ครูบ้านนอก

กิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นทักษะโดยวิธีการทางประวัติศาสตร์ 5 ขั้นตอน

นางสาวธนกร ปุยแก้ว

โรงเรียนบ้านโป่ง

ขั้นตอนที่ 1 การกำหนดประเด็นศึกษา - สำรวจประวัติศาสตร์ในชุมชน หรือเรื่องที่ตนเองสนใจในจังหวัด เพื่อให้นักเรียนตั้งเป็นประเด็นการเรียนรู้

ขั้นตอนที่ 2 การรวบรวมหลักฐาน – การเก็บรวบรวมข้อมูลและหลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษร หลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษร รวมถึงหลักฐานชั้นต้นหรือหลักฐานปฐมภูมิ กับหลักฐานชั้นรองหรือหลักฐานทุติยภูมิ

ขั้นตอนที่ 3 ประเมินคุณค่าของหลักฐาน – การประเมินความน่าเชื่อถือของหลักฐาน มีข้อพิจารณาในลักษณะต่างๆ ดังนี้ 1 เป็นของแท้หรือของทำเลียนแบบ

2 การศึกษาภูมิหลังของผู้ทำหรือพูดที่เกี่ยวข้อง

3 วัตถุประสงค์ของการจัดทำ

4 ช่วงระยะเวลาที่จัดทำหลักฐาน

5 รูปลักษณ์ของหลักฐาน

การวิเคราะห์และประเมินคุณค่าของหลักฐานถือว่าสำคัญมาก เพราะถ้าเกิดความผิดพลาดบกพร่องในการใช้หลักฐาน ก็จะทำให้ขั้นตอนต่อไปลดความถูกต้อง ลดความน่าเชื่อถือลงเช่นกัน

ขั้นตอนที่ 4 การสรุปและเชื่อมโยงข้อเท็จจริง – ข้อมูลคือเรื่องราวข้อเท็จจริงต่างๆที่อยู่ในหลักฐาน จึงต้องมีการวิเคราะห์ คือ แยกแยะประเด็นต่างๆ การสังเคราะห์ คือ รวมประเด็น แล้วนำข้อมูลที่ผ่านการวิเคราะห์ สังเคราะห์มาจัดเป็นหมวดหมู่ให้ตรงกับหัวเรื่อง ซึ่งต้องอ่าน เลือกสรรด้วยความละเอียด รอบคอบ บันทึกให้ถูกต้องเพื่อการอ้างอิงต่อไป

ขั้นตอนที่ 5 การเรียบเรียงและนำเสนอ – เป็นขั้นตอนสุดท้ายของวิธีการทางประวัติและขั้นตอนที่สำคัญที่สุดผู้ศึกษาค้นคว้า จะต้องนำข้อมูลทั้งหลายมาเรียบเรียงหรือนำเสนอแก่บุคคลทั่วไป ซึ่งจะต้องเรียบเรียงให้ชัดเจนตรงกับประเด็นที่จะศึกษา

กิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นทักษะและวิธีการทางประวัติศาสตร์

วิชาประวัติศาสตร์/หลักสูตรท้องถิ่นของสถานศึกษา

อำเภอเขาสมิง จ.ตราด

ขั้นตอนที่ 1 การกำหนดประเด็นศึกษา

หัวข้อที่จะศึกษา คือ “ประวัติของอำเภอเขาสมิง”

หัวข้อ “ประวัติของอำเภอเขาสมิง” เกิดขึ้นเพราะครูทำการสอนเรื่อง วิธีการทางประวัติศาสตร์ 5 ขั้นตอน แล้วให้นักเรียนลองกำหนดประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของจังหวัดตราดว่านักเรียนอยากศึกษาประวัติศาสตร์เรื่องอะไร ขณะที่นักเรียนเล่นSocial แล้วเจอเรื่องเล่า “ตำนานเขาสมิง” จังหวัดตราด ประกอบกับศาลเจ้าพ่อเขาสมิงอยู่ห่างจากโรงเรียนเพียง 14 กิโลเมตร หน้าศาลเจ้ามีรูปปั้นเสือตั้งอยู่ 2 ตัว จึงทำให้เกิดเป็นการกำหนดประเด็นศึกษานี้ของนักเรียนขึ้นมา

ขั้นตอนที่ 2 การรวบรวมหลักฐาน

จากนั้นครูให้นักเรียนเก็บรวบรวมข้อมูลและหลักฐานเกี่ยวกับอำเภอเขาสมิงมาให้เยอะที่สุด นักเรียนแบ่งงานกันทำ

ได้หลักฐาน คือ

1. Social – นักเรียนได้หลักฐานเป็น ประวัติของอำเภอเขาสมิง คลิปวีดีโอตำนานเขาสมิง รูปภาพอำเภอเขาสมิงตั้งแต่อดีตจนปัจจุบัน

2. ห้องสมุด ห้องสังคมฯ ห้องเรียน – นักเรียนได้หลักฐานเป็น หนังสือตราด สื่อผสมในระบบ Mutimedia เรื่อง 118วันตราดรำลึก แผ่นภาพ-เอกสารตำนานเขาสมิง

