ชื่อเรื่อง การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง)
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานนทบุรี เขต 1
ชื่อผู้วิจัย นางสาลินี สุขศิริ
ตำแหน่ง ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง)
หน่วยงาน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานนทบุรี เขต 1
ปีการศึกษา 2566-2568
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) 3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) และ 4) เพื่อประเมินผลการใช้และปรับปรุงรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสังเคราะห์เอกสาร แบบสอบถามความคิดเห็น แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบบันทึกร้อยละของคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน แบบบันทึกร้อยละของการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียน แบบบันทึกคะแนนเฉลี่ยร้อยละของผลการประเมินความสามารถด้านการอ่านของนักเรียน แบบบันทึกคะแนนเฉลี่ยร้อยละของผลการทดสอบความสามารถพื้นฐานของนักเรียนระดับชาติ แบบบันทึกคะแนนเฉลี่ยร้อยละของผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐานของนักเรียน แบบสรุปผลงานเชิงประจักษ์ และแบบสอบถาม
ความพึงพอใจ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าร้อยละ และ
การวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัย พบว่า
1. ผลการศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียน จากการศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง พบว่า การบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียน ประกอบด้วย 1) การวางแผน 2) การออกแบบการเรียนรู้แบบไฮบริด
3) การนำไปปฏิบัติ และ 4) การนิเทศและประเมินผล ผลการศึกษาสภาพความต้องการจำเป็นของ
การบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียน พบว่า สภาพความต้องการจำเป็นที่ควรได้รับการแก้ไขเร่งด่วน คือ ด้านการออกแบบการเรียนรู้แบบไฮบริด ด้านการนำไปปฏิบัติ ด้าน
การวางแผน และด้านการนิเทศและประเมินผล ตามลำดับ ผลการศึกษากระบวนการบริหารที่ดี (Best Practices) ในโรงเรียนที่เป็นต้นแบบและประสบความสำเร็จ พบว่า ด้านการวางแผนควรมี
การวิเคราะห์บริบท การกำหนดวัตถุประสงค์ การประเมินทางเลือกและการเลือกแผน การจัดทำรายละเอียดและวางแผนนำไปใช้ และการวางแผนติดตาม ควบคุม และประเมินผล ด้านการออกแบบการเรียนรู้แบบไฮบริด ควรมีการจัดสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ การเรียนแบบร่วมมือ การเลือกใช้วัสดุสนับสนุนการเรียนการสอน และการประเมินและผลป้อนกลับ ด้านการนำไปปฏิบัติ ควรมีการเตรียม
ความพร้อม การจัดระบบสนับสนุน การดำเนินการจริง และการติดตามและปรับปรุงอย่างต่อเนื่องและด้านการนิเทศและประเมินผล ควรมีการวางแผนการนิเทศ การให้ความรู้ก่อนการนิเทศ
การดำเนินการนิเทศ การสร้างเสริมกำลังใจ และการประเมินผล
2. รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียนของโรงเรียน
วัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ ดังนี้ องค์ประกอบที่ 1 ส่วนนำ มี 2 องค์ประกอบย่อย ได้แก่ 1) หลักการ 2) วัตถุประสงค์ องค์ประกอบที่ 2 กระบวนการบริหาร มี 4องค์ประกอบย่อย ได้แก่ 1) การวางแผน 2) การออกแบบการเรียนรู้แบบไฮบริด 3) การนำไปปฏิบัติ และ 4) การนิเทศและประเมินผล องค์ประกอบที่ 3 เงื่อนไขสู่ความสำเร็จ มี 4 องค์ประกอบย่อย ได้แก่ 1) ผู้บริหาร 2) ครูและบุคลากร 3) นักเรียนและผู้ปกครองนักเรียน และ 4) องค์กรที่เกี่ยวข้อง โดยผลการประเมินความเหมาะสม และความเป็นไปได้ของรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบ อยู่ในระดับมากที่สุด
