ครูบ้านนอก

การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบนำตนเองเชิงสร้างสรรค์ ด้วยกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5

ชื่อผู้วิจัย สัญญา งิ้วแถว

ปีที่ศึกษา 2567

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐาน และความต้องการในการพัฒนาการจัดการเรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สาระเทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบนำตนเองเชิงสร้างสรรค์ ด้วยกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบนำตนเองเชิงสร้างสรรค์ ด้วยกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 4) เพื่อประเมินผลและถอดบทเรียนรูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบนำตนเองเชิงสร้างสรรค์ ด้วยกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา ประชากร เป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนบ้านวังใหญ่ ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 17 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญในการถอดบทเรียน เป็นผู้บริหารสถานศึกษา ฝ่ายวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญด้านการสอนวิทยาศาสตร์ และนักเรียน จำนวน 16 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบนำตนเองเชิงสร้างสรรค์ ด้วยกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 แบบสอบถาม แบบทดสอบ และแบบประเมิน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานการทดสอบค่าที การวิเคราะห์เนื้อหา และการถอดบทเรียน

ผลการวิจัยพบว่า

1. การศึกษาข้อมูลพื้นฐาน และความต้องการ พบว่า ควรมุ่งเน้นการเสริมสร้างทักษะการคิดเชิงคำนวณ การแก้ปัญหา และการใช้เทคโนโลยีอย่างสร้างสรรค์ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง ผู้เรียนควรได้รับโอกาสเรียนรู้จากกิจกรรมที่เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวันและบริบทท้องถิ่น เพื่อสร้างความหมายและแรงจูงใจในการเรียนรู้

2. การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ พบว่าประกอบด้วย (2.1) องค์ประกอบสำคัญ 3 องค์ประกอบ องค์ประกอบที่ 1 องค์ประกอบเชิงหลักการและวัตถุประสงค์ของรูปแบบ องค์ประกอบที่ 2 องค์ประกอบเชิงกระบวนการการเรียนการสอน ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ใช้รูปแบบ “ILCE Model” ประกอบด้วย (1) การสร้างแรงบันดาลใจ (Inspiration : I) (2) กระบวนการเรียนรู้ (Learning process : L) (3) การสร้างสรรค์ (Creativity : C) (4) ขยายผลความรู้ (Elaboration : E) และองค์ประถอบที่ 3 องค์ประกอบเชิงเงื่อนไขการนำรูปแบบไปใช้ ได้แก่ (1) ปัจจัยเอื้อต่อการเรียนรู้ (2) ปัจจัยสนับสนุน (2.2) การประเมินความเหมาะสมของการกำหนดองค์ประกอบรูปแบบ ใช้รูปแบบ “ILCE Model” ภาพรวมมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมาก

3. การทดลองใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ (3.1) การประเมินแผนการจัดการเรียนรู้เรื่อง รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบนำตนเองเชิงสร้างสรรค์ ด้วยกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม โดยผู้เชี่ยวชาญ ภาพรวมมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก (3.2) การทดสอบหาค่าประสิทธิภาพกับ พบว่า รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบนำตนเองเชิงสร้างสรรค์ ด้วยกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 มีประสิทธิภาพ 82.97/84.58 (3.3) การเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนและหลังเรียนด้วยรูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบนำตนเองเชิงสร้างสรรค์ ด้วยกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 พบว่าคะแนนก่อนเรียนและหลังเรียนมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (3.4) การสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ของนักเรียน ภาพรวมมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับดี (3.5) การประเมินความสามารถในทำโครงงานวิทยาศาสตร์ของนักเรียน ภาพรวมอยู่ในระดับมาก

4. การประเมินผลและถอดบทเรียน (4.1) การสอบถามความพึงพอใจ ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (4.2) การถอดบทเรียน สรุปว่า การเรียนรู้แบบนำตนเองเชิงสร้างสรรค์ หรือการแสวงหาความรู้ด้วยตนเองเป็นหัวใจสำคัญของการเรียนวิทยาศาสตร์ เพราะพัฒนาผู้เรียนทั้งด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติ ทำให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้อย่างต่อเนื่อง และนำความรู้ทางวิทยาศาสตร์ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งการเรียนรู้แบบโครงงานมีความสำคัญอย่างยิ่ง ต่อการเรียนวิทยาศาสตร์ เนื่องจากเป็นรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริง ผ่านกระบวนการตั้งคำถาม การสืบค้น ทดลอง และสรุปผลด้วยตนเอง ซึ่งสอดคล้องกับธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ที่เน้นการแสวงหาความรู้จากหลักฐานและเหตุผล การเรียนรู้แบบโครงงานช่วยพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เช่น การสังเกต การตั้งสมมติฐาน การออกแบบการทดลอง การเก็บและวิเคราะห์ข้อมูล ทำให้ผู้เรียนเกิดความเข้าใจเชิงลึก ไม่ใช่เพียงการท่องจำเนื้อหา นอกจากนี้ยังส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และความคิดสร้างสรรค์ ซึ่งเป็นทักษะสำคัญในศตวรรษที่ 21

เว็บน่าสนใจ