ครูบ้านนอก

1.1 หลักการและเหตุผล

ในปัจจุบัน ปัญหาการขาดคุณธรรมจริยธรรม โดยเฉพาะด้านความซื่อสัตย์สุจริต ถือเป็นประเด็นสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสังคมในวงกว้าง ทั้งในระดับบุคคล สถานศึกษา และประเทศชาติ การปลูกฝังคุณธรรมด้านความซื่อสัตย์ให้กับผู้เรียนจึงเป็นภารกิจสำคัญของสถานศึกษา เพื่อสร้างเยาวชนที่มีคุณภาพและเป็นพลเมืองที่ดีของสังคม ซึ่งในกระบวนการอาจมีวิธีการเฉพาะกรณีหรือ คุณลักษณะเฉพาะหรือสื่อเป็นส่วนประกอบแต่ต้องเป็นส่วนที่มีความสำคัญในการสนับสนุนและส่งผลสำเร็จ ที่เป็นเลิศ โครงการเสริมสร้างคุณธรรมจริยธรรมและธรรมาภิบาลในสถานศึกษาและสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา (โครงการโรงเรียนสุจริต) กำหนดคุณลักษณะ 5 ประการของโรงเรียนสุจริต ประกอบด้วย 1. ทักษะกระบวนการคิด 2. มีวินัย 3. ซื่อสัตย์สุจริต 4. อยู่อย่างพอเพียง 5. จิตสาธารณะ

จากแนวทาง แรงบันดาลใจ ในการส่งเสริมคุณธรรมและความโปร่งใสในสถานศึกษา พบว่า โรงเรียนมีบทบาทสำคัญในการสร้างจิตสำนึกด้านความซื่อสัตย์ โดยการจัดกิจกรรมและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้เชิงคุณธรรม ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของการพัฒนา “โรงเรียนสุจริต” ที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีพฤติกรรมที่พึงประสงค์ด้านความซื่อสัตย์ ความรับผิดชอบ และความมีวินัย

ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี เป็นกรอบการพัฒนาประเทศระยะยาวของไทย ซึ่งมี 6 ด้านหลัก และมีหลายส่วนที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาการศึกษา โดยตรง เพื่อพัฒนาคนไทยให้มีคุณภาพและสามารถแข่งขันได้ในอนาคต

1.ยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคง มุ่งสร้างความมั่นคงของประเทศทั้งด้านการเมือง เศรษฐกิจ และสังคม รวมถึงการสร้างพลเมืองที่มีจิตสำนึกรักชาติ มีวินัย และมีความรับผิดชอบต่อสังคม

2.ยุทธศาสตร์ด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน พัฒนาประเทศให้มีศักยภาพทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยี โดยเน้นการพัฒนาทักษะกำลังคน การศึกษา และนวัตกรรม เพื่อให้สามารถแข่งขันในระดับโลกได้

3. ยุทธศาสตร์ด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ เน้นการพัฒนาคนไทยทุกช่วงวัย ให้มีคุณภาพ มีทักษะ ความรู้ และคุณธรรม โดยให้ความสำคัญกับการศึกษา การเรียนรู้ตลอดชีวิต และการพัฒนาศักยภาพของเยาวชน

4. ยุทธศาสตร์ด้านการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม มุ่งลดความเหลื่อมล้ำในสังคม โดยให้ประชาชนทุกกลุ่มเข้าถึงโอกาสด้านการศึกษา การพัฒนา และสวัสดิการอย่างเท่าเทียม

5. ยุทธศาสตร์ด้านการสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม พัฒนาประเทศอย่างสมดุล โดยคำนึงถึงการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน

6. ยุทธศาสตร์ด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ พัฒนาระบบราชการให้มีประสิทธิภาพ โปร่งใส ทันสมัย และสนับสนุนการพัฒนาประเทศในทุกด้าน รวมถึงระบบการบริหารจัดการการศึกษา

1.2 แนวคิดทฤษฎีหลักการสำคัญที่ใช้ในการพัฒนาผลงาน/นวัตกรรม

1. การจัดการเรียนรู้จากโครงงาน (Project based learning)

2. การดำเนินงานวงจรคุณภาพ PDCA (Plan-Do-Check-Act)