3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) พบว่า
3.1 ครูดำเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียน ประกอบด้วย การวางแผน การออกแบบการเรียนรู้แบบไฮบริด การนำไปปฏิบัติ และ
การนิเทศและประเมินผล
3.2 ครูมีความเห็นว่าสามารถปฏิบัติตามรูปแบบได้ อยู่ในระดับมากที่สุด
4. ผลการประเมินผลการใช้และปรับปรุงรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) พบว่า
4.1 ผลการประเมินคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง)
1) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) ทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ ในปีการศึกษา 2567 สูงกว่าในปีการศึกษา 2566
2) ผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) ก่อนและหลังทดลองใช้รูปแบบ
การบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) ทุกข้อ ในปีการศึกษา 2567 สูงกว่าในปีการศึกษา 2566
3) ผลการประเมินความสามารถด้านการอ่านของนักเรียน (Reading Test : RT) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 รวม 2 ด้านคะแนนเฉลี่ยระดับโรงเรียนสูงกว่าระดับสังกัดและระดับประเทศ
4) ผลการทดสอบความสามารถพื้นฐานของนักเรียนระดับชาติ (National Test : NT) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 รวม 2 ด้านคะแนนเฉลี่ยระดับโรงเรียนสูงกว่าระดับสังกัดและระดับประเทศ
5) ผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (Ordinary National Educational Test : O-NET) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 รวม 4 วิชาคะแนนเฉลี่ยระดับโรงเรียนสูงกว่าระดับสังกัด วิชาภาษาไทยและคณิตศาสตร์คะแนนเฉลี่ยระดับโรงเรียนสูงกว่าระดับประเทศ
6) ผลงานเชิงประจักษ์ที่เกิดจากการใช้รูปแบบ พบว่า
6.1) ผลงานระดับชาติของโรงเรียน คือ รางวัลเสมา ป.ป.ส. ประเภทผลงานดีเด่น ระดับทอง โครงการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข รางวัลได้รับการประกันคุณภาพภายนอก (พ.ศ. 2567-2571) การศึกษาปฐมวัย และระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน รางวัลสถานศึกษาที่มีระบบและกลไกการบริหารจัดการคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาเพื่อการประกันคุณภาพ สมควรได้รับรางวัล IQA AWARD ระดับยอดเยี่ยม ประเภทสถานศึกษาขนาดกลาง รางวัลผลงานวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) ด้านการนิเทศภายในสถานศึกษา รางวัลจัดทำผลงานวิชาการสู่การปฏิบัติบรรลุตามวัตถุประสงค์มีประสิทธิภาพอย่างดีเยี่ยม ตามโครงการ Model พร้อมใช้ สถาบันจิตวิทยาความมั่นคง รางวัลโครงการสนับสนุนกิจกรรมลดก๊าซเรือนกระจก กิจกรรมดื่ม พับ เก็บ ลดขยะ เพื่อโลกสวย รางวัล ผลงานดีเด่น ประเภท พัฒนาทักษะการอ่านและการเขียนของเด็กไทยโครงการ
การพัฒนาทักษะการอ่านของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 โดยใช้สื่อจิทัลเพื่อการเรียนรู้ และรางวัลระบบการดูแลช่วยแหลือนักเรียน ระดับยอดเยี่ยม ประเภทสถานศึกษาระดับประถมศึกษาขนาดกลาง
