รูปแบบการนิเทศภายในสถานศึกษา SMART DEE Model เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้
เชิงรุก และยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอนฮี
การพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในสถานศึกษา SMART DEE Model เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกและยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนโรงเรียน
บ้านดอนฮี มีองค์ประกอบ ดังนี้
องค์ประกอบที่ 1 หลักการ
หลักการสำคัญของการนิเทศภายในสถานศึกษา คือ หลักการมีส่วนร่วม ซึ่งเป็นกระบวนการทำงานร่วมกัน มีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ร่วมมือร่วมใจกัน เพื่อดำเนินการแก้ไขปัญหาและประสานงานซึ่งกันและกัน
องค์ประกอบที่ 2 วัตถุประสงค์
วัตถุประสงค์ของการพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในสถานศึกษา SMART DEE Model เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกและยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอนฮี ประกอบด้วย
1. เพื่อพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในสถานศึกษา SMART DEE Model ให้มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับบริบทของโรงเรียนบ้านดอนฮี
2. เพื่อส่งเสริมสมรรถนะของครูผู้สอนในการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) และการสะท้อนคิด ผ่านชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Reflective PLC) อย่างเป็นระบบ
3. เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนทุกระดับชั้น ทั้งในระดับสถานศึกษาและระดับชาติ ผ่านกระบวนการนิเทศภายในที่มีประสิทธิภาพ
องค์ประกอบที่ 3 วิธีดำเนินการ
การพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในสถานศึกษา SMART DEE Model เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้
เชิงรุกและยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอนฮี ได้นำหลักการ แนวคิดและทฤษฎี
จากการศึกษาองค์ประกอบ ตัวชี้วัด และการศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการของโรงเรียน
บ้านดอนฮี มาสังเคราะห์ให้สอดคล้องกับกระบวนการดำเนินงานตามวงจรคุณภาพ PDCA มีรายละเอียดดังนี้
P: Plan
1. การศึกษาเอกสารที่เกี่ยวข้องกับแนวทางการนิเทศภายในสถานศึกษา รวมทั้งนโยบายและจุดเน้นของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษายโสธร เขต 2 วิเคราะห์สภาพปัจจุบัน ปัญหาและความต้องการในการนิเทศภายในสถานศึกษา โดยให้สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ พันธกิจ และกลยุทธ์ของสถานศึกษา ดังนี้
1) ศึกษาเอกสารที่เกี่ยวข้อง เพื่อเป็นข้อมูลในการพิจารณาวางแผนการดำเนินงาน
2) แลกเปลี่ยนความคิดเห็น วิเคราะห์ สังเคราะห์ เพื่อหาสภาพปัญหาและความต้องการในการพัฒนากระบวนการนิเทศภายในสถานศึกษา
3) การสร้างการรับรู้ระหว่างผู้นิเทศและผู้รับการนิเทศ ด้วยวิธีการต่าง ๆ เช่น การประชุมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ PLC ฯลฯ เพื่อกำหนดเป้าหมายรร่วมกันในการดำเนินงาน
2. การวางแผนการนิเทศ เป็นการนำปัญหาและความต้องการ มากำหนดรายละเอียดของกิจกรรมในการจัดทำแผนนิเทศ ดังนี้
1) กำหนดแนวทาง/วิธีการพัฒนาที่หลากหลายตามปัญหาที่เกิดขึ้น ตามความต้องการและจำเป็น
มีการใช้กระบวนการชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC) และการศึกษา
ชั้นเรียน (Lesson Study) เป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนากระบวนการจัดการเรียนการสอนของครูและการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง
2) เลือกแนวทาง/วิธีการในการพัฒนาโดยการีส่วนร่วมของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง
3) วางแผนการดำเนินงาน
