ครูบ้านนอก

ที่มาและความสำคัญของสภาพปัญหา การจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21 มุ่งเน้นการพัฒนาผู้เรียนให้เกิดสมรรถนะหลักและทักษะที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็ว การเปลี่ยนโฉมบทบาทของครูผู้สอนจาก “ผู้สอน (Teacher)” ไปสู่ “ผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ (Facilitator)” หรือ “โค้ช (Coach)” จึงเป็นนโยบายเร่งด่วนและกิจกรรมปฏิรูปประเทศด้านการศึกษาที่สำคัญยิ่ง (Big Rocks) ของกระทรวงศึกษาธิการ (หน่วยศึกษานิเทศก์, 2562) การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) จึงถูกกำหนดให้เป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนห้องเรียน เพื่อมุ่งหวังให้ผู้เรียนเกิดการคิดวิเคราะห์ สังเคราะห์ และสร้างองค์ความรู้ได้ด้วยตนเอง ซึ่งสอดคล้องกับข้อตกลงในการพัฒนางานตามมาตรฐานตำแหน่งและวิทยฐานะ หรือ Performance Agreement (PA) ที่กำหนดให้ผู้บริหารสถานศึกษาต้องมีภาวะผู้นำทางวิชาการและมีความสามารถในการพัฒนาครูให้มีสมรรถนะเต็มตามศักยภาพ (หน่วยศึกษานิเทศก์, 2567)

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (2549) ได้ระบุไว้อย่างชัดเจนว่า “การจัดการที่ดีเป็นกุญแจนำไปสู่ความสำเร็จขององค์กร การนิเทศที่ดีนำไปสู่การจัดการที่ดี” การพัฒนาคุณภาพการศึกษาจึงประกอบด้วย 3 ส่วนงานสำคัญที่ต้องทักทอร้อยเรียงร่วมกันในลักษณะของ “เกลียวเชือก” ได้แก่ กระบวนการบริหาร กระบวนการเรียนการสอน และกระบวนการนิเทศการศึกษา ดังนั้น การนิเทศภายในสถานศึกษาจึงเป็นภารกิจหลักเชิงโครงสร้างของผู้บริหารและคณะครูในการช่วยเหลือ ชี้แนะ สนับสนุน และให้คำปรึกษาแก่ครูผู้สอน เพื่อร่วมกันแก้ไขปัญหาและพัฒนาการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพสูงสุด (สงัด อุทรานันท์, 2530)

อย่างไรก็ตาม สภาพปัจจุบันจากการติดตามและประเมินระบบประกันคุณภาพภายในและการดำเนินงานนิเทศของสถานศึกษาเครือข่าย พบว่า กระบวนการนิเทศภายในยังขาดความต่อเนื่อง ขาดความเป็นเอกภาพ และส่วนใหญ่ยังเป็นการนิเทศแบบดั้งเดิมที่เน้นการตรวจเอกสารมากกว่าการลงพื้นที่ช่วยเหลือครูในห้องเรียนจริง (หน่วยศึกษานิเทศก์, 2567) นอกจากนี้ ครูผู้สอนบางส่วนยังขาดทักษะเชิงลึกในการออกแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) และขาดเครื่องมือดิจิทัลที่จะมาสนับสนุนการนิเทศอย่างเป็นระบบ ยืดหยุ่น และทันเวลา (Real-time) ประกอบกับภาระงานของครูที่เพิ่มขึ้น ส่งผลให้การจัดประชุมชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ในสถานศึกษามีข้อจำกัดเรื่องเวลาและสถานที่ (หน่วยศึกษานิเทศก์, 2566)

จากสภาพปัญหาและความจำเป็นดังกล่าว โรงเรียนจึงได้ศึกษาหลักการ ทฤษฎี และแนวทางการสร้างความเข้มแข็งการนิเทศภายใน เพื่อหาแนวทางแก้ปัญหาที่ตรงจุด และได้ดำเนินการวิจัยพัฒนาจนสามารถสร้างสรรค์ระบบนิเทศภายในเชิงนวัตกรรมขึ้น ภายใต้ชื่อ “รูปแบบ PAJEE S+ ผ่านกระบวนการ E-PLC” นวัตกรรมนี้มุ่งเน้นการจัดวางขั้นตอนการนิเทศในชั้นเรียนอย่างชัดเจน มีการตรวจสอบหาประสิทธิภาพของเครื่องมือนิเทศก่อนนำไปใช้ และอาศัยแพลตฟอร์มเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาขับเคลื่อนระบบกลุ่มกัลยาณมิตรเพื่อส่งเสริมความสามารถของครูในการจัดกิจกรรม Active Learning อย่างยั่งยืน โดยมุ่งหวังให้ผลงานนี้เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์สะท้อนกระจกเงาแห่งความสำเร็จตามมาตรฐานการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานอย่างแท้จริง

วัตถุประสงค์

1. เพื่อออกแบบและพัฒนาระบบนิเทศภายในสถานศึกษา "รูปแบบ PAJEE S+ ผ่านกระบวนการ E-PLC" ให้มีโครงสร้างและขั้นตอนการดำเนินงานที่ชัดเจน ถูกต้องตามหลักวิชาการ

2. เพื่อพัฒนาสมรรถภาพของครูผู้สอนในด้านการออกแบบและการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่ตอบสนองต่อผู้เรียนรายบุคคล

3. เพื่อประเมินผลลัพธ์เชิงประจักษ์ของการนำรูปแบบการนิเทศไปใช้ที่ส่งผลต่อระดับสมรรถนะสำคัญและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนอย่างมีนัยสำคัญ

เว็บน่าสนใจ