ครูบ้านนอก

ชื่อเรื่อง การพัฒนารูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

ผู้วิจัย นางสาวชวนก คุณประทุม

ครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการพิเศษ โรงเรียนเนรมิตศึกษา

ปีการศึกษา 2568

บทคัดย่อ

การพัฒนารูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐานสำหรับการพัฒนารูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 2) เพื่อสร้างและหาประสิทธิภาพของรูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 3) เพื่อศึกษาผลการใช้รูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 4) เพื่อประเมินรูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 แหล่งข้อมูลที่ใช้ในการศึกษาผลการทดลองใช้และประเมินการจัดการเรียนรู้ คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1/1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนเนรมิตรศึกษา เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา คือ 1) รูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 2) แผนการจัดการเรียนรู้ตามรูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 3) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน 4) แบบทดสอบวัดความสามารถในการคิดแก้ปัญหา 5) แบบวัดความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อการใช้รูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 6) แบบประเมินรูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ การทดสอบค่าที (t-test)

สรุปผลการวิจัย

1. ข้อมูลพื้นฐานสำหรับใช้ในการรูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 คือ หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา สาระภูมิศาสตร์ ต้องจัดการศึกษาตามแนวทางการจัดการเรียนการสอนที่เน้นการเชื่อมโยงความรู้กับกระบวนการ มีทักษะสำคัญในการค้นคว้าและสร้างองค์ความรู้ โดยใช้กระบวนการในการสืบเสาะหาความรู้ และการแก้ปัญหาที่หลากหลาย แนวทางการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ต้องประกอบด้วย องค์ประกอบที่สำคัญดังนี้ คือ องค์ประกอบที่ 1 แนวคิดทฤษฎีพื้นฐาน องค์ประกอบที่ 2 วัตถุประสงค์ องค์ประกอบที่ 3 กระบวนการจัดการเรียนรู้ องค์ประกอบที่ 4 ระบบสังคม องค์ประกอบที่ 5 สิ่งสนับสนุนการจัดการเรียนรู้ และ องค์ประกอบที่ 6 การวัดประเมินผล ศึกษาสภาพการจัดการเรียนการสอนภูมิศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 พบว่า มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับปานกลาง ( = 3.32, S.D. = 0.60) ความต้องการรูปแบบการสอนในการจัดการเรียนรู้เน้นการกระบวนการแสวงหาความรู้ การค้นพบปัญหาและการฝึกปฏิบัติจริงการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยกระบวนคิดระดมสมอง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา

2. ผลการสร้างและหาประสิทธิภาพรูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ได้รูปแบบการสอน CSASS model ซึ่งมีขั้นตอนการจัดการเรียนรู้ 5 ขั้นตอน ประกอบด้วย 1. ขั้นกำหนดปัญหาจากกรณีตัวอย่าง (Case Problem) 2 ขั้นสืบค้นแสวงหา (Search) 3 ขั้นวิเคราะห์อภิปรายปัญหา (Analysis) 4 ขั้นเสนอวิธีแก้ปัญหา (Solution) ขั้นที่ 5 ขั้นสรุปและประเมินผล (Summary and Evaluation) และได้นำรูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ให้ผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนารูปแบบการสอนตรวจสอบและประเมินแล้ว ผลการประเมินมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.84 และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) เท่ากับ 0.26 และผลการประเมินแผนการจัดการเรียนรู้ตามรูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 มีค่าเฉลี่ย เท่ากับ 4.86 และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) เท่ากับ 0.22 และนำไปทดลองใช้กับนักเรียนแบบเดี่ยว (1:1) จำนวน 3 คน ซึ่งผลการศึกษาประสิทธิภาพของรูปแบบการสอน มีค่าเท่ากับ 78.67/77.78 แบบกลุ่ม ( 1:10 ) จำนวน 9 คน ซึ่งผลการศึกษาประสิทธิภาพของรูปแบบการสอนมีค่าเท่ากับ 79.56/78.52 แบบภาคสนาม 1:100 จำนวน 30 คน ซึ่งผลการศึกษาประสิทธิภาพของรูปแบบการสอน มีค่าเท่ากับมีค่าเท่ากับ 80.93/80.33 ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ 80/80

3. ผลการศึกษาการใช้รูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 มีประสิทธิภาพเท่ากับ 82.77/81.83 ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ผลการวัดความสามารถในการคิดแก้ปัญหาของนักเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และนักเรียนมีความพึงพอใจต่อการจัดการรู้ตามรูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด มีค่าเฉลี่ย ( ) เท่ากับ 4.82 และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) เท่ากับ 0.39

4. ผลการประเมินรูปแบบการสอนภูมิศาสตร์ตามแนวคิดการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้กรณีตัวอย่าง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 พบว่า อยู่ในระดับมากที่สุด มีค่าเฉลี่ย ( ) 4.85 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) เท่ากับ 0.41 ซึ่งผลการประเมินเมื่อเทียบกับเกณฑ์ โดยรวม ผ่าน

เว็บน่าสนใจ