ครูบ้านนอก

ชื่อเรื่อง การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนสังคมศึกษาแบบสร้างสรรค์โดยใช้สถานการณ์จำลอง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหา ของนักเรียนในระดับ

ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม

สาระที่ 2 : หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม

ผู้วิจัย นางสาวประภัสสร นามโฮง ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะครูชำนาญการพิเศษ

โรงเรียนคีรีวัฒนา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 4

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

ปีการศึกษา 2566

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบการเรียนการสอนสังคมศึกษาแบบสร้างสรรค์โดยใช้สถานการณ์จำลอง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหา ของนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระที่ 2 : หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม 2) ศึกษาประสิทธิภาพของรูปแบบการเรียนการสอนสังคมศึกษาแบบสร้างสรรค์โดยใช้สถานการณ์จำลอง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหา ของนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระที่ 2 : หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม 3) พัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระที่ 2 : หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม 4) พัฒนาความสามารถในการแก้ปัญหาของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระที่ 2 : หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม 5) ประเมินความพึงพอใจของครูและนักเรียนหลังการใช้รูปแบบการเรียนการสอนสังคมศึกษาแบบสร้างสรรค์โดยใช้สถานการณ์จำลอง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหา ของนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระที่ 2 : หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม การวิจัยเป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนคีรีวัฒนา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 4 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 จำนวน 28 คน และครูผู้สอนสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรมระดับประถมศึกษาในจังหวัดนครราชสีมา จำนวน 10 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) แผนการจัดการเรียนรู้สังคมศึกษาแบบสร้างสรรค์ โดยใช้สถานการณ์จำลองเพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหา ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 2) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน 3) แบบทดสอบวัดความสามารถในการแก้ปัญหา และ 4) แบบสอบถามความพึงพอใจของครูและนักเรียน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที (t-test) และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า

1) รูปแบบการเรียนการสอนสังคมศึกษาแบบสร้างสรรค์ โดยใช้สถานการณ์จำลองเพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหา ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 มีชื่อว่า Engagement ; Studious ; Solve the problem ; Discussion ; Summarise the main points ; Evaluation (ESSDSE Model) มีองค์ประกอบ คือ หลักการ วัตถุประสงค์ กระบวนการเรียนการสอน สาระความรู้ ทักษะกระบวนการ สิ่งที่ส่งเสริมการเรียนรู้ ระบบสังคม สิ่งสนับสนุน และหลักการตอบสนอง ซึ่งกระบวนการเรียนการสอนมี 6 ขั้นตอน คือ 1) ขั้นกระตุ้นความสนใจ (Engagement: E) 2) ขั้นใฝ่เรียนรู้ (Studious : S) 3) ขั้นมุ่งสู่การแก้ปัญหา (Solve the problem: S) 4) ขั้นนำพาอภิปรายแสดงความคิดเห็น (Discussion : D) 5) ขั้นสรุปประเด็นความรู้ (Summarise the main points : S)และ 6) ขั้นมุ่งสู่การวัดผลประเมินผล (Evaluation: E)

2) รูปแบบการเรียนการสอนที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิภาพ เท่ากับ 86.92/88.80 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่โรงเรียนกำหนด

3) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ที่ได้รับการสอนตามรูปแบบการเรียนการสอนสังคมศึกษาแบบสร้างสรรค์โดยใช้สถานการณ์จำลอง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหา ของนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระที่ 2 : หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม สูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

4) ความสามารถในการแก้ปัญหาของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 มีจำนวนนักเรียนผ่านเกณฑ์ร้อยละ 80 ขึ้นไปคิดเป็นร้อยละ 88.00 ของจำนวนนักเรียนทั้งหมด ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้

5) ครูและนักเรียนมีความพึงพอใจหลังการใช้รูปแบบการเรียนการสอนสังคมศึกษาแบบสร้างสรรค์โดยใช้สถานการณ์จำลอง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหา ของนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระที่ 2 : หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม อยู่ในระดับมาก

เว็บน่าสนใจ