ครูบ้านนอก

ชื่อเรื่อง การพัฒนาศักยภาพครูด้านการจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ โดยใช้ กระบวนการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ของโรงเรียนโนนหันวิทยายน ผู้วิจัย

นายดำรง อ่อนอภัย รองผู้อำนวยการสถานศึกษา โรงเรียนโนนหันวิทยายน สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดขอนแก่น ปีที่พิมพ์ 2564

บทคัดย่อ

การพัฒนาศักยภาพครูด้านการจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ โดยใช้กระบวนการ สร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ของโรงเรียนโนนหันวิทยายน มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อพัฒนา ศักยภาพครูด้านการจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ โดยใช้กระบวนการสร้างชุมชน แห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ของโรงเรียนโนนหันวิทยายน 2) เพื่อพัฒนาชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ของโรงเรียนโนนหันวิทยายน และ 3) เพื่อพัฒนาการคิดวิเคราะห์ของนักเรียน โรงเรียนโนนหันวิทยายน กลุ่มเป้าหมายในการวิจัย ประกอบด้วย ครูที่สอนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนโนนหันวิทยายน จำนวน 25 คน นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนโนนหันวิทยายน ปีการศึกษา 2564 จำนวน 151 คน ใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ตามกระบวนการสร้างชุมชน แห่งการเรียนรู้ ทางวิชาชีพ 6 ขั้นตอน คือ 1) การสร้างทีม 2) การก าหนดแนวทางแก้ปัญหา 3) การออกแบบการจัดการเรียนรู้ 4) การสังเกตชั้นเรียนและรวบรวมข้อมูล 5) การวิเคราะห์ข้อมูล สะท้อนคิด และ 6) การายงานผล จ านวน 2 วงรอบ ระหว่างเดือนตุลาคม 2564 ถึง เดือนมีนาคม 2565 เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบประเมินจ านวน 5 ฉบับ แบบบันทึก การศึกษาการเปิดชั้นเรียน จ านวน 4 ฉบับ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัย พบว่า 1. ศักยภาพครูด้านการจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ โดยใช้กระบวนการสร้าง ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ของโรงเรียนโนนหันวิทยายน 1.1 ครูมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้การสอนคิดตามแนวทาง Thinking School ภาพรวมอยู่ระดับมากที่สุด (µ = 4.60, σ= 0.12) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน ด้านที่มีค่าเฉลี่ย มากที่สุด คือ ด้านการเขียนแผนการจัดการเรียนรู้ มีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับมากที่สุด (µ = 4.79, σ= 0.24) และ มีค่าเฉลี่ยต่ าสุด คือ ด้าน มีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับมากที่สุด (µ = 4.39, σ= 0.18) 1.2 ศักยภาพครูด้านการจัดการเรียนรู้ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ โดยใช้กระบวนการสร้าง ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ โดยรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ครูมีศักยภาพด้านการวิเคราะห์หลักสูตร ด้านการออกแบบหน่วยการเรียนรู้ ด้านกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ และด้านสื่อ และนวัตกรรมการเรียนรู้ อยู่ในระดับมาก โดยมีด้านการวัดผลและประเมินผลอยู่ในระดับ ปานกลาง 2. ผลการพัฒนาชุมชุมแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ของโรงเรียนโนนหันวิทยายน 2.1 ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ของโรงเรียนโนนหันวิทยายน มีองค์ประกอบหลัก 6 องค์ประกอบ คือ 1) การสร้างทีม 2) การก าหนดแนวทางแก้ปัญหา 3) การออกแบบการจัดการ เรียนรู้ 4) การสังเกตชั้นเรียนและรวบรวมข้อมูล 5) การวิเคราะห์ข้อมูลสะท้อนคิด และ 6) การายงานผลการรายงานผล ( Report) 2.2 ผลที่เกิดขึ้นกับครูผู้สอนจากกระบวนการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ของโรงเรียนโนนหันวิทยายน 2.2.1 ครูผู้สอนเข้าใจบริบทของรายวิชา และจุดเน้นส าคัญในการจัดการเรียนรู้มากขึ้น จากการได้ศึกษาวิเคราะห์หลักสูตร รายละเอียดของรายวิชา สาระการเรียนรู้ที่ส าคัญของเนื้อหาความรู้ การวิเคราะห์สภาพปัญหา การจัดการเรียนการสอน วิธีการสอน ปัญหาและอุปสรรคการจัดการเรียน การสอน สิ่งสนับสนุนการเรียนรู้ ผลการประเมินการจัดการเรียนการสอนของครู การวางแผนออกแบบ การจัดการเรียนรู้ร่วมกับทีมชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ 2.2.2 การจัดการเรียนการสอนในชั้นเรียนได้ผลดียิ่งขึ้น เนื่องจากครูผู้สอน มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากประสบการณ์ของตนเองร่วมกับประสบการณ์ของสมาชิก ทีมชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ นอกจากนี้ผู้สอนที่เป็นสมาชิกในทีมชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ยังได้เห็นตัวอย่างที่ดี ในการจัดการเรียนการสอนของเพื่อนสมาชิก ซึ่งสามารถน ามาประยุกต์ในชั้นเรียน ของตนเองได้ 2.2.3 ครูผู้สอนสามารถพัฒนาและปรับเปลี่ยนวิธีการจัดการเรียนรู้ให้ส่งเสริมการคิด วิเคราะห์ได้อย่างเหมาะสมกับระยะเวลา เนื้อหา ผู้เรียน สภาพแวดล้อม สอดคล้องกับจุดประสงค์การ เรียนรู้ ครอบคลุมตัวชี้วัด/ผลการเรียนรู้ ส่งผลให้การออกแบบการเรียนรู้สอดคล้องกับจุดประสงค์การ เรียนรู้ ครอบคลุมตัวชี้วัด/ผลการเรียนรู้ และวัดประเมินผลการเรียนรู้ได้ตรงจุด จากการมีสมาชิก ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ช่วยให้ข้อเสนอแนะ ช่วยแก้ไขปัญหา รวมถึง ให้ก าลังใจ ภายใต้บรรยากาศการเรียนรู้ที่เป็นกัลยาณมิตร มีการสื่อสารทางบวก จากทีมครูผู้สอน ด้วยกัน รวมทั้งการได้รับการสนับสนุนและการมีส่วนร่วมในกระบวนการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ ทางวิชาชีพทุกขั้นตอนของผู้บริหารสถานศึกษา 2.2.4 ลดความโดดเดี่ยวและเพิ่มความมั่นใจของครูผู้สอน ซึ่งจากเดิมที่ผู้สอนแต่ละ คนคิดวางแผนการสอนเพียงคนเดียว เมื่อมีปัญหาต่าง ๆ ก็แก้ปัญหาเพียงผู้เดียว การปรึกษาหารือกัน เพื่อพัฒนาการสอนยังมีน้อย เปลี่ยนมาเป็นการร่วมมือในการคิดและแก้ปัญหาด้วยกัน โดยการร่วม วางแผนออกแบบการจัดการเรียนรู้ ร่วมศึกษาชั้นเรียน และร่วมสะท้อนผลเพื่อการพัฒนา อย่างสร้างสรรค์ โดยมีเป้าหมายเดียวกัน คือ พัฒนาคุณภาพของผู้เรียนให้บรรลุผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ คาดหวัง 3. ผลการพัฒนาการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนโรงเรียนโนนหันวิทยายน 3.1 พฤติกรรมนักเรียนด้านการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ โดยรวมอยู่ในระดับมาก (µ = 3.99, σ= 0.32) เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อ พฤติกรรมการเรียนที่มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด คือ นักเรียน มีความสนุกสนานในระหว่างการเรียนรู้ (µ = 4.47, σ= 0.62) รองลงมาคือ การท างานเป็นกลุ่ม (µ = 4.25, σ= 0.65) นักเรียนมีความกล้าตัดสินใจในการแก้ปัญหา (µ = 4.20, σ= 0.78) ตามล าดับ และข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ าสุดคือการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระหว่างนักเรียน (µ = 3.66, σ= 0.68) 3.2 นักเรียนมีผลการประเมินการคิดวิเคราะห์ในภาพรวม อยู่ในระดับดี ร้อยละ 80.98 โดยกลุ่มสาระการเรียนรู้ที่นักเรียนมีผลการประเมินการคิดวิเคราะห์อยู่ในระดับเยี่ยม จ านวนมากที่สุด คือ กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปศึกษา ร้อยละ 64.23 รองลงมาคือ กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและ พลศึกษา นักเรียนมีผลการประเมินการคิดวิเคราะห์อยู่ในระดับดีเยี่ยม ร้อยละ 58.94 กลุ่มสาระการ เรียนรู้ที่นักเรียนมีผลการประเมินการคิดวิเคราะห์ในระดับดีเยี่ยม น้อยที่สุด คือ กลุ่มสาระการเรียนรู้ ภาษาไทย คือ ร้อยละ 15.89 3.3 นักเรียนมีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ โดยรวมอยู่ใน ระดับมากที่สุด (µ = 4.54, σ= 0.21) เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อ ข้อที่มีความพึงพอใจสูงที่สุด คือ นักเรียนทราบจุดประสงค์การเรียนรู้ที่ชัดเจน โดยมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด (µ = 4.62, σ= 0.49) และ ข้อที่มีความพึงพอใจ น้อยที่สุด คือ กิจกรรมการเรียนรู้ท าให้นักเรียนเข้าใจเนื้อหามาก ขึ้น โดยมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก (µ = 4.40, σ= 0.63)

เว็บน่าสนใจ