นตรวจสอบ (Check) ผู้จัดทำได้ดำเนินการประเมินผลอย่างเป็นระบบผ่านการทดสอบหลังเรียนและการวัดสมรรถนะการอ่านตามมาตรฐาน เพื่อรวบรวมข้อมูลเชิงสถิติมาเปรียบเทียบพัฒนาการ ซึ่งผลการดำเนินงานแสดงให้เห็นถึงดัชนีความก้าวหน้าที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลให้นำไปสู่ ขั้นปรับปรุงและพัฒนา (Act) โดยการสกัดบทเรียนจากการทำงานจริงเข้าสู่กระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อปรับปรุงรูปแบบการสอนให้มีความสมบูรณ์ และสรุปผลสำเร็จเป็นแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) ของสถานศึกษาที่สามารถขยายผลสู่เครือข่ายทางการศึกษาในระดับที่กว้างขึ้นต่อไป

2.4 การมีส่วนร่วมของผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง

1. โรงเรียนประกาศนโยบาย/วาระสำคัญ ให้ปี 2568 ให้เป็นปีปลอดนักเรียนที่อ่านไม่ออกเขียนไม่ได้แก่คณะครู กรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานและผู้ปกครองตลอดทั้งผู้เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน

2. จัดทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) ระหว่าง ผู้อำนวยการโรงเรียนกับครูประจำชั้นทุกคนเพื่อพัฒนาการอ่านออกเขียนได้ อ่านคล่องเขียนคล่องและสื่อสารได้ โดยประกาศว่า “ในปี 2568 นักเรียนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ขึ้นไป อ่านออกเขียนได้ทุกคน” และยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย

3. โรงเรียนดำเนินการคัดกรองนักเรียน โดยใช้เครื่องมือแบบวัดความสามารถการอ่านและการเขียนภาษาไทย โดยครูที่ได้รับมอบหมายดำเนินการคัดกรองตามเครื่องมือที่กำหนด พร้อมสรุปผลการคัดกรอง

4. โรงเรียนวิเคราะห์หาสาเหตุและระดับของปัญหาพร้อมจัดกลุ่มนักเรียนที่อ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ เช่น ยังไม่รู้จักพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ผันวรรณยุกต์ไม่ได้ เป็นต้น

5. โรงเรียนมอบหมายครูผู้รับผิดชอบนักเรียนกลุ่มที่มีปัญหาตามสาเหตุที่พบ เพื่อวางแผนกำหนดปฏิทิน กิจกรรม รวมทั้งจัดทำ จัดหาสื่อ นวัตกรรม เทคนิควิธีการที่เหมาะสม เพื่อแก้ปัญหานักเรียนกลุ่มเป้าหมายให้พัฒนาสูงขึ้นอย่างน้อย 1 กลุ่มระดับ โดยเริ่มดำเนินการตั้งแต่เดือนพฤษภาคมของทุกปีเป็นต้นไป หรือดำเนินการแก้ไขทันทีที่ทราบสาเหตุและระดับของปัญหา

6. ให้โรงเรียนจัดทำข้อมูลสารสนเทศนักเรียนรายบุคคล รายกลุ่มตามปัญหาและระดับของปัญหารวมทั้งปฏิทิน กิจกรรม เทคนิควิธีการ สื่อ นวัตกรรม ที่ใช้ในการแก้ปัญหา

7. ผู้บริหารโรงเรียน กำกับ นิเทศ ติดตาม ตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง

8. โรงเรียนประกาศความสำเร็จระดับห้องเรียนที่มีนักเรียนอ่านออก เขียนได้ทุกคนเป็นรายห้อง

3. ผลสำเร็จและประโยชน์ที่ได้รับ

3.1 ผลสำเร็จ

ผลสำเร็จของการดำเนินงานพัฒนานวัตกรรม 4CST Model

จากการดำเนินงานตามกระบวนการจัดการเรียนรู้เชิงรุกบูรณาการวงจรคุณภาพ (PDCA) ผู้จัดทำสรุปผลสำเร็จที่เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมได้ดังนี้

1. ผลสำเร็จเชิงปริมาณ (Quantitative Results)

1.1 การยกระดับคะแนนผลสัมฤทธิ์ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ร้อยละ 100 มีคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนจากการทดสอบหลังเรียน (Post-test) สูงกว่าก่อนเรียน (Pre-test) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

