ครูบ้านนอก

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐาน สภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการจำเป็น ในการพัฒนาหลักสูตรเสริมสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก โดยใช้กระบวนการวิจัยปฏิบัติการร่วมกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ 2) เพื่อสร้างและยกร่างหลักสูตรสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก โดยใช้กระบวนการวิจัยปฏิบัติการร่วมกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ 3) เพื่อทดลองใช้หลักสูตรเสริมสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก โดยใช้กระบวนการวิจัยปฏิบัติการร่วมกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ 4) เพื่อประเมินผลการใช้หลักสูตรเสริมสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก โดยใช้กระบวนการวิจัยปฏิบัติการร่วมกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา 4 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การศึกษาข้อมูลพื้นฐานโดยการสำรวจสภาพและความต้องการจำเป็นของครูการศึกษา แนวคิดและเอกสารที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญ ระยะที่ 2 การพัฒนาหลักสูตรเสริมสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก โดยการยกร่างสร้างหลักสูตร การตรวจสอบความเหมาะสมของหลักสูตร การทดลองนำร่องและการปรับปรุงแก้ไขหลักสูตร ระยะที่ 3 การทดลองใช้หลักสูตรที่พัฒนาขึ้น โดยไปใช้พัฒนาครูโรงเรียนกาฬสินธุ์พิทยาลัย จำนวน 30 คน ซึ่งเป็นครูที่อาสาสมัครเข้าร่วมทำกิจกรรมของหลักสูตร ในภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 ในระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2568-มกราคม 2569 และระยะที่ 4 การประเมินและสะท้อนคิดผลการใช้หลักสูตรฯ ด้านปัจจัยนำเข้า ด้านกระบวนการและด้านผลผลิต เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสำรวจ แบบวิเคราะห์เอกสาร แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งมีโครงสร้าง แบบสรุปสังเคราะห์ข้อมูล และแบบประเมิน สำหรับการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติบรรยาย ได้แก่ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติอ้างอิงใช้การทดสอบค่าที (t-test) ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์โดยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ร่วมกับการสรุปประมวลผลข้อมูลเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า

1. ผลการศึกษาข้อมูลพื้นฐานที่จำเป็น พบว่า 1) ครูผู้สอนมีระดับพฤติกรรมการจัดการเรียนรู้ เชิงรุกจำแนกออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับการปฏิบัติที่เป็นแบบอย่างที่ดี ระดับการปฏิบัติที่เป็นแบบอย่างได้เพียงบางส่วน และระดับที่มีการปฏิบัติแต่ยังไม่ถึงระดับที่เป็นแบบอย่าง ทั้งนี้ ผู้สอนมีความต้องการจำเป็นในการเสริมสร้างสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกทั้ง 5 ด้าน ได้แก่ 1) การออกแบบและการวางแผนการเรียนรู้เชิงรุก 2) การจัดกิจกรรมและการสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ 3) การใช้สื่อ เทคโนโลยี และแหล่งเรียนรู้ 4) การวัดและประเมินผลตามสภาพจริง 5) การสะท้อนคิดและพัฒนาตนเอง 2) แนวทางการพัฒนาหลักสูตรโดยใช้กระบวนการวิจัยปฏิบัติการร่วมกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ผ่านความร่วมมืออย่างมุ่งมั่นระหว่างผู้บริหารสถานศึกษาและครู เริ่มจากการสำรวจและวิเคราะห์สภาพปัญหา นำไปสู่การวางแผน การปฏิบัติตามแผน การสังเกตการณ์ และการสะท้อนคิด โดยเปิดโอกาสให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องมีส่วนร่วมในการวิพากษ์และให้ข้อมูลป้อนกลับเกี่ยวกับกระบวนการทำงานและผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น ทั้งนี้ เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ของครูและส่งผลให้เกิดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรู้เชิงประจักษ์ของผู้เรียน 2. หลักสูตรเสริมสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกขอครู โดยใช้กระบวน การวิจัยปฏิบัติการร่วมกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 1 ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) หลักการ 2) จุดมุ่งหมาย 3) โครงสร้างและสาระการเรียนรู้ 4) แนวทางการจัดกิจกรรม 5) สื่อและแหล่งการเรียนรู้ และ 6) การวัดและประเมินผล โดยกระบวนการจัดกิจกรรมแบ่งออกเป็น 5 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นที่ 1 การสำรวจและวิเคราะห์สภาพปัญหา (Situation Analysis) ขั้นที่ 2 การวางแผน (Plan) ขั้นที่ 3 การปฏิบัติการผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการ (Act) ขั้นที่ 4 การสังเกตการณ์ (Observe) และขั้นที่ 5 การสะท้อนคิดผลการปฏิบัติงาน (Reflect) ซึ่งผลการประเมินโดยรวมพบว่า หลักสูตรและเอกสารประกอบหลักสูตรมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก นอกจากนี้ ผลการทดลองนำร่องชี้ให้เห็นว่า ครูผู้สอนมีสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกหลังการพัฒนาสูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 75 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

3. ผลการทดลองใช้หลักสูตรเสริมสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู พบว่า ครูผู้สอนที่ผ่านการพัฒนาด้วยหลักสูตรเสริมสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก โดยใช้กระบวนการวิจัยปฏิบัติการร่วมกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ สำหรับครูสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 1 มีสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกหลังการพัฒนาอยู่ในระดับคุณภาพดีเยี่ยม และมีคะแนนสมรรถนะสูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 75 ที่กำหนดไว้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .054. ผลการประเมินหลักสูตรเสริมสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก โดยใช้กระบวนการวิจัยปฏิบัติการร่วมกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ สำหรับครูสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 1 พบว่า ความคิดเห็นของครูต่อหลักสูตรดังกล่าว ทั้งในด้านปัจจัยนำเข้า (Input) ด้านกระบวนการ (Process) และด้านผลผลิต (Output) โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด

เว็บน่าสนใจ