6.2) ผลงานระดับชาติของบุคลากร คือ รางวัลเครื่องหมายเชิดชูเกียรติ คุรุสดุดี ในฐานะเป็นผู้ปฏิบัติตนตามจรรยาบรรณของวิชาชีพเป็นที่ประจักษ์ชัด รางวัลเสมา ป.ป.ส. ประเภทผลงานดีเด่น ระดับทอง โครงการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข รางวัลคุรุชนคนคุณธรรม โครงการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. ประเภท ผู้บริหาร ระดับประเทศ รางวัลจัดทำผลงานวิชาการสู่การปฏิบัติบรรลุตามวัตถุประสงค์มีประสิทธิภาพอย่าง ดีเยี่ยม ตามโครงการ Model พร้อมใช้ สถาบันจิตวิทยาความมั่นคง รางวัลนวัตกรรมสร้างสรรค์คนดี ประเภทครู และรางวัล ครูดีในดวงใจ
6.3) ผลงานนักเรียน คือ รางวัลระดับเหรียญทอง ชนะเลิศการแข่งขันการเต้น
หางเครื่องประกอบเพลง ประเภทบกพร่องทางการเรียนรู้ รางวัลระดับเหรียญทอง ชนะเลิศการแข่งขันการประดิษฐ์งานใบตองประเภทบายศรีปากชาม รางวัลระดับเหรียญทอง ชนะเลิศการแข่งขัน
การประดิษฐ์ของเล่นจากเศษวัสดุเหลือใช้ รางวัลระดับเหรียญทอง ชนะเลิศการประกวดการขับร้องเพลงไทยลูกทุ่ง รางวัลระดับเหรียญทอง ชนะเลิศการแข่งขันประดิษฐ์ของใช้จากวัสดุธรรมชาติในท้องถิ่น รางวัลระดับเหรียญทอง รองชนะเลิศอันดับที่ 2 การแข่งขันการประดิษฐ์ของใช้จากเศษวัสดุเหลือใช้ รางวัลระดับเหรียญทอง รองชนะเลิศอันดับที่ 2 การแข่งขันการจัดทำหนังสือเล่มเล็ก รางวัลระดับเหรียญทอง การสร้างการ์ตูนเรื่องสั้น (Comic Strip) รางวัลระดับเหรียญทอง อันดับ 5
การแข่งขันทำอาหาร น้ำพริก ผักสด เครื่องเคียง รางวัลระดับเหรียญทอง การสร้างการ์ตูนด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์กราฟฟิก รางวัลระดับเหรียญทอง จิตกรรมเทคนิคผสม Mixed Media
รางวัลระดับเหรียญเงิน การออกแบบร่าง (Sketch Design) รางวัลระดับเหรียญเงิน วาดภาพระบายสี
รางวัลระดับเหรียญทองแดง จิตกรรมเทคนิคผสม Mixed Media และรางวัลระดับเหรียญทองแดง วาดภาพระบายสี
4.2 ความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อการจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) ไปใช้ในภาพรวม อยู่ในระดับมาก
4.3 ความพึงพอใจของครูที่มีต่อรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) ไปใช้ในภาพรวม อยู่ในระดับมากที่สุด
4.4 ความพึงพอใจของผู้ปกครองนักเรียนที่มีต่อคุณภาพนักเรียนในภาพรวมอยู่ในระดับมาก
4.5 ผลการปรับปรุงรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง) จากผลการประเมินรูปแบบ พบว่า องค์ประกอบที่ 1 ส่วนนำ ได้แก่ 1) หลักการ 2) วัตถุประสงค์ องค์ประกอบที่ 2 กระบวนการบริหาร มี 4 องค์ประกอบย่อย ได้แก่ 1) การวางแผน 2) การออกแบบการเรียนรู้แบบไฮบริด 3) การนำไปปฏิบัติและ 4) การนิเทศและประเมินผล องค์ประกอบที่ 3 เงื่อนไขสู่ความสำเร็จ ได้แก่ 1) ผู้บริหาร 2) ครูและบุคลากร 3) นักเรียนและผู้ปกครองนักเรียน และ 4) องค์กรที่เกี่ยวข้อง สามารถพัฒนาคุณภาพนักเรียนได้จริง ควรคงอยู่ในรูปแบบ และสิ่งที่ควรเพิ่มเติมเพื่อการปรับปรุงรูปแบบ คือ การใช้ข้อมูลย้อนกลับ การจัดการเรียนรู้เชิงรุก การทำชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ และภาคีเครือข่าย ควรนำมาเป็นส่วนหนึ่งของรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้แบบไฮบริดเพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรียนของโรงเรียนวัดบัวขวัญ (มีทับราษฎร์บำรุง)