ครูบ้านนอก

การออกแบบนวัตกรรมสร้างสรรค์คนดีเรื่อง การบริหารแบบมีส่วนร่วม ด้วยรูปแบบ KEHRO Model น้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาในหลวงรัชกาลที่ 10 เพื่อสร้างคนดีสู่สังคมอย่างยั่งยืน ของโรงเรียนบ้านเกะรอ ได้นำหลักการบริหารแบบมีส่วนร่วม (Participative Management) เข้ามาใช้ในการขับเคลื่อนโดยให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องในการดำเนินงานสามารถตัดสินใจใช้ความคิดสร้างสรรค์ และหลักการบริหารการจัดการเชิงคุณภาพแบบต่อเนื่องตามวงจรเดมมิ่ง (Deming Cycle) หรือ PDCA มาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาสถานศึกษาเพื่อให้การปฏิบัติงานประสบความสำเร็จเป็นไปตามนโยบายและเป้าหมายที่กำหนดไว้ โดยยึดหลักการบริหารมุ่งผลลัพธ์ (Result-based Management) เน้นการทำงานอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่ยั่งยืน ดังนี้

1. หลักการบริหารแบบมีส่วนร่วม (Participative Management) เป็นแนวคิดการบริหารที่เปิดโอกาสให้บุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่เกี่ยวข้องกับองค์กรได้เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการบริหารจัดการ ตั้งแต่การวางแผน การตัดสินใจ การดำเนินงาน การติดตาม และการประเมินผล โดยยึดหลักความร่วมมือ ความรับผิดชอบร่วมกัน และการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นอย่างสร้างสรรค์ เพื่อให้การดำเนินงานบรรลุเป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพและเกิดการยอมรับจากทุกฝ่าย

การบริหารแบบมีส่วนร่วมในสถานศึกษาเป็นการเปิดโอกาสให้ผู้บริหาร ครู บุคลากรทางการศึกษา นักเรียน ผู้ปกครอง คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ผู้นำชุมชน และภาคีเครือข่าย เข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย วางแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา ดำเนินกิจกรรม ติดตาม และประเมินผลการดำเนินงานของโรงเรียน เพื่อให้การจัดการศึกษามีคุณภาพ และตอบสนองความต้องการของผู้เรียนและชุมชน

2. หลักการของวงจรเดมมิ่ง (PDCA Cycle) หรือ วงจรการพัฒนาคุณภาพอย่างต่อเนื่อง เป็นแนวคิดการบริหารจัดการที่พัฒนาโดย W. Edwards Deming มุ่งเน้นการปรับปรุงและพัฒนางานอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง เพื่อให้การดำเนินงานเกิดประสิทธิภาพและบรรลุเป้าหมายที่กำหนด โดยประกอบด้วย 4 ขั้นตอนสำคัญ ดังนี้

1. Plan (การวางแผน)

เป็นขั้นตอนการศึกษาสภาพปัญหา วิเคราะห์ข้อมูล กำหนดเป้าหมาย วัตถุประสงค์ วิธีดำเนินงาน ทรัพยากร และตัวชี้วัดความสำเร็จ เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างมีทิศทางและสามารถบรรลุผลตามเป้าหมายที่กำหนด

2. Do (การปฏิบัติ)

เป็นขั้นตอนการนำแผนที่กำหนดไว้ไปสู่การปฏิบัติ โดยดำเนินกิจกรรมตามแผนงานที่วางไว้ มีการมอบหมายหน้าที่และใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสม พร้อมทั้งบันทึกข้อมูลผลการดำเนินงานเพื่อใช้ในการติดตามและประเมินผล

3. Check (การตรวจสอบ)

เป็นขั้นตอนการติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผลการดำเนินงาน โดยเปรียบเทียบผลที่เกิดขึ้นกับเป้าหมายหรือมาตรฐานที่กำหนดไว้ เพื่อค้นหาจุดเด่น ปัญหา อุปสรรค และปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จของการดำเนินงาน

4. Act (การปรับปรุงแก้ไขและพัฒนา)

เป็นขั้นตอนการนำผลการประเมินมาวิเคราะห์และสรุปบทเรียน เพื่อปรับปรุง แก้ไข และพัฒนาการดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น หากพบว่าวิธีการใดประสบความสำเร็จสามารถนำไปกำหนดเป็นแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) และขยายผลสู่การดำเนินงานในรอบต่อไป

สถานศึกษาสามารถนำวงจร PDCA มาใช้ในการบริหารและพัฒนาคุณภาพการศึกษา โดยดำเนินงานตามขั้นตอนการวางแผน การปฏิบัติ การตรวจสอบ และการปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่มีประสิทธิภาพและยั่งยืน

3. หลักการบริหารมุ่งผลลัพธ์ (Result-based Management : RBM) เป็นแนวคิดการบริหารจัดการที่มุ่งเน้นการกำหนดเป้าหมาย ผลผลิต (Output) และผลลัพธ์ (Outcome) โดยใช้ผลการดำเนินงานเป็นตัวชี้วัดความสำเร็จขององค์กร มากกว่าการพิจารณาเฉพาะกระบวนการดำเนินงานหรือการใช้ทรัพยากร ทั้งนี้ เพื่อให้การดำเนินงานเกิดประสิทธิภาพประสิทธิผล และตอบสนองต่อความต้องการของผู้รับบริการและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ประกอบด้วย

1. การกำหนดเป้าหมายและผลลัพธ์ที่ชัดเจน หมายถึง องค์กรต้องกำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าประสงค์ และผลลัพธ์ที่คาดหวังอย่างชัดเจน สามารถวัดและประเมินผลได้

2. การวางแผนเชิงกลยุทธ์ หมายถึง การดำเนินงานต้องเชื่อมโยงกับนโยบาย ยุทธศาสตร์ และเป้าหมายขององค์กร โดยกำหนดกิจกรรมและทรัพยากรที่สอดคล้องกับผลลัพธ์ที่ต้องการ

3. การใช้ตัวชี้วัดผลการดำเนินงาน หมายถึง กำหนดตัวชี้วัดที่สะท้อนความสำเร็จของงาน ทั้งในด้านผลผลิต ผลลัพธ์ และผลกระทบ เพื่อใช้ติดตามความก้าวหน้าและประเมินผล

4. การติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง หมายถึง มีการตรวจสอบผลการดำเนินงานอย่างสม่ำเสมอ เพื่อนำข้อมูลมาวิเคราะห์ ปรับปรุง และพัฒนาการดำเนินงานให้บรรลุเป้าหมาย

5. การใช้ข้อมูลสารสนเทศเพื่อการตัดสินใจ หมายถึง การบริหารจัดการและการตัดสินใจต้องอาศัยข้อมูลที่ถูกต้อง น่าเชื่อถือ และเป็นปัจจุบัน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงาน

6. ความรับผิดชอบต่อผลการดำเนินงาน หมายถึง ผู้ปฏิบัติงานและหน่วยงานต้องรับผิดชอบต่อผลสำเร็จที่เกิดขึ้น โดยมีการรายงานผลและเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใส

7. การพัฒนาและปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง หมายถึง นำผลการประเมินมาปรับปรุงกระบวนการทำงาน พัฒนาคุณภาพการบริการ และยกระดับผลสัมฤทธิ์ขององค์กรอย่างต่อเนื่อง

สำหรับสถานศึกษา การบริหารมุ่งผลลัพธ์สามารถนำมาใช้ในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา โดยกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจน จากนั้นกำหนดตัวชี้วัด ติดตามประเมินผล และนำผลที่ได้มาปรับปรุงการดำเนินงาน เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมต่อผู้เรียน ครู และสถานศึกษา

จากหลักการดังกล่าวนำไปสู่การออกแบบนวัตกรรมสร้างสรรค์คนดีเรื่อง การบริหารแบบมีส่วนร่วม ด้วยรูปแบบ KEHRO Model น้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาในหลวงรัชกาลที่ 10 เพื่อสร้างคนดีสู่สังคมอย่างยั่งยืน โดยการสร้างและพัฒนาจัดการศึกษาที่เน้นการบริหารแบบมีส่วนร่วม ร่วมกับวงจรการบริหารงานคุณภาพ PDCA และผลลัพธ์ตามเป้าหมาย มาใช้เป็นกรอบในการพัฒนาผู้เรียน ครู และสถานศึกษา ดังนี้

1. K : Knowledge (การสร้างความรู้ความเข้าใจ)

2. E : Engagement (การมีส่วนร่วม)

3. H : Holistic Development (การพัฒนาอย่างรอบด้าน)

4. R : Result-based Management (การบริหารมุ่งผลลัพธ์)

5. O : Organization for Sustainability (องค์กรแห่งความยั่งยืน)

เว็บน่าสนใจ