1.2 ประสิทธิภาพการแก้ปัญหา นักเรียนกลุ่มเป้าหมายพิเศษ ที่มีปัญหาอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ สามารถพัฒนาสมรรถนะจนผ่านเกณฑ์การประเมินการอ่านออกเขียนได้ตามมาตรฐานที่สถานศึกษากำหนดครบทุกราย

1.3 ดัชนีความก้าวหน้า ผู้เรียนมีค่าดัชนีความก้าวหน้าทางการเรียนรู้ในระดับที่น่าพึงพอใจ ซึ่งสะท้อนถึงประสิทธิภาพของขั้นตอน 4S (Strengthening) และการให้ความช่วยเหลืออย่างเหมาะสม จากตารางแสดงผลการทดสอบการอ่านและการเขียน นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ประจำปีการศึกษา 2568 และแผนภูมิเส้นแสดงพัฒนาการเฉลี่ยการทดสอบ (นักเรียน 20 คน) การพัฒนานวัตกรรม 4CST Model

2. ผลสำเร็จเชิงคุณภาพ (Qualitative Results)

2.1 สมรรถนะการสื่อสาร นักเรียนมีความสามารถในการแจกลูกสะกดคำและประสมคำได้อย่างถูกต้องตามหลักภาษาไทย ลดอัตราการเขียนผิดและการอ่านติดขัดอย่างเห็นได้ชัด

2.2 พฤติกรรมและคุณลักษณะนิสัย: เกิดนิสัยรักการอ่านและการใฝ่เรียนรู้ผ่านการบันทึกสมุด"หนูน้อยรักการอ่าน" อย่างต่อเนื่อง ทำให้นักเรียนมีวินัยในการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง

2.3 ทัศนคติเชิงบวก ผู้เรียนมีทัศนคติที่ดีต่อวิชาภาษาไทย มีความมั่นใจในการกล้าแสดงออกและการสื่อสารต่อหน้าสาธารณชน (ผ่านกิจกรรม 4T: Traditional Arts)

3. ผลสำเร็จด้านนวัตกรรมและวิชาชีพ (Innovation & Professional Success)

3.1 องค์ความรู้และนวัตกรรมต้นแบบ ได้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ 4CST Model ที่มีโครงสร้างชัดเจน 12 ขั้นตอนย่อย ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) สำหรับการจัดการศึกษาในระดับประถมศึกษาตอนต้น

3.2 ชุดสื่อการสอนที่มีประสิทธิภาพ เกิดนวัตกรรมสื่อการเรียนรู้เชิงมโนทัศน์ อาทิ แบบฝึกเสริมทักษะ พยัญชนะ-สระ และสื่อ Interactive ที่พร้อมสำหรับการขยายผลสู่ห้องเรียนอื่น

3.3 การพัฒนาศักยภาพครู ผู้จัดทำได้พัฒนาทักษะการเป็นผู้นำทางวิชาการและการวิจัยในชั้นเรียน ซึ่งส่งผลต่อการขอเลื่อนวิทยฐานะและการส่งผลงานเข้าประกวดรางวัลระดับต่างๆ

4. ผลสำเร็จเชิงยุทธศาสตร์ 4 In (Strategic Impact)

4.1 INform & INspire สามารถสร้างความเข้าใจและแรงบันดาลใจในการพัฒนาภาษาไทยให้กับเครือข่ายครูและผู้ปกครอง

4.2 INtegrate & INnovate: เกิดการบูรณาการทักษะภาษาไทยเข้ากับวิถีชีวิตจริงของนักเรียน และสร้างวัฒนธรรมแห่งนวัตกรรมให้เกิดขึ้นในโรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนืออย่างยั่งยืน

3.2 ประโยชน์ที่ได้รับ

ประโยชน์ที่ได้รับจากการดำเนินงานพัฒนานวัตกรรม 4CST Model

1. ประโยชน์ต่อผู้เรียน

1.1 การเข้าถึงการศึกษาอย่างเท่าเทียม นักเรียนกลุ่มเป้าหมายพิเศษ ได้รับการแก้ไขปัญหาอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้อย่างตรงจุดผ่านกระบวนการให้ความช่วยเหลืออย่างเหมาะสมทำให้มีความพร้อมในการเรียนรู้เท่าทันเพื่อนในห้องเรียน