อย่างไรก็ตาม จากการสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน พบว่ายังมีปัญหาเกี่ยวกับความไม่ซื่อสัตย์ เช่น การลอกการบ้าน การทุจริตในการสอบ หรือการขาดความรับผิดชอบในหน้าที่ของตนเอง จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องพัฒนานวัตกรรมหรือรูปแบบการดำเนินงานที่สามารถปลูกฝังคุณธรรมด้านความซื่อสัตย์ได้อย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน ดังนั้น ผู้พัฒนาผลงานจึงได้ออกแบบนวัตกรรม “ความซื่อสัตย์ในความศรัทธา” โดยใช้แนวคิดการบูรณาการคุณธรรมเข้ากับกิจกรรมในชีวิตประจำวันของนักเรียน เพื่อสร้างความตระหนักรู้ และส่งเสริมพฤติกรรมที่ซื่อสัตย์อย่างต่อเนื่อง POUND TO BE Model ทำหน้าที่เป็นกรอบแนวคิดในการพัฒนาคุณลักษณะของผู้เรียน โดยใช้ PBL ( Project Base Learning) เป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง และใช้ PDCA (Plan-Do-Check-Act) เป็นเครื่องมือในการบริหารจัดการและพัฒนาการดำเนินงานอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง 2. จุดประสงค์และเป้าหมายของการดำเนินงาน

1. เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนมีคุณธรรมด้านความซื่อสัตย์สุจริต

2. เพื่อพัฒนาพฤติกรรมของนักเรียนให้มีความรับผิดชอบและมีวินัย

3. เพื่อสร้างจิตสำนึกในการปฏิบัติตนอย่างถูกต้องทั้งในและนอกห้องเรียน

เป้าหมาย

• เชิงปริมาณ : นักเรียนไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 มีพฤติกรรมด้านความซื่อสัตย์อยู่ในระดับดีขึ้นไป

• เชิงคุณภาพ : นักเรียนมีความตระหนักรู้ และสามารถนำหลักความซื่อสัตย์ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม

3. กระบวนการผลิตผลงาน หรือขั้นตอนการดำเนินงาน

การดำเนินงานนวัตกรรม “ความซื่อสัตย์ในความศรัทธา” มีขั้นตอนดังนี้

1. การวิเคราะห์ปัญหา

ศึกษาสภาพปัญหาพฤติกรรมของนักเรียนเกี่ยวกับความซื่อสัตย์ และกำหนดแนวทางการพัฒนา

2. การออกแบบนวัตกรรม

กำหนดกิจกรรมที่ส่งเสริมความซื่อสัตย์ เช่น

o กิจกรรมหน้าเสาธง

o กิจกรรมห้องเรียนคุณธรรม

o การสอดแทรกคุณธรรมในรายวิชา

o สอดแทรกคุณธรรมในรายวิชา

o รณรงค์ต้านยาเสพติด บุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และการต้านทุจริต3. การดำเนินกิจกรรม

นำกิจกรรมไปใช้จริงในโรงเรียน โดยเน้นการมีส่วนร่วมของนักเรียน ครู และผู้ปกครอง การรณรงค์ต้านยาเสพติด บุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และการต้านทุจริตขั้นที่ 1 การวางแผน (Plan – P / POUND : P, O, TO BE )

1. ศึกษาสภาพปัญหาเกี่ยวกับพฤติกรรมด้านความซื่อสัตย์ของผู้เรียน

2. กำหนดวัตถุประสงค์และเป้าหมายของการดำเนินงาน

3. ออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ตามแนวทาง PBL เช่น การจัดทำโครงงานเกี่ยวกับความซื่อสัตย์

4. เปิดโอกาส (Opportunity) ให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม (Participation) ในการเสนอแนวคิดกิจกรรม

ผลที่เกิดขึ้น ได้แผนการดำเนินงานที่สอดคล้องกับปัญหาและบริบทของผู้เรียน

ขั้นที่ 2 การดำเนินงาน (Do – D / POUND : P, U, N, TO BE )

1. ดำเนินกิจกรรมการเรียนรู้แบบ PBL โดยให้นักเรียนลงมือปฏิบัติจริง

2. ส่งเสริมความเข้าใจ (Understanding) เรื่องความซื่อสัตย์ผ่านกิจกรรม เช่น

3. โครงงานคุณธรรม

4. กิจกรรมรณรงค์

5. สร้างเครือข่ายความร่วมมือ (Network) ระหว่างครู นักเรียน ผู้ปกครอง และชุมชน

6. ครูทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยความสะดวก (Facilitator) ในการเรียนรู้

ผลที่เกิดขึ้น ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง และมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่อง

ขั้นที่ 3 การตรวจสอบและประเมินผล (Check – C / POUND : P, U, D)

