บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการพัฒนาการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี 2) เพื่อสร้างและพัฒนาการบริหารแบบมีส่วนร่วมของกลุ่มโรงเรียนเพื่อพัฒนาการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี 3) เพื่อศึกษาผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของกลุ่มโรงเรียนเพื่อพัฒนาการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี และ 4) เพื่อประเมินรูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของกลุ่มโรงเรียนเพื่อพัฒนาการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี เป็นการการวิจัยแบบผสมผสานทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ กลุ่มประชากรเป็นครูผู้สอนนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี จำนวน 500 คน คณะกรรมการบริหารกลุ่มโรงเรียน จำนวน 133 คน รองผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา จำนวน 3 คน ศึกษานิเทศก์ จำนวน 12 คน นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 1,342 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบบันทึกข้อมูลจากเอกสาร แบบสอบถาม แบบบันทึกการประชุมระดมสมองแบบตรวจความถูกต้อง ความเหมาะสม ความเป็นไปได้ ความเป็นประโยชน์ แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม แบบทดสอบ แบบประเมินพฤติกรรมการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู แบบประเมินการรู้ดิจิทัลของนักเรียน แบบประเมินความเป็นไปได้และความเป็นประโยชน์ และแบบประเมินความพึงพอใจ ทำการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าสถิติ ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. สภาพปัจจุบันการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูอยู่ในระดับน้อย มีสภาพที่พึงประสงค์อยู่ในระดับมากที่สุด มีความต้องการจำเป็นทุกด้านในการพัฒนา โดยเฉพาะด้านการสร้างสรรค์ การใช้ และการสื่อสาร
2. รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของกลุ่มโรงเรียนเพื่อพัฒนาการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชองรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ดังนี้ 1) หลักการของรูปแบบ 2) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ 3) กระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม 4) การวัดและประเมินผล และ 5) เงื่อนไขความสำเร็จ โดยมีกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม 4 ขั้นตอน ดั้งนี้ 1) การมีส่วนร่วมในการวางแผน (Collaborative Planning) 2) การมีส่วนร่วมในการปฏิบัติ (Participatory Implementation) 3) การมีส่วนร่วมในการนิเทศ กำกับ ติดตามและประเมินผล (Collective Monitoring & Evaluation) และ 4) การมีส่วนร่วมในการรับผลประโยชน์และสร้างความภูมิใจ (Shared Benefits & Recognition) ผลการตรวจสอบคุณภาพของร่างรูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของกลุ่มโรงเรียนเพื่อพัฒนาการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี และเอกสารประกอบร่าง ฯ พบว่า
ร่างรูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของกลุ่มโรงเรียนเพื่อพัฒนาการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี และเอกสารประกอบร่าง ฯ
มีความถูกต้อง ความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์อยู่ในระดับมากที่สุด และผ่านการรับรองจากผู้ทรงคุณวุฒิ
3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของกลุ่มโรงเรียนเพื่อพัฒนาการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี พบว่า 1) ครูมีความรู้เกี่ยวกับการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกหลังการพัฒนาสูงกว่าก่อนการพัฒนา เพิ่มขึ้นร้อยละ 31.25 และร้อยละ 100 ของครูที่ผ่านเกณฑ์การประเมินอยู่ในระดับดีขึ้นไป
2) ร้อยละ 100 ของครูมีพฤติกรรมการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกผ่านเกณฑ์การประเมินอยู่ในระดับดีขึ้นไป 3) ครูมีวิธีปฏิบัติที่ดีด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกสร้างสรรค์ด้วยการรู้ดิจิทัล จำนวน 187 ผลงาน 4) ร้อยละ 100 ของนักเรียนมีผลการประเมินการรู้ดิจิทัลผ่านเกณฑ์การประเมินอยู่ในระดับดีขึ้นไป 5) ค่าเฉลี่ยผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนในภาพรวมของระดับสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสูงกว่าค่าเฉลี่ยระดับประเทศ
4. ผลการประเมินการใช้รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของกลุ่มโรงเรียนเพื่อพัฒนาการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี พบว่า 1) รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของกลุ่มโรงเรียนเพื่อพัฒนาการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรีและเอกสารประกอบ มีความเป็นไปได้ และมีความเป็นประโยชน์อยู่ในระดับมากที่สุด 2) รองผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ศึกษานิเทศก์ คณะกรรมการบริหารกลุ่มโรงเรียน ครูแกนนำ และครู
มีความพึงพอใจต่อรูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของกลุ่มโรงเรียนเพื่อพัฒนาการรู้ดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรีโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด
คำสำคัญ: รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วม กลุ่มโรงเรียน การรู้ดิจิทัล การจัดการเรียนรู้เชิงรุก