การวิจัยนี้เป็นการพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความต้องการการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี 2) พัฒนารูปแบบการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี 3) ทดลองใช้รูปแบบการนิเทศภายในโดยวิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี และ 4) ประเมินผลการใช้รูปแบบการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี โดยใช้การวิจัยแบบผสานวิธี มีขั้นตอนการวิจัย 4 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาความต้องการการนิเทศภายใน วิเคราะห์หาค่าเฉลี่ยระดับความต้องการการนิเทศภายใน ขั้นตอนที่ 2 พัฒนารูปแบบการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี โดย 1) ศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ในเรื่องขอบข่ายการนิเทศภายใน การวิจัยเชิงปฏิบัติการ และผลของการนิเทศภายใน ยกร่างรูปแบบการนิเทศภายใน 2) ตรวจสอบเชิงคุณภาพ โดยการสนทนากลุ่มโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (Focus Group Discussion) จำนวน 15 คน เพื่อตรวจสอบความเหมาะสมและความเป็นประโยชน์ ของรูปแบบการนิเทศภายใน ขั้นตอนที่ 3 ทดลองใช้รูปแบบการนิเทศภายในกับคณะครูโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2564 ศึกษาการปฏิบัติตามรูปแบบการนิเทศภายใน โดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการ ขั้นตอนที่ 4 ประเมินผลการทดลองใช้รูปแบบการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี โดยประเมินความพึงพอใจ ด้วยวิธีการสอบถามความคิดเห็นผ่านแบบสอบถามจากครูโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม จำนวน 118 คน และนักเรียนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 351 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลประกอบด้วย แบบสอบถาม และแบบตรวจสอบรายการ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) การตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (Content Validity) ร้อยละ (Percentage) ค่าเฉลี่ย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation)
ผลการวิจัยพบว่า
1. ความต้องการการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี ภาพรวม ทั้ง 6 ด้าน มีค่าเฉลี่ยความต้องการนิเทศภายในอยู่ในระดับมาก โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านการจัดการเรียนการสอน รองลงมา ได้แก่ ด้านการพัฒนาทักษะการทำงานกลุ่ม ด้านการเสริมสร้างประสบการณ์ทางวิชาชีพ ด้านการวิจัยเชิงปฏิบัติการในชั้นเรียน ด้านการพัฒนาหลักสูตร และด้านการช่วยเหลือครูโดยตรง
2. รูปแบบการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) ขอบข่ายการนิเทศภายใน 6 ด้าน 40 ตัวบ่งชี้ 2) กระบวนการนิเทศภายในเชิงปฏิบัติการ (PAOR) 4 ขั้นตอน 3) ผลของการนิเทศภายใน 3 ด้าน และมีความเหมาะสมและความเป็นไปได้อยู่ในระดับมากที่สุด
3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการนิเทศภายในโดยวิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี มีการดำเนินการในขอบข่ายการนิเทศภายใน 6 ด้าน ประกอบด้วย 1) ด้านการให้ความช่วยเหลือครูโดยตรง 2) ด้านการทำงานกลุ่ม 3) ด้านการเสริมสร้างประสบการณ์ทางวิชาชีพ 4) ด้านการเสริมสร้างประสบการณ์ทางวิชาชีพ 5) ด้านการวิจัยปฏิบัติการในชั้นเรียน 6) ด้านการจัดการเรียนการสอน และใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการ 4 ขั้นตอน ประกอบด้วย 1) ขั้นวางแผน 2) ขั้นปฏิบัติการ 3) ขั้นสังเกตการณ์การนิเทศ และ 4) ขั้นสะท้อนผลการนิเทศ
4. ประเมินผลการใช้รูปแบบการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี พบว่า 1) ความพึงพอใจของคณะกรรมการนิเทศภายในและครูผู้รับการนิเทศภายในที่มีต่อรูปแบบการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี โดยรวมพบว่า มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก 2) ความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อครูโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม ที่รับการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี โดยรวมพบว่า มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก 3) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึงระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ของภาคเรียนที่ 1 และภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2564 และผลการทดสอบระดับชาติ (O-NET) ของนักเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 เปรียบเทียบผลการทดสอบปีการศึกษา 2563 กับ ปีการศึกษา 2564 โดยรวมสูงขึ้น
คำสำคัญ : พัฒนารูปแบบ รูปแบบการนิเทศภายใน วิจัยเชิงปฏิบัติการ
การวิจัยนี้เป็นการพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความต้องการการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี 3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการนิเทศภายในโดยวิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี และ 4) เพื่อประเมินผลการใช้รูปแบบการนิเทศภายในโดยใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการของโรงเรียนสระบุรีวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระบุรี โดยใช้การวิจัยแบบผสานวิธี มีขั้นตอนการวิจัย 4 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาความต้องการการนิเทศภายใน โดยการวิเคราะห์ สังเคราะห์เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง สอบถามความต้องการด้านการนิเทศภายใน จากกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 165 คน ใช้การเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามประมาณค่า 5 ระดับ วิเคราะห์โดยโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ขั้นตอนที่ 2 พัฒนารูปแบบการนิเทศภายใน โดยการสนทนากลุ่มโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 15 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยวิเคราะห์เนื้อหาและประเมินความเป็นไปได้และความเหมาะสมจากผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 15 คน ขั้นตอนที่ 3 การทดลองใช้รูปแบบการนิเทศภายใน โดยทดลองใช้ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2564 - กุมภาพันธ์ 2565 จากกลุ่มตัวอย่าง ประกอบด้วย คณะกรรมการนิเทศภายใน และผู้รับการนิเทศภายใน จำนวน 165 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ คู่มือการนิเทศภายใน เก็บข้อมูลโดยการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยวิเคราะห์เนื้อหา ขั้นตอนที่ 4 ประเมินผลการใช้รูปแบบการนิเทศภายใน โดยประเมินความพึงพอใจของคณะกรรมการนิเทศภายในและครูที่รับการนิเทศภายในที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 118 คน ประเมินความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อครูผู้รับการนิเทศภายใน กลุ่มตัวอย่างจำนวน 351 คน และวิเคราะห์เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และผลการทดสอบระดับชาติ (O-NET