1) หลักการของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ PLANET Model
รูปแบบการจัดการเรียนรู้ PLANET Model ผสานการใช้ปัญญาประดิษฐ์ พัฒนาขึ้นบนฐานความเชื่อที่ว่า ทักษะทางภูมิศาสตร์และความสามารถในการให้เหตุผลทางภูมิศาสตร์เป็นทักษะการคิดขั้นสูงที่เกิดจากการที่ผู้เรียนลงมือสร้างความรู้ด้วยตนเองผ่านการปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นและกับบริบทเชิงพื้นที่จริง มิใช่จากการรับถ่ายทอดหรือท่องจำ (ทิศนา แขมมณี, 2563) จึงกำหนดหลักการสำคัญของรูปแบบไว้ 6 ประการ ดังนี้
1. หลักการสร้างความรู้ด้วยตนเองอย่างกระตือรือร้น (Active Knowledge Construction) ผู้เรียนเป็นผู้สร้างความรู้ความเข้าใจทางภูมิศาสตร์ขึ้นด้วยตนเอง โดยเชื่อมโยงข้อมูลหรือประสบการณ์ใหม่เข้ากับความรู้เดิมในโครงสร้างทางปัญญา ครูมีบทบาทเป็นผู้อำนวยความสะดวกในการจัดสถานการณ์และประสบการณ์ที่เอื้อต่อการสร้างความรู้ (ตามแนวคิดคอนสตรัคติวิสต์ของ Piaget) (ทิศนา แขมมณี, 2563)
2. หลักการเรียนรู้ผ่านปฏิสัมพันธ์ทางสังคมและการเสริมต่อการเรียนรู้ (Social Interaction and Scaffolding) การเรียนรู้เกิดขึ้นได้ดีในพื้นที่รอยต่อพัฒนาการ (ZPD) เมื่อผู้เรียนได้รับการเสริมต่อการเรียนรู้ (Scaffolding) จากผู้ที่มีความรู้มากกว่า ทั้งครู เพื่อน สมาชิกในชุมชน และเครื่องมือทางปัญญา ผ่านการแลกเปลี่ยน อภิปราย และสะท้อนความคิดร่วมกัน (ตามแนวคิดคอนสตรัคติวิสต์เชิงสังคมของ Vygotsky) (ทิศนา แขมมณี, 2563)
3. หลักการเรียนรู้จากบริบทชุมชนและสถานการณ์จริง (Community-Based and Authentic Learning) การพัฒนาทักษะทางภูมิศาสตร์ต้องเชื่อมโยงเนื้อหากับบริบทของชุมชนและพื้นที่จริง เปิดโอกาสให้ผู้เรียนสำรวจ เก็บข้อมูล และวิเคราะห์ปรากฏการณ์เชิงพื้นที่จากสถานการณ์จริงรอบตัว เพื่อให้สามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตได้ (ตามแนวทางการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน CBL) (ศรีวรรณ ฉัตรสุริยวงศ์, 2560; ผณินทร์ มาคสิรีรินทร์, 2564)
4. หลักการเรียนรู้แบบสร้างสรรค์เพื่อพัฒนาการคิดขั้นสูง (Creativity-Based Higher-Order Thinking) การจัดการเรียนรู้ต้องกระตุ้นความอยากรู้ ใช้คำถามเร้าการคิด และเปิดโอกาสให้ผู้เรียนสืบค้น วิเคราะห์ และสร้างสรรค์ข้อเสนอหรือแนวทางแก้ปัญหาเชิงพื้นที่ด้วยตนเอง อันเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาการให้เหตุผลทางภูมิศาสตร์ (ตามแนวทางการจัดการเรียนรู้แบบสร้างสรรค์เป็นฐาน CrBL) (เกษมะณี ลาปะ, 2560)
5. หลักการจัดระบบความคิดด้วยเครื่องมือทางปัญญา (Cognitive Organization through Graphic Organizers) การใช้ผังกราฟิกที่หลากหลายช่วยให้ผู้เรียนจัดระเบียบ เชื่อมโยง และมองเห็นความสัมพันธ์เชิงพื้นที่และเชิงเหตุผลของข้อมูลทางภูมิศาสตร์ ส่งเสริมทั้งการคิดแบบองค์รวมและการคิดเชิงพื้นที่ซึ่งเป็นทักษะแกนกลางทางภูมิศาสตร์ (เกษมะณี ลาปะ, 2560)
6. หลักการใช้ปัญญาประดิษฐ์เป็นเครื่องมือสนับสนุนการเรียนรู้ (AI as a Learning Support Tool) ปัญญาประดิษฐ์ถูกใช้ใน 2 บทบาทที่สอดคล้องกับทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ คือ เป็นเครื่องมือทางปัญญา (Cognitive Tool) ที่ขยายขีดความสามารถในการคิด และเป็นตัวเสริมต่อการเรียนรู้ (Scaffolding) ที่ช่วยพยุงกระบวนการคิดในพื้นที่รอยต่อพัฒนาการ โดยไม่ทดแทนกระบวนการคิดของผู้เรียน เพื่อให้ผู้เรียนยังคงเป็นผู้สร้างความรู้ด้วยตนเอง (นพรัตน์ สวยฉลาด, 2568; สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 2568)
หลักการทั้ง 6 ประการนี้เป็นรากฐานที่ถูกแปลงสู่การปฏิบัติผ่านกระบวนการจัดการเรียนรู้ 6 ขั้น (P-L-A-N-E-T) และเป็นกรอบกำกับการกำหนดวัตถุประสงค์ บทบาทของครูและผู้เรียน ตลอดจนแนวทางการวัดและประเมินผลของรูปแบบให้มีความสอดคล้องเป็นระบบเดียวกัน
ค้นหาทุกอย่างในเว็บครูบ้านนอก :
ตั้งกระทู้คำถามใหม่
กลับหน้าที่แล้ว
