ครูบ้านนอก

วิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice)

1. ชื่อผลงานการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice)

“เรียนรู้วิทย์ผ่านเกม สนุก คิดเป็น เห็นภาพจริง”

“Learning Science Through Playful Scientific Thinking”

2. บทคัดย่อ

ผลงานชิ้นนี้เป็นการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้รูปแบบการเรียนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es) ในรายวิชาวิทยาศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เรื่อง ลักษณะสำคัญของสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต ซึ่งส่งเสริมสมรรถนะความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์ (Scientific Literacy) ของผู้เรียนผ่านกิจกรรมที่หลากหลาย เช่น เกมบัตรภาพ บอร์ดเกม การสืบค้นจากใบความรู้ การอภิปรายกลุ่ม และการบ้านเชื่อมโยงชีวิตจริง ผลจากการจัดการเรียนรู้พบว่านักเรียนมีความเข้าใจในเนื้อหา รู้จักคิดวิเคราะห์ มีส่วนร่วม และสามารถนำความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้จริง โดยมีผลสัมฤทธิ์ของนักเรียนผ่านเกณฑ์ 100% แสดงถึงแนวปฏิบัติที่สามารถยกระดับคุณภาพการเรียนรู้ได้อย่างเป็นรูปธรรม คำสำคัญ: วิทยาศาสตร์ป.2, สิ่งมีชีวิต, สิ่งไม่มีชีวิต, 5Es, ความฉลาดรู้

คำสำคัญ : วิทยาศาสตร์ ป.2, สิ่งมีชีวิต, สิ่งไม่มีชีวิต, 5Es, ความฉลาดรู้

3. บทนำ

3.1 ความเป็นมาและความสำคัญ

ในศตวรรษที่ 21 ผู้เรียนจำเป็นต้องมีทักษะพื้นฐานด้านวิทยาศาสตร์ที่สามารถนำไปใช้ในชีวิตจริง โดยเฉพาะทักษะในการสังเกต การจำแนก และการวิเคราะห์ข้อมูลอย่างมีเหตุผล ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญ ของสมรรถนะความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์ (Scientific Literacy) จากการจัดการเรียนรู้ที่ผ่านมา พบว่านักเรียนระดับประถมศึกษายังมีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต จึงได้ออกแบบกิจกรรมที่ใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ (5Es) ร่วมกับกิจกรรมเกมและการอภิปรายกลุ่ม เพื่อกระตุ้นการเรียนรู้และให้เกิดความเข้าใจอย่างลึกซึ้ง แนวปฏิบัตินี้ได้รับการจัดลำดับความสำคัญของปัญหาอย่างชัดเจน มีการออกแบบโดยยึดตามหลักการเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง และเชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน ของผู้เรียนอย่างเป็นระบบ

3.2 วัตถุประสงค์

- เพื่อให้นักเรียนสามารถอธิบายลักษณะสำคัญของสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิตได้

- เพื่อส่งเสริมการคิดวิเคราะห์และการมีส่วนร่วมในการเรียนรู้

- เพื่อให้นักเรียนสามารถประยุกต์ใช้ความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้จริง

3.3 เป้าหมาย

- เชิงปริมาณ : นักเรียนไม่น้อยกว่า 80% ผ่านเกณฑ์ประเมิน

- เชิงคุณภาพ : นักเรียนสามารถอธิบายและยกตัวอย่างลักษณะของสิ่งมีชีวิต/ไม่มีชีวิตได้อย่างถูกต้อง และสามารถสะท้อนความเข้าใจผ่านการอภิปราย การทำใบงาน และการบ้านได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4. เนื้อเรื่อง

4.1 กระบวนการพัฒนาผลงานหรือขั้นตอนการดำเนินงาน

แนวทางจัดกิจกรรมใช้รูปแบบการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es) ดังนี้:

- ขั้นกระตุ้นความสนใจ : สร้างความสนใจด้วยเกมติดแปะภาพสิ่งมีชีวิต/ไม่มีชีวิต

- ขั้นสำรวจและค้นหา : นักเรียนสังเกตบัตรภาพและร่วมกันอภิปรายลักษณะที่แตกต่าง

- ขั้นอธิบายความรู้ : วิเคราะห์ใบความรู้และสรุปผ่านการทำใบบันทึกกิจกรรม

- ขั้นขยายความเข้าใจ : ทำใบงานรายบุคคล นำเสนอแลกเปลี่ยนความรู้ และเล่นเกม PowerPoint เพื่อทบทวน

- ขั้นตรวจสอบผล : ประเมินด้วยแบบสังเกต ใบงาน ใบบันทึกกิจกรรม การบ้าน และแบบประเมินสมรรถนะ

กิจกรรมถูกออกแบบให้เหมาะสมกับพัฒนาการระดับประถมต้น โดยใช้เกมเป็นตัวกระตุ้น ความสนใจ มีการจัดกลุ่มแบบคละความสามารถ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกันอย่างเท่าเทียม และเน้นการสะท้อนคิดผ่านกิจกรรมหลากหลาย

4.2 ผลการดำเนินการ/ผลสัมฤทธิ์/ประโยชน์ที่ได้รับ

- นักเรียนทั้งหมดร้อยละ 100 ผ่านเกณฑ์การประเมินในทุกด้าน (K-P-A)

- นักเรียนสามารถอธิบายลักษณะของสิ่งมีชีวิต/ไม่มีชีวิตได้อย่างถูกต้อง

- นักเรียนมีความกระตือรือร้น สนุกกับกิจกรรม และมีส่วนร่วมสูงตลอดกระบวนการเรียนรู้

- แนวปฏิบัตินี้สามารถนำไปปรับใช้ในเรื่องอื่น ๆ ได้ เช่น การจำแนกสัตว์ พืช หรือสิ่งแวดล้อม

5. บทสรุป

5.1 ปัจจัยความสำเร็จ

- การเลือกใช้รูปแบบการสอน 5Es ที่เหมาะสมกับวัย

- การใช้สื่อที่สนุก กระตุ้นความสนใจ เช่น เกม บัตรภาพ PowerPoint

- การวางแผนอย่างมีระบบ ใช้เวลาคุ้มค่า และมีการจัดกลุ่มนักเรียนอย่างเหมาะสม

- การสนับสนุนจากผู้บริหารและความร่วมมือของเพื่อนครู

5.2 บทเรียนที่ได้รับ (Lesson Learned)

- การออกแบบกิจกรรมที่เชื่อมโยงชีวิตประจำวัน จะช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจง่ายและจำได้นาน

- การสังเกตพฤติกรรมรายบุคคลและกลุ่ม ช่วยให้ครูสามารถปรับกิจกรรมให้เหมาะสมและตรงจุด

- การใช้สื่อที่หลากหลายและเหมาะสมกับวัย ทำให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมอย่างเต็มที่

6. เอกสารอ้างอิง

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2562). คู่มือครูวิทยาศาสตร์ ป.2

ตามหลักสูตรแกนกลาง 2551 ฉบับปรับปรุง 2560. กรุงเทพฯ: สสวท.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). แนวทางการพัฒนาสมรรถนะความฉลาดรู้ของ

ผู้เรียน (Literacy) ด้านวิทยาศาสตร์. กรุงเทพฯ: สพฐ.

Bybee, R. W. et al. (2006). The BSCS 5E Instructional Model: Origins and Effectiveness.

Colorado Springs, CO: BSCS.

เว็บน่าสนใจ