ครูบ้านนอก

รายงานการคิดค้นและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา เรื่อง “การพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ของครูโรงเรียนบ้านทุ่งไก่ดัก ด้วยเทคนิควิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม” จัดทำขึ้นภายใต้บริบทของสถานศึกษานำร่องพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา โดยมีเป้าหมายสำคัญในการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้ของครูให้สามารถจัดการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 ผ่านกระบวนการทำงานร่วมกัน การเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง และการพัฒนาวิชาชีพอย่างต่อเนื่องภายในสถานศึกษา

การดำเนินงานครั้งนี้มีพื้นฐานมาจากการศึกษาสภาพปัญหาการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียนบ้านทุ่งไก่ดัก ซึ่งพบว่า แม้โรงเรียนจะมีความพยายามปรับรูปแบบการจัดการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับนโยบายการศึกษาและการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) แต่ผู้เรียนยังมีข้อจำกัดด้านการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และการทำงานร่วมกัน ขณะเดียวกัน ครูยังขาดระบบการพัฒนาวิชาชีพที่เชื่อมโยงกับการปฏิบัติจริงและการสะท้อนผลอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้การพัฒนาสมรรถนะผู้เรียนยังไม่เกิดขึ้นอย่างเป็นระบบและยั่งยืน

ผู้วิจัยจึงนำกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research : PAR) ร่วมกับวงจร PAOR (Plan–Act–Observe–Reflect) มาใช้เป็นกรอบในการดำเนินงาน โดยใช้การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-Based Learning : PBL) และกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC) เป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาสมรรถนะครู ผ่านการดำเนินงานจำนวน 3 วงรอบ ซึ่งครอบคลุมทั้งการวิเคราะห์ปัญหา

การวางแผน การปฏิบัติ การสังเกตผล และการสะท้อนผลร่วมกัน

ผลการดำเนินงานพบว่า ครูมีพัฒนาการด้านสมรรถนะการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 สูงขึ้นทั้ง 5 มิติ ได้แก่ 1) การออกแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน 2) การจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญบนฐานบริบทจริง 3) การส่งเสริมกระบวนการคิดและการทำงานร่วมกันของผู้เรียน 4) การวัดและประเมินเพื่อพัฒนา และ 5) การสะท้อนคิดและปรับปรุงการจัดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง

ขณะเดียวกัน ผู้เรียนมีความกล้าแสดงออก สามารถคิดวิเคราะห์ ทำงานร่วมกัน และเชื่อมโยงการเรียนรู้กับชีวิตจริงได้มากขึ้น โรงเรียนเกิดวัฒนธรรมการเรียนรู้ร่วมกันผ่านกระบวนการ PLC

และเกิดระบบการพัฒนาวิชาชีพครูที่เชื่อมโยงกับการปฏิบัติจริงในชั้นเรียนอย่างต่อเนื่อง

จากผลการดำเนินงานทั้งหมด ผู้วิจัยได้สังเคราะห์และพัฒนาเป็น “SAM CHAIY Model”

ซึ่งเป็นนวัตกรรมการพัฒนาสมรรถนะครูที่บูรณาการการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL) กระบวนการ PLC การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR) และวงจร PAOR เข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ เพื่อใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในบริบทของโรงเรียนขนาดเล็กและสถานศึกษานำร่องพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา

นอกจากนี้ ผลการวิจัยยังสะท้อนให้เห็นว่า การพัฒนาครูให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างยั่งยืน จำเป็นต้องอาศัยกระบวนการทำงานร่วมกัน การสะท้อนคิด และการพัฒนาจากการปฏิบัติจริง มากกว่าการพัฒนาในลักษณะของการอบรมระยะสั้นเพียงอย่างเดียว รวมทั้งการใช้บริบทของชุมชนและทุนทางสังคมในพื้นที่เป็นฐานในการจัดการเรียนรู้ ยังเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้การจัดการเรียนรู้มีความหมายต่อผู้เรียนและสอดคล้องกับบริบทของสถานศึกษา

ผลการดำเนินงานครั้งนี้จึงไม่เพียงสะท้อนการพัฒนาสมรรถนะครูในระดับบุคคล แต่ยังสะท้อนถึงการพัฒนาระบบการเรียนรู้ร่วมกันภายในองค์กร การสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ทางวิชาชีพ และการพัฒนาคุณภาพการศึกษาในบริบทของสถานศึกษานำร่องพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน

เว็บน่าสนใจ