1. ประเมินผลพฤติกรรมด้านความซื่อสัตย์ของผู้เรียน

2. ใช้เครื่องมือ เช่น แบบประเมิน แบบสอบถาม และการสังเกต

3. วิเคราะห์ผลการดำเนินงานว่าเป็นไปตามเป้าหมายหรือไม่

4. ส่งเสริมให้ผู้เรียนสะท้อนผลการเรียนรู้ (Reflection) เพื่อสร้างความเข้าใจที่ลึกซึ้ง

ผลที่เกิดขึ้น ได้ข้อมูลเชิงประจักษ์เกี่ยวกับพัฒนาการของผู้เรียน

ขั้นที่ 4 การปรับปรุงและพัฒนา (Act – A / POUND: D)

1. นำผลการประเมินมาปรับปรุงกิจกรรมและวิธีการดำเนินงาน

2. พัฒนารูปแบบกิจกรรมให้เหมาะสมกับผู้เรียนมากยิ่งขึ้น

3. ส่งเสริมการพัฒนาพฤติกรรม (Development) อย่างต่อเนื่อง

4. ขยายผลนวัตกรรมไปยังระดับชั้นหรือบริบทอื่น

ผลที่เกิดขึ้น นวัตกรรมมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน

3.2 กระบวนการผลิตผลงานหรือขั้นตอนการดำเนินงาน

นวัตกรรม 5 ฐานการเรียนรู้ “ความซื่อสัตย์ในความศรัทธา” ยึดแนวคิดตาม POUND TO BE Model และผสาน กระบวนการจัดการเรียนรู้แบบ PBL (Problem-Based Learning) ร่วมกับ วงจรคุณภาพ PDCA (Plan-Do-Check-Act) เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะ “ซื่อสัตย์ สุจริต” ผ่านกิจกรรมที่นักเรียนมีส่วนร่วมทั้งในกระบวนการคิดและลงมือทำจริง โดยมีขั้นตอนการดำเนินงาน ดังนี้

1. การคิดและเลือกหัวข้อเรื่อง (Plan – P) นักเรียนร่วมกันระดมความคิดเพื่อกำหนดหัวข้อที่เชื่อมโยงกับชีวิตจริง และสามารถถ่ายทอดแนวคิดความซื่อสัตย์ได้ คุณครูทำหน้าที่กระตุ้นการคิด วิเคราะห์ปัญหา และเสนอแนวทางการเรียนรู้ที่หลากหลาย

2. การวางแผน (Plan – P) นักเรียนจัดทำแผนดำเนินงาน เช่น การแบ่งหน้าที่ การกำหนดระยะเวลา และรูปแบบผลงานที่ต้องการนำเสนอ คุณครูให้คำแนะนำ ตรวจสอบความสอดคล้องของแผนงานกับวัตถุประสงค์ด้านคุณธรรม

3. การดำเนินงาน (Do – D) นักเรียนลงมือปฏิบัติจริงตามแผน เช่น การเก็บข้อมูล การทำแบบสอบถาม หรือการจัดกิจกรรมฐานการเรียนรู้ ครูให้การสนับสนุน และติดตามความก้าวหน้าอย่างใกล้ชิด

1) ฐานที่ 1 กิจกรรม “นักคิดพิชิตความซื่อสัตย์”

2) ฐานที่ 2 กิจกรรม “ละครคุณธรรม”

3) ฐานที่ 3 กิจกรรม “เศรษฐกิจพอเพียงต้านทุจริต”

4) ฐานที่ 4 กิจกรรม “จิตอาสาพัฒนาชุมชน”

5) ฐานที่ 5 กิจกรรม “นวัตกรรมสุจริต”

4. การเขียนรายงาน (Check – C) นักเรียนจัดทำรายงานผลการดำเนินงานในรูปแบบที่เหมาะสม เช่น รายงานกลุ่ม/เดี่ยว พร้อมการสะท้อนผลการเรียนรู้เน้นให้ผู้เรียนสื่อสารสิ่งที่ค้นพบ ความรู้สึก และคุณธรรมที่ได้รับจากกระบวนการเรียนรู้

5. การนำเสนอผลงาน (Act – A) นักเรียนนำเสนอผลงานผ่านเวทีในชั้นเรียนหรือในกิจกรรมกลุ่มใหญ่ เช่น นิทรรศการ ระเบียงนักคิด หรือเวทีสาธารณะคุณครูและเพื่อนร่วมชั้นร่วมกันสะท้อนความคิดเห็น และเสนอแนะแนวทางการพัฒนาต่อไป

เว็บน่าสนใจ