ครูบ้านนอก

บทคัดย่อ

การพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อยกระดับความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์ (Scientific Literacy) ของผู้เรียนในระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ซึ่งเป็นแกนหลักของการประเมิน PISA โดยบูรณาการกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ (Inquiry-based Learning) และการส่งเสริมการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เข้ากับการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ภายในห้องเรียน โครงการนี้เป็นการต่อยอดการดำเนินงานจากกรอบการขับเคลื่อน PISA ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) โดยมุ่งเน้นการออกแบบและพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถประยุกต์ใช้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เพื่ออธิบายปรากฏการณ์ทางวิทยาศาสตร์ การออกแบบและประเมินผลการสืบเสาะหาข้อมูล และการตีความหลักฐานและข้อสรุปทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์ การดำเนินการวิจัยจะประกอบด้วย การวิเคราะห์บริบทและความต้องการจำเป็นในการพัฒนาผู้เรียนให้มีความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์ การสร้างสรรค์และพัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้และสื่อการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับแนวทาง PISA และกรอบของ สพฐ. การนำร่องใช้ชุดกิจกรรมกับกลุ่มตัวอย่าง และการประเมินผลสัมฤทธิ์ด้านความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์ รวมถึงทัศนคติของผู้เรียนต่อการเรียนรู้วิทยาศาสตร์เชิงรุก ผลการวิจัยที่ได้จะนำไปสู่การเสนอแนวทางการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) สำหรับการพัฒนาความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์ของผู้เรียนไทย เพื่อตอบสนองเป้าหมายการยกระดับคุณภาพการศึกษาตามแนวทาง PISA อย่างยั่งยืนและมีประสิทธิภาพ

ความเป็นมาและความสำคัญ

ปัจจุบัน ความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์ (Scientific Literacy) ได้รับการยอมรับในระดับสากลว่าเป็นทักษะสำคัญยิ่งสำหรับพลเมืองในศตวรรษที่ 21 ที่จะสามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมที่ขับเคลื่อนด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้อย่างมีเหตุผลและรับผิดชอบ องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) โดยโครงการประเมินผลนักเรียนนานาชาติ (Programme for International Student Assessment: PISA) ได้ให้นิยามความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์ไว้ว่า เป็นความสามารถในการประยุกต์ใช้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เพื่ออธิบายปรากฏการณ์ทางวิทยาศาสตร์ การออกแบบและประเมินผลการสืบเสาะหาข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ และการตีความหลักฐานและข้อสรุปทางวิทยาศาสตร์ รวมถึงการทำความเข้าใจลักษณะของวิทยาศาสตร์ในฐานะรูปแบบหนึ่งของความรู้และกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ ตลอดจนการตระหนักถึงบทบาทของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในการหล่อหลอมสังคมและสิ่งแวดล้อม และความเต็มใจที่จะมีส่วนร่วมในการพิจารณาประเด็นทางวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับตนเองในฐานะพลเมืองที่ผ่านมา ผลการประเมิน PISA ของนักเรียนไทยยังคงเป็นประเด็นที่ต้องได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความท้าทายในการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่เน้นการท่องจำเนื้อหามากกว่าการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และการนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริง สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ได้ตระหนักถึงความสำคัญของเรื่องนี้และได้กำหนดกรอบการขับเคลื่อน PISA เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของไทยให้ทัดเทียมนานาชาติ ดังนั้น การส่งเสริมความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์จึงเป็นภารกิจเร่งด่วนที่ต้องอาศัยการปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ในการจัดการเรียนรู้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการนำ กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ (Inquiry-based Learning) ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการสร้างความเข้าใจทางวิทยาศาสตร์ และ การเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่เน้นการมีส่วนร่วมและปฏิสัมพันธ์ของผู้เรียน มาบูรณาการเข้ากับการจัดการเรียนรู้อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ที่ลึกซึ้ง พัฒนาทักษะการคิดขั้นสูง และสามารถนำความรู้และกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ไปใช้ในการแก้ปัญหาในชีวิตประจำวันได้อย่างแท้จริง การดำเนินงานภายใต้แนวคิดนี้จึงเป็นการต่อยอดจากกรอบการขับเคลื่อนของ สพฐ. เพื่อสร้างสรรค์นวัตกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนไทยมีความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์ตามแนวทาง PISA อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

เว็บน่าสนใจ