ครูบ้านนอก

การพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) "บัวสาน (Buasan Craft)" โดยบูรณาการภูมิปัญญาการจักสานไม้ไผ่ในรายวิชาการงานอาชีพ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาและนำไปใช้นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก "บัวสาน (Buasan Craft)" สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 2) พัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและความรู้ความเข้าใจด้านวัสดุ อุปกรณ์ ขั้นตอนการทำงาน และการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์จากไม้ไผ่ 3) พัฒนาทักษะกระบวนการทำงานและทักษะอาชีพในการออกแบบ ผลิต ตรวจสอบคุณภาพ คำนวณต้นทุน กำหนดราคา และนำเสนอผลิตภัณฑ์ และ 4) ส่งเสริมสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน ความภาคภูมิใจในภูมิปัญญาท้องถิ่น เจตคติที่ดีต่อการทำงาน และคุณลักษณะอันพึงประสงค์

กลุ่มเป้าหมาย คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านดอกบัว (ราษฎร์บำรุง) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1 จำนวน 16 คน ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569 ระยะเวลาดำเนินการตั้งแต่วันที่ 23 มิถุนายน – 3 กรกฎาคม 2569

ผู้สอนใช้ ADDIE Model เป็นกรอบในการออกแบบและพัฒนานวัตกรรมอย่างเป็นระบบ 5 ขั้นตอน ได้แก่ การวิเคราะห์ การออกแบบ การพัฒนา การนำไปใช้ และการประเมินผล ร่วมกับแนวคิดการเรียนรู้เชิงรุก การเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติ (Learning by Doing) แนวคิด Learn to Earn และหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยเชิญปราชญ์ชาวบ้านด้านการจักสานไม้ไผ่ของชุมชนบ้านบัวร่วมถ่ายทอดความรู้ กิจกรรมการเรียนรู้แบ่งเป็น 6 ขั้นตอน ได้แก่ การกระตุ้นความสนใจและเชื่อมโยงบริบท การเรียนรู้ภูมิปัญญาจากครูและปราชญ์ชาวบ้าน การออกแบบและวางแผนการทำงาน การลงมือผลิตและแก้ปัญหา การเพิ่มมูลค่าและนำเสนอผลิตภัณฑ์ และการสะท้อนผลและปรับปรุง ผู้เรียนได้ฝึกปฏิบัติจริงตั้งแต่การเลือกและเตรียมวัสดุ การออกแบบ การสานดอกไม้จากตอกไม้ไผ่ การตรวจสอบคุณภาพ การคำนวณต้นทุน การกำหนดราคา จนถึงการนำเสนอผลิตภัณฑ์ "ดอกไม้แห่งภูมิปัญญา" ภายใต้แบรนด์ "บัวสาน (Buasan Craft)" เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบทดสอบวัดความรู้ก่อน-หลังเรียน แบบประเมินทักษะกระบวนการทำงาน แบบประเมินคุณภาพชิ้นงาน แบบประเมินสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ และแบบบันทึกการถอดบทเรียนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

ผลการดำเนินงาน พบว่า นักเรียนทั้ง 16 คน ผ่านเกณฑ์การประเมินครบทุกด้าน คิดเป็นร้อยละ 100 สูงกว่าเป้าหมายที่กำหนดไว้ร้อยละ 80 โดยด้านความรู้มีคะแนนเฉลี่ยเต็ม 10 คะแนน ด้านทักษะกระบวนการทำงานมีคะแนนเฉลี่ย 10.50 จาก 12 คะแนน คิดเป็นร้อยละ 87.50 ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน และการถอดบทเรียนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงผ่านเกณฑ์ครบทุกคน นอกจากนี้ผลิตภัณฑ์ "ดอกไม้แห่งภูมิปัญญา" ยังได้รับการคัดเลือกให้เข้าร่วมโครงการส่งเสริมการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะอาชีพตามแนวคิด Learn to Earn ของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดพะเยา ซึ่งสะท้อนถึงศักยภาพของนวัตกรรมในการพัฒนาทักษะอาชีพผู้เรียนผ่านการลงมือปฏิบัติจริง

ผลการดำเนินงานสรุปได้ว่า นวัตกรรม "บัวสาน (Buasan Craft)" สามารถพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ทักษะอาชีพ สมรรถนะสำคัญ คุณลักษณะในการทำงาน และความภาคภูมิใจในภูมิปัญญาท้องถิ่นของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ได้อย่างเป็นรูปธรรม และเป็นแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) ที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ ขยายผล และเผยแพร่สู่สถานศึกษาอื่นได้

คำสำคัญ: การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, Active Learning, ภูมิปัญญาท้องถิ่น, จักสานไม้ไผ่, บัวสาน, Learn to Earn, ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน, ทักษะอาชีพ, ADDIE Model

เว็บน่าสนใจ