บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหา หาสาเหตุของปัญหา และแนวทางการพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษา 2) เพื่อยกร่างกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วมของท้องถิ่น เพื่อพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษา 3) เพื่อศึกษาผลการใช้กระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วมของท้องถิ่น เพื่อพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษาที่พัฒนาขึ้น
กลุ่มผู้มีส่วนที่เกี่ยวข้อง คือ ตัวแทนจากกลุ่มต่าง ๆ ได้แก่ พระสงฆ์ ผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอน ผู้ปกครอง คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ผู้นำชุมชนในท้องถิ่น สถานประกอบการ และผู้เรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แนวทางการระดมความคิดเห็นเกี่ยวกับสภาพปัญหา สาเหตุ และแนวทางการพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษา แบบบันทึกการศึกษาเอกสารหลักฐาน แบบบันทึกผลการสังเกตแบบบันทึกผลการสัมภาษณ์ระดับลึกผู้บริหารสถานศึกษา แบบบันทึกผลการสังเคราะห์เอกสาร ร่างกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วมของท้องถิ่น เพื่อพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษา แบบบันทึกผลการพิจารณาร่าง แบบตรวจสอบความถูกต้องของร่าง แบบประเมินความเหมาะสม ความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ และประโยชน์ของร่างคู่มือ แบบประเมินพฤติกรรม แบบประเมินความพึงพอใจ มีลักษณะเป็นแบบมาตรประมาณค่า (Rating Scale) 5 ระดับ รวมทั้งสิ้น 11 ฉบับ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และแบบทดสอบ T-test Dependent Samples
ผลการวิจัยตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 สภาพปัญหา หาสาเหตุของกระบวนการบริหาร และการพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษา พบว่า ความคิดเห็นของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องส่วนใหญ่ให้ความเห็นว่าผู้เรียนบางส่วนยังขาดการพัฒนาค่านิยมหลัก ซึ่งมีสาเหตุมาจากการมีส่วนร่วมในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนของท้องถิ่นการจัดกิจกรรมการอบรมสั่งสอนจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องไม่หลากหลาย และขาดความต่อเนื่อง โรงเรียนควรมีแนวทางการดำเนินการจัดกิจกรรมอย่างหลากหลาย โดยเปิดโอกาสให้ชุมชนหรือท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการศึกษาให้มากขึ้น และจากการศึกษาดูงานโรงเรียนที่มีการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) พบว่า การบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง และควรมีหลากหลายแนวทางในการพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษา
ผลการวิจัยตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 2 การยกร่างและตรวจสอบคุณภาพกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วมของท้องถิ่น เพื่อพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษา พบว่ากระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม 4 ขั้นตอน ประกอบด้วย 1) การร่วมวางแผน (Planning) 2) การร่วมปฏิบัติตามแผน (Action) 3) การร่วมสังเกต (Observation) 4) การร่วมสะท้อนผล (Reflection) และการพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษา 4 แนวทาง ประกอบด้วย 1) การบูรณาการเข้ากับการจัดการเรียนรู้ ทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ 2) การบูรณาการในการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน 3) การสอดแทรกในกิจวัตรประจำวันของโรงเรียน และ4) การจัดทำโครงการที่เกี่ยวกับการพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษา โดยสรุป กระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วมของท้องถิ่น เพื่อพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษา มีความถูกต้อง ความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และประโยชน์ สามารถนำไปใช้ในการพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษาได้
ผลการวิจัยตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 3 การศึกษาผลการใช้กระบวนการบริหาร
แบบมีส่วนร่วมของท้องถิ่น เพื่อพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษา พบว่า ร้อยละของผู้เรียนมีผลการประเมินระดับดีเยี่ยม หลังการพัฒนา ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ของผู้เรียนทั้งหมด ซึ่งเป็นเป้าหมายที่สถานศึกษากำหนดไว้ กลุ่มผู้มีส่วนเกี่ยวข้องมีความพึงพอใจต่อกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วมของท้องถิ่น เพื่อพัฒนาค่านิยมหลักของผู้เรียนระดับประถมศึกษา โดยรวมทั้ง 6 ด้าน มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ผลการเผยแพร่การใช้กระบวนการบริหาร มีผลเป็นไปในทิศทางเดียวกัน ร้อยละของผู้เรียนมีผลการประเมินระดับดีเยี่ยม หลังการพัฒนา ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ของผู้เรียนทั้งหมด