ชื่อเรื่อง รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)
เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษา
ของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม
ผู้วิจัย นางสาวพรสิญาณิน ชุติวัตวรธันย์ ตำแหน่ง รองผู้อำนวยการสถานศึกษา
วิทยฐานะ รองผู้อำนวยการชำนาญการพิเศษ
โรงเรียนไร่ใต้ประชาคม อำเภอพิบูลมังสาหาร จังหวัดอุบลราชธานี
สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดอุบลราชธานี
ปีที่ทำการวิจัย 2568
บทคัดย่อ
รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม ครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการจำเป็นรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม 2) เพื่อพัฒนาและตรวจสอบคุณภาพรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม 3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม ดังนี้ 3.1) ประเมินสมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้ของครู ก่อนและหลังการใช้รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม 3.2) ประเมินสมรรถนะการเรียนรู้ของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม ก่อนและหลังเรียนด้วยรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม 4) เพื่อประเมินผลรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม ดังนี้ 4.1) ประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม 4.2) วัดความพึงพอใจของครูที่มีต่อรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม ที่พัฒนาขึ้น 4.3) วัดความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม ที่พัฒนาขึ้น กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ครูโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม ตำบลไร่ใต้ อำเภอพิบูลมังสาหาร จังหวัดอุบลราชธานี องค์การบริหารส่วนจังหวัดอุบลราชธานี จำนวน 26 คน นักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม จำนวน 49 คน ปีการศึกษา 2568 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามสำรวจแบบสอบถามสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการจำเป็น สภาพที่เป็นจริง และสภาพที่คาดหวัง,แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างสำหรับผู้บริหาร แกนนำครู คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครอง ศึกษานิเทศก์ เกี่ยวกับข้อจำกัดและโอกาสในการทำ Lesson Study และ และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ PLC ในบริบทของโรงเรียน, แบบบันทึกการสนทนากลุ่มใช้จัดประชุมกลุ่มย่อยร่วมกับตัวแทนครูและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เพื่อระดมความคิดเห็น, ,ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของ รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน, แบบประเมินคู่มือการใช้ รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม, แบบประเมินสมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้ของครู ก่อนและหลังการใช้รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม, แบบประเมินสมรรถนะการเรียนรู้ของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม หลังเรียนด้วยรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม, ประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม, เพื่อวัดความพึงพอใจของครู และนักเรียน ที่มีต่อรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม เป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยค่าเฉลี่ย สถิติที่ใช้ในการศึกษา ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า
1. สภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการจำเป็นรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม พบว่า ภาพรวมอยู่ในระดับ มาก มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ ( =3.29, SD=0.26) และสภาพที่คาดหวังภาพรวมอยู่ในระดับ มากที่สุด มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ ( =4.55, SD=0.22)
2. ผลพัฒนาและตรวจสอบคุณภาพรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม ดังนี้
2.1 ผลการพัฒนารูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม องค์ประกอบของรูปแบบมี 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) องค์ประกอบที่ 1 ส่วนนำของรูปแบบ 2) องค์ประกอบที่ 2 ขอบข่ายสมรรถนะครู ที่ต้องการพัฒนา 3) องค์ประกอบที่ 3 กระบวนการและขั้นตอนการพัฒนา 4) องค์ประกอบที่ 4 ระบบสนับสนุนและปัจจัยเอื้อ และ 5) องค์ประกอบที่ 5 การวัดและประเมินผลรูปแบบ
2.2 ผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม พบว่า โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( =4.60, S.D.=0.52)
2.3 ผลการประเมินคู่มือการใช้รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม พบว่า โดยภาพรวมอยู่ในระดับ มากที่สุด ( =4.61, S.D.=0.52)
3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม ดังนี้
3.1 ผลการประเมินสมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้ของครู ก่อนและหลังการใช้รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม พบว่า ก่อนการใช้รูปแบบครูมีคะแนนเฉลี่ยสมรรถนะรวมทุกด้านรวมกัน ( =7.73 S.D.=1.19) คิดเป็นร้อยละ 48.31 หลังการใช้รูปแบบครูมีคะแนนเฉลี่ยสมรรถนะรวมทุกด้านรวมกัน ( =12.85 S.D.=1.10) คิดเป็นร้อยละ 75.72
3.2 ผลการประเมินสมรรถนะการเรียนรู้ของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม ก่อนและหลังเรียนด้วยรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม พบว่า สมรรถนะการเรียนรู้ของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม ก่อนเรียน คิดเป็นร้อยละ 58.78 และหลังเรียน เพิ่มขึ้นคิดเป็นร้อยละ 72.52
4. ผลการประเมินผลรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม ดังนี้
4.1 ผลการประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม พบว่า โดยภาพรวมอยู่ในระดับ มาก ( =4.52, S.D.=0.59)
4.2 ผลการประเมินความพึงพอใจของครูที่มีต่อรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม พบว่า ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( =4.70, S.D.=0.44)
4.3 ผลการประเมินความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการวิจัยบทเรียน (Lesson study) และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ และโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนโรงเรียนไร่ใต้ประชาคม พบว่า ในภาพรวมอยู่ ในระดับ มากที่สุด ( =4.61, S.D.=0.49)