ชื่อเรื่อง การพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์
ของนักเรียน โรงเรียนเกิ้งวิทยานุกูล สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดมหาสารคาม
ผู้วิจัย นายปัญญา ชัยนามล
สถานศึกษา โรงเรียนเกิ้งวิทยานุกูล สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดมหาสารคา
ปีที่วิจัย ปีการศึกษา 2566
บทคัดย่อ
การวิจัยในครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อ 1) พัฒนาครูโรงเรียนเกิ้งวิทยานุกูล สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดมหาสารคาม ให้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการ แนวคิด ทฤษฎีการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียน 2) ให้ครูโรงเรียนเกิ้งวิทยานุกูล สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดมหาสารคาม สามารถเขียนแผนการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ 3) ให้ครูโรงเรียนเกิ้งวิทยานุกูล สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดมหาสารคาม สามารถจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ 4) ศึกษาความพึงพอใจของผู้ร่วมวิจัยที่มีต่อการพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียน โรงเรียนเกิ้งวิทยานุกูล สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดมหาสารคาม โดยใช้หลักการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ซึ่งเป็นหลักการและขั้นตอนตามแนวคิดของ Kemmis และ McTaggart ดำเนินการเป็น 2 วงรอบ แต่ละวงรอบ ประกอบด้วย การวางแผน (Planning) การปฏิบัติ (Action) การสังเกต (Observation) และการสะท้อนผล (Reflection) กลุ่มผู้ร่วมวิจัย จำนวน 9 คน ได้แก่ ผู้วิจัย และผู้ร่วมวิจัยซึ่งเป็นหัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ทั้ง 8 กลุ่มสาระของโรงเรียนเกิ้งวิทยานุกูล จำนวน 8 คน กลุ่มผู้ให้ข้อมูล จำนวน 62 คน ได้แก่ วิทยากร จำนวน 2 คน และนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 6 จำนวน 60 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบทดสอบ แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต แบบบันทึก และแบบประเมินแผนการจัดการเรียนรู้ แบบสอบถามความพึงพอใจ การตรวจสอบข้อมูลใช้เทคนิคการตรวจสอบแบบหลายมิติ วิเคราะห์และนำเสนอผลการวิจัยโดยวิธีพรรณนา
ผลการวิจัยก่อนดำเนินการพัฒนากระบวนการในการจัดการเรียนรู้ของครูโรงเรียนเกิ้งวิทยานุกูล สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดมหาสารคาม พบว่า ครูผู้สอนส่วนใหญ่ยังจัดการเรียนรู้ที่ไม่ยึดนักเรียนเป็นสำคัญ ครูยังขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียน ขาดความเข้าใจเรื่องการเขียนแผนการจัดการเรียนรู้ ส่งผลให้ไม่สามารถจัดกิจกรรมการเรียนการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้วิจัยได้วางแผนการพัฒนาโดยใช้หลักการวิจัยปฏิบัติการ (Action Research) ใช้กลยุทธ์ในการพัฒนา 4 กลยุทธ์ คือ การศึกษาเอกสาร การฝึกอบรม การศึกษาดูงาน และการนิเทศ ดำเนินการพัฒนา 2 วงรอบ ดังนี้ วงรอบที่ 1 1) ผลจากการศึกษาเอกสารด้วยกิจกรรมมอบหมายงานและการประชุม กลุ่มย่อย ครูมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 มากขึ้น สามารถออกแบบแผนการจัดการเรียนรู้ ประกอบด้วย การจัดการเรียนรู้ที่เน้นการคิดและการปฏิบัติจริง การออกแบบการจัดการเรียนรู้ที่เน้นทักษะการคิดวิเคราะห์ การใช้รูปแบบและเทคนิควิธีการสอนด้านการคิดวิเคราะห์ การใช้และพัฒนาสื่อที่เน้นทักษะการคิดวิเคราะห์ การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ และการวิเคราะห์ข้อมูลย้อนกลับ 2) การฝึกอบรม ครูมีความรู้และสามารถเขียนแผนการจัดการเรียนรู้ได้ดีขึ้น จากการทดสอบก่อนและหลังการฝึกอบรม การบรรยายให้ความรู้และการฝึกปฏิบัติ ซึ่งได้ข้อค้นพบว่า ครูมีความรู้ ความเข้าใจในการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 และสามารถเขียนแผนการสอนได้ แต่ยังขาดความมั่นใจในการนำไปใช้จัดกิจกรรมการเรียนการสอนจริงในชั้นเรียน 3) การศึกษาดูงาน ครูได้รับประสบการณ์ และแนวคิดใหม่จากการศึกษาดูงานโรงเรียนที่ประสบผลสำเร็จในการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ สามารถนำรูปแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลายไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในโรงเรียนของตน 4) การนิเทศภายใน จากกิจกรรมการนิเทศแผนการจัดการเรียนรู้และกิจกรรมการสาธิตการจัดการเรียนรู้ในชั้นเรียน ทำให้ครูมีความเข้าใจและสามารถเขียนแผนการจัดการเรียนรู้ได้ดีขึ้นจากการนิเทศ และการสาธิตการสอน แต่ยังต้องพัฒนาการจัดกิจกรรมที่เน้นทักษะการคิดวิเคราะห์ การค้นคว้าด้วยตนเอง และการบูรณาการความรู้ของนักเรียน ซึ่งควรนำไปปรับปรุงในวงรอบที่ 2 เพื่อยกระดับคุณภาพการจัดการเรียนรู้ให้ดียิ่งขึ้น
วงรอบที่ 2 โดยจัดกิจกรรมการนิเทศการสอนควบคู่กับการนิเทศให้คำแนะนำ และการให้คำปรึกษา ผู้วิจัยเก็บรวบรวมข้อมูลจากแบบสังเกตและแบบสัมภาษณ์ พบว่า การใช้กลยุทธ์การพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ผู้ร่วมวิจัยมีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เพิ่มขึ้นมีทักษะในการปฏิบัติ สามารถเขียนแผนการจัดการเรียนรู้ และจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ การนิเทศให้คำแนะนำและการให้คำปรึกษายังช่วยเสริมสร้างความมุ่งมั่น ตั้งใจ และพัฒนาทักษะด้านเทคนิควิธีการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ให้แก่ผู้ร่วมวิจัยมากยิ่งขึ้น โดยผู้ร่วมวิจัยมีความพึงพอใจต่อการพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด
โดยสรุป ผลการพัฒนาทั้ง 2 วงรอบ ทำให้กลุ่มผู้ร่วมวิจัยมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการ แนวคิด ทฤษฎีการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียน สามารถเขียนแผนการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีความพึงพอใจต่อการพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียน โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด