หลักการและเหตุผล
ตามนโยบายของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) และสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาฉะเชิงเทรา เขต 2 ที่มุ่งเน้นการลดภาระงานครูและบุคลากรทางการศึกษา เพื่อคืนเวลาให้ครูได้มุ่งเน้นการจัดการเรียนการสอนและดูแลนักเรียนอย่างเต็มศักยภาพ ประกอบกับแนวทางตามหนังสือ สพฐ. ที่ ศร 04003/20 ลงวันที่ 11 มกราคม 2567 เรื่อง แนวทางลดภาระการประเมินของสถานศึกษา ที่เน้นย้ำให้สถานศึกษา ลด/เลิก โครงการที่ซ้ำซ้อน ลดปริมาณการเก็บข้อมูล เลิกการเก็บข้อมูลซ้ำซ้อนจากระบบส่วนกลาง เลิกการรายงานด้วยกระดาษ และลดการเตรียมการประเมินที่สร้างภาระเกินความจำเป็น และจากสภาพปัจจุบันของโรงเรียนพบว่า ครูต้องรับภาระงานเอกสารที่ซ้ำซ้อน ทั้งการรายงานข้อมูล การจัดทำแฟ้มประเมินต่าง ๆ รวมถึงการเตรียมข้อมูล เพื่อรองรับการประเมินคุณภาพภายนอก ซึ่งกระบวนการเหล่านี้ใช้เวลามากและดึงครูออกจากห้องเรียน
โรงเรียนวัดอ่าวช้างไล่ (สมเกตุประชาสรรค์) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาฉะเชิงเทรา เขต 2 ได้ตระหนักถึงปัญหานี้และเพื่อตอบสนองนโยบายดังกล่าว จึงได้ออกแบบรูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษา เพื่อลดภาระงานครูสู่ยุคดิจิทัลด้วยนวัตกรรม ACLS Model ขึ้น เพื่อปรับเปลี่ยนรูปแบบให้เข้าสู่ระบบดิจิทัล (Paperless) ลดความซ้ำซ้อนของการประเมิน และส่งเสริมการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อให้สถานศึกษาบรรลุเป้าหมายการลดภาระงานครูตามแนวทางของ สพฐ.
วัตถุประสงค์
1. เพื่อลดปริมาณการใช้กระดาษและลด/เลิกการรายงานในรูปแบบกระดาษ โดยให้ครูรายงานผลและจัดเก็บข้อมูลผ่านระบบดิจิทัล (ตอบสนองแนวทางข้อ ล4)
2. เพื่อลดความซ้ำซ้อนและลด/เลิกการเตรียมเอกสารเพื่อรองรับการประเมิน โดยบูรณาการการประเมินผลการปฏิบัติงาน (PA) และการประเมินเลื่อนเงินเดือนเข้าด้วยกัน (ตอบสนองแนวทางข้อ ล1, ล2, ล5 และ ล6)
3. เพื่อลด/เลิกการเก็บข้อมูลจากครูที่ซ้ำซ้อน โดยใช้ระบบฐานข้อมูลส่วนกลางในการจัดเก็บและเชื่อมโยงข้อมูลสารสนเทศ (ตอบสนองแนวทางข้อ ล3)
4. เพื่อพัฒนาสมรรถนะครูในการนำเทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียน การสอน ทำให้ครูผู้สอนมีภาระงานที่ลดลงอย่างเป็นรูปธรรม (ตอบสนองแนวทางข้อ ล1)
เป้าหมาย
เชิงปริมาณ
