ครูบ้านนอก

ชื่อเรื่อง การพัฒนารูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อเสริมสร้าง

ภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียน

บ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128

ผู้วิจัย นายซากี สะมะแอ

ตำแหน่ง ผู้อำนวยการสถานศึกษา

ปีที่วิจัย 2567

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐาน สภาพปัญหา และความต้องการ

ในการใช้รูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำครู

ด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนบ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128

2) เพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำครู

ด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนบ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128

3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำ

ครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนบ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128

และ 4) เพื่อประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)

เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียน

บ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128 กำหนดวิธีดำเนินการวิจัย 4 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ 1

ศึกษาข้อมูลพื้นฐาน สภาพปัญหา และความต้องการของครู ผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ 1) ผู้ทรงคุณวุฒิใน

การสัมภาษณ์ จำนวน 5 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง 2) ครูผู้สอนโรงเรียนบ้านบูเก๊ะตาโมง

มิตรภาพที่ 128 ปีการศึกษา 2566 จำนวน 28 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ใน

การวิจัย ได้แก่ 1) แบบวิเคราะห์เอกสาร 2) แบบสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ และ3) แบบบันทึก

การสนทนากลุ่ม ขั้นตอนที่ 2 การพัฒนารูปแบบ ผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญในการสัมมนาอิง

ผู้เชี่ยวชาญ (Connoisseurship) จำนวน 7 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย

ได้แก่ 1) แบบบันทึกการสัมมนา อิงผู้เชี่ยวชาญ 2) แบบประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้

ของรูปแบบ และ3) แบบประเมินความเหมาะสมของคู่มือการใช้รูปแบบ ขั้นตอนที่ 3 การทดลองใช้

รูปแบบ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูผู้สอนโรงเรียนบ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128 ปีการศึกษา 2567

จำนวน 28 คน ได้มาโดยเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) รูปแบบการบริหาร

ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)ฯ 2) คู่มือการใช้รูปแบบฯ 3) แบบประเมินภาวะผู้นำครู

ด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก 4) แบบประเมินทักษะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก 5) แบบประเมิน

ข

สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนด้านความสามารถในการคิดและแหล่งข้อมูลโดยวิเคราะห์ข้อมูล

จากเอกสารสารสนเทศของสถานศึกษา ในปีการศึกษา 2566–2567 และขั้นตอนที่ 4 การประเมิน

ประสิทธิผลของรูปแบบ ผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ครูผู้สอนโรงเรียนบ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128

ปีการศึกษา 2567 จำนวน 28 คน ได้มาโดยเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่

1) แบบประเมินมาตรฐาน 4 ด้าน เกี่ยวกับความเป็นประโยชน์ ความเป็นไปได้ ความเหมาะสมและ

ความถูกต้อง และ 2) แบบประเมินความพึงพอใจ การวิเคราะห์ข้อมูล วิเคราะห์โดยหาค่าร้อยละ

ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)

ผลการวิจัยพบว่า

1. ผลการศึกษาข้อมูลพื้นฐาน สภาพปัญหา และความต้องการในการใช้รูปแบบการบริหาร

ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก

ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนบ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128 รายละเอียดสรุปได้ ดังนี้

1.1 ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับรูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)

เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนด้วยวิธีการศึกษา

เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่ม มีดังนี้ 1) แนวคิดเกี่ยวกับรูปแบบ

และการพัฒนารูปแบบ ประกอบด้วยองค์ประกอบของรูปแบบ การพัฒนารูปแบบ และการประเมิน

หรือการตรวจสอบรูปแบบ 2) แนวคิดเกี่ยวกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ประกอบด้วย

ลักษณะของชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ กระบวนการเรียนรู้ของชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ

บทบาทของผู้บริหารโรงเรียนในการเสริมสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ 3) แนวคิดเกี่ยวกับ

ภาวะผู้นำครู ประกอบด้วย ความสำคัญของภาวะผู้นำครูและภาวะผู้นำทางวิชาการของครู

องค์ประกอบภาวะผู้นำครู 4) แนวคิดเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ประกอบด้วย องค์ประกอบ

ของการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ลักษณะสำคัญของการจัดการเรียนรู้เชิงรุก บทบาทของครูในการจัด

การเรียนรู้เชิงรุกและ 5) แนวคิดเกี่ยวกับกับคุณภาพผู้เรียน ประกอบด้วย ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

และสมรรถนะสำคัญของผู้เรียนด้านความสามารถในการคิด

1.2 สภาพปัญหาการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อเสริมสร้าง

ภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนบ้านบูเก๊ะตาโมง

มิตรภาพที่ 128 พบว่า การทำงานของครูยังมีลักษณะต่างคนต่างทำ ขาดการทำงานเป็นทีม

และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน การดำเนินงานชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)

ขาดความต่อเนื่องและเน้นการจัดทำเอกสารมากกว่าการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อแก้ปัญหาผู้เรียน

