การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับการพัฒนารูปแบบการจัดการ
เรียนรู้สืบเสาะหาความรู้ฐานปรากฏการณ์ร่วมกับการแสดงทางวิทยาศาสตร์ที่ส่งเสริมความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้ สมดุลเคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 2. เพื่อสร้าง
และตรวจสอบคุณภาพของรูปแบบการจัดการเรียนรู้สืบเสาะหาความรู้ฐานปรากฏการณ์ร่วมกับการแสดงทางวิทยาศาสตร์ที่ส่งเสริมความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้ สมดุลเคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ดังนี้ 2.1 เพื่อสร้างและประเมินความเหมาะสมของรูปแบบการจัดการเรียนรู้
2.2 เพื่อหาค่าดัชนีประสิทธิผลของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ 3. เพื่อทดลองใช้และศึกษาผลการใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้สืบเสาะหาความรู้ฐานปรากฏการณ์ร่วมกับการแสดงทางวิทยาศาสตร์ที่ส่งเสริมความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้ สมดุลเคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ดังนี้
3.1 เพื่อเปรียบเทียบความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์ก่อนเรียนและหลังเรียน 3.2 เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียนและหลังเรียน 3.3 เพื่อหาค่าดัชนีประสิทธิผลที่เกิดขึ้นหลังจากการใช้รูปแบบ
การจัดการเรียนรู้ 4. เพื่อศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อรูปแบบการจัดการเรียนรู้สืบเสาะหาความรู้
ฐานปรากฏการณ์ร่วมกับการแสดงทางวิทยาศาสตร์ที่ส่งเสริมความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์
และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้ สมดุลเคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยได้ดำเนินการพัฒนารูปแบบ
การจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการวิจัยและพัฒนา แบ่งการวิจัยออกเป็น 4 ระยะ ระยะที่ 1 การศึกษาข้อมูลพื้นฐานของการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ ระยะที่ 2 การสร้างและตรวจสอบคุณภาพของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ ระยะที่ 3 การใช้และศึกษาผลการใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ และระยะที่ 4 การศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อรูปแบบการจัดการเรียนรู้ โดยมีกลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 จำนวน 1 ห้องเรียน จำนวน 38 คน โรงเรียนตะกั่วป่า เสนานุกูล ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 ซึ่งได้มาโดยการสุ่มแบบกลุ่ม
โดยใช้ห้องเรียนเป็นหน่วยในการสุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในงานวิจัย แบ่งเป็น 1. เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง ได้แก่ รูปแบบการจัดการเรียนรู้ คู่มือการใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ และแผนจัดการเรียนรู้ 2. เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบทดสอบความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์ และแบบทดสอบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ ค่าเฉลี่ย ร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสถิติทดสอบที (t-test) และค่าดัชนีประสิทธิผลของรูปแบบ (E.I.)
ผลการวิจัยพบว่า
1. การศึกษาข้อมูลพื้นฐานของการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ พบว่า โดยภาพรวมในการเรียนรู้ต้องการให้มีการสืบเสาะหาความรู้ สร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง เพิ่มความสนุกสนาน ผ่อนคลายในการเรียน ให้มีการเชื่อมโยงกับชีวิตจริง ส่งเสริมให้มีการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์ และการยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ด้วยการจัดการเรียนรู้ที่มีแนวคิดทฤษฎีจากการสืบเสาะหาความรู้ การเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน และการแสดงทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งสามารถส่งเสริมความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน
2. การสร้างและตรวจสอบคุณภาพของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ พบว่า รูปแบบการจัดการเรียนรู้สืบเสาะหาความรู้ฐานปรากฏการณ์ร่วมกับการแสดงทางวิทยาศาสตร์ที่ส่งเสริมความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้ สมดุลเคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ที่พัฒนาขึ้น
มีองค์ประกอบของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ 5 องค์ประกอบ คือ 1) หลักการและแนวคิดพื้นฐาน 2) วัตถุประสงค์ 3) สาระการเรียนรู้ 4) กระบวนการจัดการเรียนรู้ 6 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นที่ 1 การทบทวนความรู้เดิมด้วยปรากฏการณ์ที่น่าสนใจ ขั้นที่ 2 การแสดงทางวิทยาศาสตร์เพื่อสร้างความสนใจสู่การเรียนรู้ ขั้นที่ 3 การค้นหาความรู้ด้วยกิจกรรมที่หลากหลาย ขั้นที่ 4 การสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ขั้นที่ 5 การร่วมกันประเมินผล
และขั้นที่ 6 การเผยแพร่ความรู้ด้วยการแสดงทางวิทยาศาสตร์ และ 5) การวัดผลและประเมินผล โดยมีค่าความเหมาะสมของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ อยู่ในระดับมากที่สุด เฉลี่ยรวม 4.52 และมีส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.13 และมีค่าดัชนีประสิทธิผลของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ จากการทดลองภาคสนาม ด้วยการวัดค่าความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เท่ากับ 0.68 และ 0.63 ตามลำดับ ซึ่งเป็นค่าที่ยอมรับได้
3. การทดลองใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ พบว่า นักเรียนมีความสามารถในการสื่อสารทาง วิทยาศาสตร์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และรูปแบบการจัดการเรียนรู้มีค่าดัชนีประสิทธิผล
ที่เกิดขึ้นหลังจากการใช้ ด้วยการวัดค่าความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เท่ากับ 0.72 และ 0.66 ตามลำดับ
4. นักเรียนมีความพึงพอใจต่อรูปแบบการจัดการเรียนรู้สืบเสาะหาความรู้ฐานปรากฏการณ์ร่วมกับการแสดงทางวิทยาศาสตร์ที่ส่งเสริมความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้ สมดุลเคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ในภาพรวม อยู่ในระดับมาก โดยมีค่าเฉลี่ยรวม 4.15 และมีส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.22
คำสำคัญ : การสืบเสาะหาความรู้ การใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน การแสดงทางวิทยาศาสตร์
ความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน