การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบหน่วยการเรียนรู้แบบบูรณาการโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน และศึกษาผลการใช้หน่วยการเรียนรู้แบบบูรณาการโดยใช้ชุมชนเป็นฐานต่อการพัฒนาทักษะชีวิตและสังคมของผู้เรียนโรงเรียนบ้านหนองแขวนกูบ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุทัยธานี เขต 1 การดำเนินการวิจัยใช้ระยะเวลา 1 ปีการศึกษา โดยมุ่งเน้นการจัดการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงสาระการเรียนรู้กับบริบทและทรัพยากรของชุมชน เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ที่มีความหมายและพัฒนาผู้เรียนอย่างรอบด้าน
กลุ่มเป้าหมายในการวิจัยคือผู้เรียนระดับประถมศึกษา ซึ่งแบ่งการจัดการเรียนรู้ตามพัฒนาการของผู้เรียนออกเป็น 3 ช่วงชั้น ได้แก่ ช่วงชั้นที่ 1 ระดับประถมศึกษาปีที่ 12 ช่วงชั้นที่ 2 ระดับประถมศึกษาปีที่ 34 และช่วงชั้นที่ 3 ระดับประถมศึกษาปีที่ 56 กิจกรรมบูรณาการร่วมกันระหว่างหลายระดับชั้น โดยการออกแบบหน่วยการเรียนรู้คำนึงถึงความเหมาะสมกับวัย ความแตกต่างระหว่างบุคคล และบริบทของโรงเรียนขนาดเล็ก
กระบวนการดำเนินการวิจัยแบ่งออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การศึกษาสภาพบริบทของโรงเรียนและชุมชน รวมถึงการวิเคราะห์ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาทักษะชีวิตและสังคมของผู้เรียน ระยะที่ 2 การออกแบบและพัฒนาหน่วยการเรียนรู้แบบบูรณาการโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน โดยนำแหล่งเรียนรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่น และกิจกรรมในชุมชนมาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนรู้ และระยะที่ 3 การนำหน่วยการเรียนรู้ไปใช้จริงในชั้นเรียนตลอดปีการศึกษา พร้อมทั้งติดตามและประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียน
เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย หน่วยการเรียนรู้แบบบูรณาการโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน แบบประเมินทักษะชีวิต และแบบประเมินทักษะทางสังคม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพื้นฐาน ได้แก่ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และเปรียบเทียบผลก่อนและหลังการใช้หน่วยการเรียนรู้
ผลการวิจัยพบว่า หน่วยการเรียนรู้ที่ออกแบบขึ้นมีความเหมาะสมกับบริบทของโรงเรียนและชุมชน และสามารถนำไปใช้ในการจัดการเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้เรียนมีพัฒนาการด้านทักษะชีวิตและทักษะทางสังคมหลังการจัดการเรียนรู้สูงกว่าก่อนการจัดการเรียนรู้ โดยผู้เรียนมีความสามารถในการทำงานร่วมกับผู้อื่น การสื่อสาร การแก้ปัญหาในชีวิตประจำวัน และมีความรับผิดชอบต่อตนเองและสังคมเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน
ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่า การออกแบบหน่วยการเรียนรู้แบบบูรณาการโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน สามารถส่งเสริมการพัฒนาทักษะชีวิตและสังคมของผู้เรียนได้อย่างเป็นรูปธรรม และสามารถใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในโรงเรียนระดับประถมศึกษา โดยเฉพาะโรงเรียนที่มีบริบทชุมชนเป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญ
คำสำคัญ: หน่วยการเรียนรู้แบบบูรณาการ, การใช้ชุมชนเป็นฐาน, ทักษะชีวิต, ทักษะทางสังคม