อย่างแท้จริง ครูบางส่วนยังขาดความมั่นใจในการแสดงบทบาทผู้นำด้านนวัตกรรมการสอนและ

การจัดการเรียนรู้เชิงรุกยังไม่ครอบคลุมทักษะการคิดขั้นสูง

ค

1.3 ความต้องการของครูในการใช้รูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ

(PLC) เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียน

บ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128 พบว่า ครูมีความต้องการสร้างบรรยากาศแห่งการเรียนรู้ร่วมกัน

ผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อลดความโดดเดี่ยวในการปฏิบัติงานและส่งเสริม

การทำงานแบบมีส่วนร่วม (Collaboration) โดยมุ่งพัฒนาทักษะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่สามารถ

ประยุกต์ใช้ได้จริงในห้องเรียน ควบคู่กับการพัฒนาสื่อและวิธีการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง เช่น กิจกรรมโครงงานอาชีพและทักษะชีวิต เพื่อพัฒนา

ศักยภาพรายบุคคล อันส่งผลให้สามารถยกระดับคุณภาพผู้เรียนให้บรรลุตามเป้าหมายของสถานศึกษา

2. ผลการพัฒ นารูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)

เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนบ้าน

บูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128 รายละเอียดสรุปได้ ดังนี้

2.1 รูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำ

ครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนบ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่

128 ที่พัฒนาขึ้น มีชื่อว่า LEAD-PLC Model (ลีด-พีแอลซี โมเดล) ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ

ได้แก่ 1) หลักการ 2) วัตถุประสงค์ 3) กระบวนการดำเนินงาน มี 6 ขั้น ได้แก่ ขั้นที่ 1 การวิเคราะห์

และกำหนดเป้าหมาย (L: Learning Analysis & Goal Setting) ขั้นที่ 2 การเสริมพลังและสร้างทีม

(E: Empowerment & PLC Building) ขั้นที่ 3 การออกแบ บการเรียนรู้เชิงรุก (A : Active

Learning Design) ขั้นที่ 4 การนำไปปฏิบัติและสังเกต (D : Do & Observe) ขั้นที่ 5 การสะท้อนผล

และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (R : Reflection & Sharing) และขั้นที่ 6 การปรับปรุงและพัฒนานวัตกรรม

(I: Improvement & Innovation) 4) การวัดและประเมินผล และ 5) เงื่อนไขความสำเร็จ

2.2 ผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ

พบว่า มีความเหมาะสมและมีความเป็นไปได้ในระดับมากที่สุด

2.3 คู่มือการใช้รูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)

เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนบ้าน

บูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128 โดยรวมมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด

3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)

เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนบ้าน

บูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128 รายละเอียดสรุปได้ ดังนี้

3.1 ครูโรงเรียนบ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128 มีภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้

เชิงรุก โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (X = 4.60, S.D. = 0.49) เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่าทุกด้าน

มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากที่สุด โดยเรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อย ได้แก่ ด้านการเป็นผู้นำแห่ง

ง

การเปลี่ยนแปลง ด้านการพัฒนากระบวนการจัดการเรียนรู้ ด้านการพัฒนาตนเองและเพื่อนครู

ด้านการพัฒนาหลักสูตร และด้านการพัฒนาวิชาชีพครู ตามลำดับ และครูร้อยละ 69.64 มีทักษะ

การจัดการเรียนรู้เชิงรุก ในระดับมากที่สุด และครูร้อยละ 30.36 มีทักษะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก

ในระดับมาก

3.2 ผลการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน พบว่า ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในระดับ 3

ขึ้นไป ในปีการศึกษา 2567 สูงกว่าปีการศึกษา 2566 โดยเพิ่มร้อยละ 8.20 และมีผลการประเมิน

สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนด้านความสามารถในการคิดอยู่ในระดับดีขึ้นไป คิดเป็นร้อยละ 83.08

4. ผลการประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ

(PLC) เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียน

บ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128 รายละเอียดสรุปได้ ดังนี้

4.1 ผลการประเมินความเป็นประโยชน์ ความเป็นไปได้ ความเหมาะสมและ

ความถูกต้อง โดยรวมพบว่ารูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อเสริมสร้าง

ภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนบ้านบูเก๊ะตาโมง

มิตรภาพที่ 128 โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (X = 4.59, S.D. = 0.50) เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า

มีค่าเฉลี่ยสูงสุดด้านความเป็นไปได้ รองลงมา คือ ด้านความเป็นประโยชน์ ด้านความเหมาะสม และด้าน

ความถูกต้อง ตามลำดับ

4.2 ความพึงพอใจของครูที่มีต่อรูปแบบการบริหารชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ

(PLC) เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียน

บ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128 โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (X = 4.54, S.D. = 0.50)

เว็บน่าสนใจ