- ครูและบุคลากรทางการศึกษา ร้อยละ 100 ใช้งานระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์ (SMSS) และระบบฐานข้อมูลส่วนกลาง (Google Drive) ทดแทนการใช้กระดาษ
- ครูผู้สอน ร้อยละ 100 ผ่านการอบรมและสามารถนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาประยุกต์ใช้ เพื่อลดเวลาในการออกแบบการจัดการเรียนการสอนได้
- ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ร้อยละ 100 ได้รับการประเมินผลการปฏิบัติงาน (PA) และ การประเมินเพื่อเลื่อนเงินเดือน แบบบูรณาการในคราวเดียวกัน เพื่อลดความซ้ำซ้อนของกระบวนการประเมิน
เชิงคุณภาพ
- ครูผู้สอนมีภาระงานเอกสารที่ลดลงอย่างเป็นรูปธรรม ทำให้มีเวลาในการพัฒนาสื่อการสอน ดูแลช่วยเหลือนักเรียน และจัดการเรียนรู้ในชั้นเรียนได้อย่างเต็มศักยภาพ
- โรงเรียนสามารถลดการใช้กระดาษในงานสารบรรณและรายงานผลต่าง ๆ ผ่านระบบออนไลน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- โรงเรียนมีระบบการบริหารจัดการข้อมูลและเอกสารที่เป็นระบบ รวดเร็ว ตรวจสอบได้ง่าย และใช้ข้อมูลร่วมกันได้โดยไม่ต้องขอจากครูซ้ำซ้อน
วิธีการดำเนินงาน
โรงเรียนขับเคลื่อนการดำเนินงานผ่านวงจรคุณภาพ PDCA ดังนี้
1. P (Plan) การวางแผน : สำรวจบริบทและภาระงานครูตามแนวทางลดภาระการประเมิน เพื่อกำหนดนโยบายลด/เลิกกิจกรรมที่ซ้ำซ้อน วางโครงสร้างโฟลเดอร์ใน Google Drive ให้เป็นระบบส่วนกลาง วางแผนปฏิทินรวบยอดการประเมิน PA และเงินเดือน รวมถึงการกำหนดปฏิทินการนิเทศ กำกับ ติดตามในภาพรวมทั้งปีล่วงหน้า แจ้งให้ครูรับทราบเพื่อบริหารจัดการเวลาโดยไม่กระทบต่อการจัดการเรียนการสอน
2. D (Do) การปฏิบัติ : ขับเคลื่อนการทำงานตามนวัตกรรม ACLS Model ดังนี้
1) ลด/เลิกการใช้กระดาษ โดยให้ครูส่งแผนการสอนและรายงานต่าง ๆ ผ่าน Google Drive
2) ใช้ระบบ SMSS แจ้งเวียนและสั่งการหนังสือราชการออนไลน์
3) จัดอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องการใช้ AI ช่วยสร้างสื่อและออกแบบการสอนให้กับครูผู้สอน
4) ดำเนินการประเมิน PA และการประเมินเงินเดือนไปพร้อมกัน เพื่อลดการเตรียมเอกสารและนิทรรศการประเมิน
5) ลดความถี่การจัดประชุมแบบ Onsite และปรับรูปแบบเป็นการประชุมผ่านระบบออนไลน์ เพื่อความรวดเร็วและลดภาระเวลาของครูผู้สอน
3. C (Check) การตรวจสอบและประเมินผล : นิเทศ ติดตามการเข้าใช้ระบบ SMSS และการส่งงานผ่านระบบ Drive รวมถึงประเมินความพึงพอใจของครูที่มีต่อการลดภาระงานตามแนวทาง สพฐ.