3. สอบถามพ่อแม่ ปู่ย่าตายาย หรือผู้รู้ในชุมชน – นักเรียนได้หลักฐานเป็น เรื่องเล่าเกี่ยวกับตำบลของตนเองและอำเภอเขาสมิง เรื่องเล่าตำนานเขาสมิง รูปภาพตำบลของตนเองและอำเภอเขาสมิงตั้งแต่อดีตจนปัจจุบัน

ขั้นตอนที่ 3 ประเมินคุณค่าของหลักฐาน

ขั้นตอนนี้นักเรียนนำข้อมูลและหลักฐานที่ได้จากการ Social ห้องสมุด ห้องสังคมฯ ห้องเรียน สอบถามพ่อแม่ ปู่ย่าตายาย หรือผู้รู้ในชุมชน มาวิเคราะห์ สังเคราะห์ ว่าข้อมูลและหลักฐานที่ได้มาเป็นข้อเท็จจริงหรือไม่ หลักฐานบางอย่างที่นักเรียนหามาไม่เกี่ยวข้องกับอำเภอเขาสมิง ครูให้นักเรียนตัดหลักฐานนั้นออก เหลือแค่หลักฐานชั้นต้นและชั้นรองที่เป็นจริงและเกี่ยวข้องเท่านั้น

ขั้นตอนที่ 4 การสรุปและเชื่อมโยงข้อเท็จจริง นักเรียนนำหลักฐานและข้อมูลที่เป็นจริงและเกี่ยวข้อง มาเชื่อมโยงด้วยกันและสรุปลำดับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้

ประวัติอำเภอเขาสมิง

อำเภอเขาสมิง ได้จัดตั้งเป็นอำเภอเมื่อปี พ.ศ. 2441 เดิมชื่อ "อำเภอทุ่งใหญ่" อยู่ในความปกครองของเมืองขลุง มณฑลจันทบุรี เมื่อปี พ.ศ. 2446 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประเทศไทยได้เสียดินแดนให้แก่ประเทศฝรั่งเศส เนื่องมาจากการตกลงทำสนธิสัญญากับฝรั่งเศสเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2446 (ร.ศ. 122) ซึ่งทำให้ไทยจำต้องยกดินแดนจังหวัดตราด และเกาะต่าง ๆ ตั้งแต่อำเภอแหลมสิงห์ จังหวัดจันทบุรีไปจนถึงเกาะกูด และจังหวัดปัจจันตคิรีเขตร หรือเกาะกง ให้แก่ฝรั่งเศสเพื่อแลกเปลี่ยน ให้ฝรั่งเศสถอนกองทหารไปจากจันทบุรี โดยสัญญาฉบับนี้ ได้ให้สัตยาบันต่อกันและมีผลทำให้กองทหารฝรั่งเศส ถอนออกไปจากเมืองจันทบุรีตามสัญญา เมื่อ 12 มกราคม พ.ศ. 2447

ในปี พ.ศ. 2448 ทางการได้ประกาศให้ยุบอำเภอศรีบัวทอง ซึ่งตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านท่าฉาง แขวงเมืองจันทบุรี มณฑลจันทบุรี (ปัจจุบันคือหมู่ 3 บ้านศรีบัวทอง ตำบลวังตะเคียน) มีภูมิประเทศที่ไม่เหมาะแก่การตั้งอำเภอ จึงให้ยุบรวมเข้ากับอำเภอทุ่งใหญ่

แต่เดิมที่ว่าการอำเภอทุ่งใหญ่ ตั้งอยู่ที่บ้านคลองใหญ่ (ฝั่งเหนือคลองร่างหวาย) ตำบลท่าสะท้อน แต่เนื่องจากที่ตั้งที่ว่าการอำเภอทุ่งใหญ่ การคมนาคมไป - มา ลำบาก ทำให้ประชาชนจากตำบลต่าง ๆ ไม่ค่อยเดินทางไปติดต่อราชการที่ อำเภอทุ่งใหญ่ ทางราชการจึงย้ายที่ว่าการอำเภอทุ่งใหญ่ ไปตั้งอยู่ที่ตำบลแสนตุ้ง ในปี พ.ศ. 2449 แต่ยังใช้ชื่อว่าอำเภอทุ่งใหญ่อยู่ และเมื่อไทยได้จังหวัดตราดกลับคืนมา จึงโอนอำเภอทุ่งใหญ่ มาขึ้นกับเมืองตราดดังเดิม ในปี พ.ศ. 2450 และได้ย้ายที่ว่าการอำเภอทุ่งใหญ่ มาตั้งที่ตำบลท่าสะท้อนอีกครั้ง ในปี พ.ศ. 2460 และเปลี่ยนชื่ออำเภอให้เป็น "อำเภอเขาสมิง" จนถึงปัจจุบัน

ขั้นตอนที่ 5 การเรียบเรียงและนำเสนอ

หลังจากสรุปและเชื่อมโยงข้อเท็จจริงแล้ว ขั้นสุดท้ายนักเรียนพร้อมนำเสนอแหล่งข้อมูลเพื่อให้สามารถตรวจสอบได้ เช่น นำเสนอหน้าห้อง จัดนิทรรศการ นำเสนอลงSocial และนำเสนอลงแหล่งข้อมูลอื่นที่นักเรียนสนใจ

นางสาวธนกร ปุยแก้ว

โรงเรียนบ้านโป่ง

เว็บน่าสนใจ