3.1 การประชุมเตรียมการนิเทศ เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจร่วมกัน
3.2 กำหนดประเด็นการนิเทศ เป็นการกำหนดเนื้อหาที่จะนิเทศ
3.3 กำหนดระยะเวลาในการนิเทศ โดยกำหนดระยะเวลาในการนิเทศที่เหมาะสมกับการแก้ปัญหาและการพัฒนา
3.4 กำหนดวิธีการนิเทศและกิจกรรมการนิเทศที่เหมาะสมตามสภาพปัญหาและความต้องการ เช่น การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การเยี่ยมชั้นเรียน การสาธิต การสัมภาษณ์ เป็นต้น
3.5 การจัดทำแผนนิเทศ ประกอบด้วย หลักการและเหตุผล วัตถุประสงค์ เป้าหมาย แผนการดำเนินการ กิจกรรมสำคัญ ปฏิทินการปฏิบัติงาน เครื่องมือนิเทศ ผลที่คาดว่าจะได้รับ
D: Do การดำเนินการนิเทศภายในสถานศึกษา โดยใช้นวัตกรรม รูปแบบการนิเทศภายในสถานศึกษา SMART DEE Model เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก และยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอนฮี ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้
S Supervision: การนิเทศ ติดตาม และประเมินผลการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ด้วยกระบวนการนิเทศภายในสถานศึกษาที่เป็นระบบและต่อเนื่อง เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียน
M Management: การบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วม โดยนำรูปแบบการนิเทศภายในสถานศึกษา SMART DEE Model มาใช้ในการขับเคลื่อนการนิเทศภายในสถานศึกษา เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกและยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียน
A Awareness: การสร้างความตระหนักให้ครูผู้สอนเห็นความสำคัญของการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียน
R - Reflective - PLC: การสะท้อนคิด ผ่านชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ เพื่อสะท้อนปัญหาและผลที่เกิดกับผู้เรียนในทันที เพื่อหาแนวทางพัฒนาการจัดการเรียนรู้รายกลุ่มสาระและรายช่วงชั้นอย่างต่อเนื่อง
T - Teamwork: การทำงานเป็นทีมระหว่างผู้นิเทศและผู้รับการนิเทศในทุกระดับชั้น ร่วมแรงร่วมใจ
ในการปรับปรุงและพัฒนาการเรียนการรู้เชิงรุก (Active Learning) ให้เกิดผลบรรลุตามเป้าหมาย โดยใช้กระบวนการนิเทศภายในสถานศึกษา SMART DEE Model เพื่อการทำงานร่วมกัน ส่งเสริมกันในทางบวก
D - Development: การนำผลการนิเทศเยี่ยมชั้นเรียน และผลการประเมินคุณภาพผู้เรียน มาเป็นข้อมูล
ในการวางแผนพัฒนาศักยภาพผู้เรียนรายบุคคล เพื่อส่งเสริมนักเรียนตามศักยภาพของแต่ละช่วงชั้นอย่างต่อเนื่อง
E Evaluation: การประเมินผลประสิทธิภาพการนิเทศ โดยเน้นการใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์จากผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนทุกระดับชั้น และผลการทดสอบระดับชาติ (RT/NT/O-NET) มาเป็นดัชนีชี้วัดความสำเร็จ เพื่อนำผลการประเมินมาสะท้อนกลับ (Feedback) ในการพัฒนาระบบการนิเทศให้ยั่งยืน
E Elevate: การยกระดับคุณภาพการศึกษา เป็นการขับเคลื่อนผลลัพธ์เชิงประจักษ์จากการนิเทศภายในให้สูงขึ้นกว่าเดิมอย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งเน้นการยกระดับใน 3 มิติหลัก ดังนี้
1) การยกระดับสมรรถนะการบริหาร (Elevate Management) พัฒนาให้ระบบการบริหารงานวิชาการและการนิเทศภายในสถานศึกษามีความเข้มแข็ง เป็นระบบ และมีคุณภาพในระดับมาตรฐาน ส่งผลให้สถานศึกษามีนวัตกรรมการบริหารที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ และก้าวสู่การเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ที่ครูและบุคลากรทางการศึกษามีวัฒนธรรมการทำงานร่วมกันอย่างยั่งยืน
2) ยกระดับคุณภาพการจัดการเรียนรู้ (Elevate Teaching Practice) พัฒนาทักษะของครูผู้สอนทุกระดับชั้นให้ก้าวสู่การเป็นมืออาชีพในการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่สามารถออกแบบนวัตกรรมและสื่อการสอนให้เข้าถึงผู้เรียนทุกคนอย่างมีประสิทธิภาพ