1.2 การพัฒนาทักษะการเรียนรู้ด้วยตนเอง นักเรียนมีเครื่องมือในการกำกับการเรียนรู้ (Self-Regulated Learning) ผ่านสมุดบันทึกซึ่งช่วยปลูกฝังนิสัยรักการอ่านและวินัยในการศึกษาค้นคว้าตลอดชีวิต

1.3 การเสริมสร้างความภาคภูมิใจและทัศนคติ ผู้เรียนมีความมั่นใจในการใช้ภาษาไทยสื่อสารมากขึ้น ลดความประหม่า และมีทัศนคติเชิงบวกต่อวัฒนธรรมและภาษาของชาติ (ตามแนวคิด 4T: Traditional Arts)

2. ประโยชน์ต่อครูผู้สอน

2.1 การพัฒนาสมรรถนะวิชาชีพ: ครูได้รับองค์ความรู้และเทคนิคการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่มีประสิทธิภาพ สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการแก้ปัญหาความแตกต่างระหว่างบุคคลได้จริง

2.2 มีระบบการทำงานที่ชัดเจน ใช้วงจร PDCA ช่วยให้ครูมีระบบการทำงานที่ตรวจสอบได้ ลดการทำงานซ้ำซ้อน และเพิ่มคุณภาพการจัดการเรียนรู้ให้มีความแม่นยำสูงขึ้น

3. ประโยชน์ต่อสถานศึกษา

3.1 การยกระดับคุณภาพการศึกษา โรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือมีค่าเฉลี่ยผลการประเมินการอ่าน และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาภาษาไทยสูงขึ้น ส่งผลต่อภาพลักษณ์ความสำเร็จของโรงเรียน

3.2 เป็นแบบอย่างแนวปฏิบัติที่ดี (Model School) สถานศึกษามีนวัตกรรมที่เป็นอัตลักษณ์ (4CST Model) ซึ่งสามารถใช้เป็นต้นแบบในการศึกษาดูงานหรือเผยแพร่ความรู้ให้กับเครือข่ายสถานศึกษาอื่นได้

3.3 การสร้างวัฒนธรรม PLC เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางวิชาชีพที่มีประสิทธิภาพภายในโรงเรียน ทำให้คณะครูร่วมมือกันแก้ปัญหาผู้เรียนได้อย่างยั่งยืน

4. ประโยชน์ต่อผู้ปกครองและชุมชน

4.1 เกิดความเชื่อมั่นในคุณภาพโรงเรียน ผู้ปกครองมีความพึงพอใจและเชื่อมั่นว่าโรงเรียนสามารถพัฒนาบุตรหลานให้มีสมรรถนะการอ่านออกเขียนได้จริง

4.2 การลดภาระของผู้ปกครอง: เมื่อนักเรียนสามารถอ่านออกเขียนได้ในโรงเรียน จะช่วยลดภาระในการสอนซ่อมเสริมที่บ้าน และลดปัญหาความเครียดในการเรียนของบุตรหลาน

4. ปัจจัยความสำเร็จ

ปัจจัยความสำเร็จของการดำเนินงาน

1. การบริหารจัดการเชิงระบบด้วยวงจรคุณภาพ

การใช้กระบวนการ PDCA ที่ชัดเจนช่วยให้การดำเนินงานมีทิศทาง ตั้งแต่การวิเคราะห์ข้อมูลเด็กรายบุคคลในขั้นวางแผน ไปจนถึงการสะท้อนผลในขั้นปรับปรุง ทำให้ทุกกิจกรรมตอบโจทย์การแก้ปัญหาภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ได้อย่างตรงจุด

2. นวัตกรรมการสอนที่สอดคล้องกับธรรมชาติวิชา

นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ 4CST (4C, 4S, 4T) ถูกออกแบบมาให้ครอบคลุมทั้งการสร้างมโนทัศน์ (Knowledge), การฝึกทักษะเชิงรุก (Skill), และการสร้างนิสัยรักการอ่าน (Attribute) โดยเฉพาะการใช้สื่อ "บัตรคำแจกลูกสะกดคำแยกสี" ที่ช่วยให้นักเรียนเข้าใจโครงสร้างภาษาไทยได้ง่ายขึ้น

3. กระบวนช่วยเหลือที่เหมาะสมแม่นยำ

ความสำเร็จในการพัฒนากลุ่มเป้าหมาย เกิดจากการที่คุณครูใช้กลวิธีให้ความช่วยเหลือที่เหมาะสมเข้าช่วยเหลือเป็นรายบุคคลในขั้น 4S (Strengthening) ทำให้เด็กที่มีปัญหาการเรียนรู้ได้รับคำแนะนำที่เหมาะสมกับระดับความสามารถของตนเองจนเกิดความมั่นใจ

4. การสร้างวินัยผ่านการเรียนรู้เชิงรุก

การใช้สมุดบันทึก "หนูน้อยรักการอ่าน" เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้นักเรียนเกิดความรับผิดชอบและสนุกกับการติดตามความสำเร็จของตนเอง เปลี่ยนจากการบังคับเป็นการเรียนรู้อย่างมีความสุข

5. พลังแห่งความร่วมมือและกัลยาณมิตรทางวิชาชีพ

การได้รับแรงสนับสนุนจากผู้บริหารโรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ และความร่วมมือจากเพื่อนครูผ่านวง PLC ในการร่วมสังเกตชั้นเรียนและให้ข้อเสนอแนะ ทำให้แนวคิด 4CST ถูกพัฒนาและปรับปรุงจนสมบูรณ์

5.บทเรียนที่ได้รับ

บทเรียนที่ได้รับจากการดำเนินงาน

1. ความสำคัญของการคัดกรองและการสอนซ่อมเสริมเชิงรุก

การระบุตัวตนนักเรียนที่มีปัญหาภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ช่วยให้การจัดสรรทรัพยากรและเวลาในการสอนซ่อมเสริมมีความแม่นยำขึ้น การปล่อยให้ปัญหาพอกพูนจะทำให้การแก้ไขยากลำบากยิ่งขึ้นในระดับชั้นที่สูงขึ้น

2. พลังของสื่อมโนทัศน์ ต่อการจดจำ

นักเรียนระดับชั้นประถมต้นมีการเรียนรู้ผ่านรูปธรรมได้ดีกว่านามธรรม การใช้สื่อ "บัตรคำแยกสี" ตามโครงสร้างภาษาไทย (พยัญชนะ-สระ-ตัวสะกด) ช่วยลดภาระทางสมองในการจดจำและช่วยให้นักเรียนสร้างระบบความคิดในการประสมคำได้อย่างเป็นอัตโนมัติ

3. กลวิธีการให้ความช่วยเหลือที่เหมาะสม คือ หัวใจของการลดความเหลื่อมล้ำในห้องเรียน

การสอนแบบสอนรวมไม่สามารถแก้ปัญหาเด็กที่ตามไม่ทันได้ การใช้กระบวนการให้ความช่วยช่วยเหลือที่เหมาะสม ซึ่งในขั้น 4S พิสูจน์ให้เห็นว่า เมื่อเด็กได้รับความช่วยเหลือที่เหมาะสมกับระดับปัญหาของเขาในช่วงเวลาที่ถูกต้อง เขาจะสามารถก้าวข้ามขีดจำกัดและเรียนรู้ได้เท่าเทียมกับเพื่อน

4. สมุดบันทึกความก้าวหน้าของผู้เรียนรายบุคคล คือเครื่องมือสร้างวินัยและแรงบันดาลใจ

การให้นักเรียนได้เห็นความก้าวหน้าของตนเองผ่านการบันทึกความก้าวหน้าของผู้เรียนรายบุคคลรายวัน ช่วยสร้างความภาคภูมิใจและทัศนคติเชิงบวกต่อการเรียนรู้ การเรียนรู้ที่มองเห็นผลสำเร็จของตัวเอง จะเปลี่ยนจากการบังคับเป็นการใฝ่เรียนรู้ด้วยตนเอง

5. วัฒนธรรม PLC คือแรงขับเคลื่อนความสำเร็จของครู

นวัตกรรมจะสมบูรณ์ได้ต้องผ่านการวิพากษ์และรับฟัง การเปิดห้องเรียน และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในวง PLC ช่วยให้ผู้วิจัยได้เห็นจุดบอดในแผนการสอนและได้รับเทคนิคใหม่ๆ จากเพื่อนร่วมวิชาชีพมาปรับปรุงนวัตกรรมให้ดียิ่งขึ้น

6. ข้อเสนอแนะ

6.1 ครูควรหลีกเลี่ยงการสอนตามหนังสือ

6.2 ครูควรสอนโดยใช้หลักการสอนภาษา เพื่อให้แนวทางการอ่านออกเสียงและการฝึกเขียนแก่ผู้เรียน

เว็บน่าสนใจ