4. A (Act) การปรับปรุงพัฒนา : นำผลการประเมินมาปรับปรุงโครงสร้างการจัดเก็บข้อมูลออนไลน์ให้ดียิ่งขึ้น เพื่อให้ข้อมูลถูกจัดเก็บเท่าที่จำเป็น และสามารถใช้ร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
รูปแบบ แนวคิด วิธีการ กระบวนการที่ทำให้เกิดความสำเร็จ
ความสำเร็จของการดำเนินงานเกิดจากการใช้ รูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษา เพื่อลดภาระงานครู สู่ยุคดิจิทัลด้วยนวัตกรรม ACLS Model ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้
A - AI & Automation : ปัญญาประดิษฐ์และระบบอัตโนมัติ หมายถึง การนำปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาช่วยลดเวลาในการเตรียมการสอนของครู และการใช้ระบบอัตโนมัติ (SMSS) ในการจัดการงานสารบรรณเพื่อความรวดเร็ว ลดขั้นตอน และลดการใช้กระดาษ (สอดคล้องแนวทาง ล4 : ลด/เลิกการรายงานในรูปแบบกระดาษ ให้รายงานผ่านระบบออนไลน์)
C - Core Data : ฐานข้อมูลหลักส่วนกลาง หมายถึง การใช้ Google Drive ของโรงเรียนเป็นพื้นที่จัดเก็บและส่งงานส่วนกลาง (Single Source of Truth) ทำให้ข้อมูลไม่สูญหาย เข้าถึงได้ทุกที่ทุกเวลา และไม่ต้องพิมพ์เอกสาร(สอดคล้องแนวทาง ล3 : ลด/เลิกการเก็บข้อมูลจากครูซ้ำซ้อน เมื่อมีระบบจัดเก็บข้อมูลส่วนกลางแล้ว)
L - Lean Evaluation : การประเมินที่กระชับลดความซ้ำซ้อน หมายถึง การบริหารจัดการแบบลีน (Lean) เพื่อลดความสูญเปล่า โดยการ บูรณาการการประเมิน เป็นการรวบการประเมินข้อตกลงในการพัฒนางาน (PA) และ การประเมินผลการปฏิบัติงานเพื่อเลื่อนเงินเดือนเข้าด้วยกัน งดการจัดนิทรรศการ เพื่อให้ครูรับการประเมินเพียงครั้งเดียว และลดภาระงานครู (สอดคล้องแนวทาง ล1, ล2 และ ล5 : ลดโครงการซ้ำซ้อน เก็บข้อมูลเท่าที่จำเป็น และลดการเตรียมเอกสาร/นิทรรศการเพื่อรองรับการประเมิน)
S - Smart School : สถานศึกษาอัจฉริยะ หมายถึง การก้าวสู่สถานศึกษาอัจฉริยะที่บุคลากรมีทักษะดิจิทัล ทำงานรวดเร็ว ลดภาระงานที่ไม่จำเป็น มีการบริหารจัดการเวลาอย่างชาญฉลาดโดยปรับรูปแบบการประชุมเป็นระบบออนไลน์ และแจ้งปฏิทินปฏิบัติงานล่วงหน้าเพื่อลดความถี่ในการกำกับติดตาม คืนเวลาให้ครูได้มุ่งเน้นที่คุณภาพผู้เรียนเป็นสำคัญ (สอดคล้องแนวทาง ล6 : ลดความซ้ำซ้อน/ความถี่ของการกำกับ ติดตาม)
ผลการดำเนินงาน
เชิงปริมาณ
- ครูและบุคลากรทางการศึกษา จำนวน 33 คน ใช้งานระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์ (SMSS) และระบบฐานข้อมูลส่วนกลาง (Google Drive) ทดแทนการใช้กระดาษ จำนวน 33 คน คิดเป็นร้อยละ 100
- ครูผู้สอน จำนวน 28 คน ผ่านการอบรมและสามารถนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาประยุกต์ใช้ เพื่อลดเวลาในการออกแบบการจัดการเรียนการสอนได้ จำนวน 28 คน คิดเป็นร้อยละ 100
- ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา จำนวน 28 คน ได้รับการประเมินผลการปฏิบัติงาน (PA) และ การประเมินเพื่อเลื่อนเงินเดือน แบบบูรณาการในคราวเดียวกัน เพื่อลดความซ้ำซ้อนของกระบวนการประเมิน จำนวน 28 คน คิดเป็นร้อยละ 100
เชิงคุณภาพ
- ครูผู้สอนมีภาระงานเอกสารที่ลดลงอย่างเป็นรูปธรรม ทำให้มีเวลาในการพัฒนาสื่อการสอน ดูแลช่วยเหลือนักเรียน และจัดการเรียนรู้ในชั้นเรียนได้อย่างเต็มศักยภาพ
- โรงเรียนสามารถลดการใช้กระดาษในงานสารบรรณและรายงานผลต่าง ๆ ผ่านระบบออนไลน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- โรงเรียนมีระบบการบริหารจัดการข้อมูลและเอกสารที่เป็นระบบ รวดเร็ว ตรวจสอบได้ง่าย และใช้ข้อมูลร่วมกันได้โดยไม่ต้องขอจากครูซ้ำซ้อน