3) ยกระดับผลสัมฤทธิ์และคุณภาพผู้เรียน: มุ่งเน้นผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมกับนักเรียนทุกระดับชั้น
โดยนักเรียนมีพัฒนาการที่สมวัย มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และผลการทดสอบระดับชาติ (RT/NT/O-NET) สูงขึ้นตามเป้าหมายที่กำหนด
C: Check การติดตามผลการนิเทศภายในของสถานศึกษา เน้นการสังเกตพฤติกรรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ของครูผู้สอน โดยมีกิจกรรมที่สำคัญ คือ
1. ประเมินความก้าวหน้าของการดำเนินงาน เช่น การดำเนินงานของผู้นิเทศ และผู้รับการนิเทศ เพื่อนำผลไปปรับปรุงแนวทางการดำเนินงาน
2. ประเมินคุณภาพการจัดการเรียนรู้ โดยประเมินจากผลการนิเทศชั้นเรียนเพื่อดูการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการสอนของครูในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ ว่าสอดคล้องกับแนวทาง Active Learning หรือไม่
A: Act การสะท้อนผล สรุปผลและรายงานผล เป็นการสะท้อนผลการนิเทศ เพื่อประเมินผลการนิเทศ กระบวนการดำเนินการนิเทศ การปรับปรุงพัฒนาการนิเทศภายในสถานศึกษา โดยมีกิจกรรมที่สำคัญ คือ
1. การสะท้อนผลการนิเทศภายในสถานศึกษา: ใช้ข้อมูลจากการนิเทศมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้
ในกลุ่มวิชาต่าง ๆ เพื่อประเมินความพึงพอใจและปัญหาอุปสรรคในการนำรูปแบบการนิเทศไปใช้จริงในระดับชั้นต่าง ๆ
2. การจัดทำรายงานสารสนเทศทางการศึกษา: สรุปผลการประเมินในเชิงปริมาณ (คะแนนผลสัมฤทธิ์ที่เพิ่มขึ้น) และเชิงคุณภาพ (พฤติกรรมการสอนของครู) เพื่อนำเสนอต่อคณะกรรมการสถานศึกษาและผู้เกี่ยวข้อง
3. การนำผลไปปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง: นำข้อมูลที่ได้จากตัวแปร E (Evaluation) มาใช้เป็นฐานในการวางแผนพัฒนาการนิเทศในวงรอบต่อไป เพื่อให้ระบบการนิเทศภายในมีความยั่งยืนและตอบโจทย์การยกระดับคุณภาพผู้เรียนได้อย่างแท้จริง
องค์ประกอบที่ 4 การวัดและประเมินผล
การวัดและประเมินผลการนิเทศภายในสถานศึกษา SMART DEE Model เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกและยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอนฮี เพื่อตรวจสอบการดำเนินการต่าง ๆ ว่าบรรลุตามวัตถุประสงค์และเป้าหมายการนิเทศมากน้อยเพียงใด มีปัญหา อุปสรรคใดที่ทำให้การนิเทศไม่บรรลุวัตถุประสงค์ หรือมีปัจจัยใดที่ส่งผลต่อการนิเทศที่มีประสิทธิภาพ พิจารณาจากตัวชี้วัดดังนี้
1. ครูผู้สอนมีความรู้ความเข้าใจ และมีสมรรถนะในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning)
2. ครูผู้สอนมีความพึงพอใจต่อการใช้รูปแบบการนิเทศภายในสถานศึกษา SMART DEE Model
เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก และยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอนฮี
3. นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น
องค์ประกอบที่ 5 เงื่อนไขความสำเร็จ
เงื่อนไขความสำเร็จ เป็นสิ่งที่สะท้อนถึงผลการดำเนินการการนิเทศภายในสถานศึกษา SMART DEE Model เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกและยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอนฮี ซึ่งประกอบด้วย
1. ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา
2. การมีส่วนร่วมของครูและบุคลากรทางการศึกษา ในการดำเนินการเพื่อขับเคลื่อนกระบวนการการนิเทศภายในสถานศึกษา SMART DEE Model เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกและยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนโรงเรียนบ้านดอนฮี
3. การนิเทศ กำกับ ติดตามอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง