ชื่อเรื่อง การพัฒนารูปแบบการสอน เรื่อง ทวีปอเมริกาเหนือและอเมริกาใต้ รายวิชาสังคมศึกษา เพื่อส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยใช้
สื่อประสม
ผู้วิจัย นางมุกดา เมืองนาม ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการพิเศษ
สถานศึกษา โรงเรียนบรบือ อำเภอบรบือ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม
ปีที่ศึกษา พ.ศ. 2568
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนาการเรียนรู้รูปแบบการสอน เรื่อง ทวีปอเมริกาเหนือและอเมริกาใต้ รายวิชาสังคมศึกษาและหาประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 80/80 และดัชนีประสิทธิผลตามเกณฑ์ 70 (2) ศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียนและหลังเรียน และการคิดวิเคราะห์ และ (3) ศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนที่ได้รับการพัฒนาด้วยการเรียนรู้รูปแบบการสอน เรื่อง ทวีปอเมริกาเหนือและอเมริกาใต้ รายวิชาสังคมศึกษา เพื่อส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยใช้สื่อประสม และเป็นการวิจัยและพัฒนา โดยกำหนดรูปแบบการทดลองแบบหนึ่งกลุ่มทดสอบก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3/1 โรงเรียนบรบือ อำเภอบรบือ จังหวัดมหาสารคาม ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 35 คน ด้วยวิธีการสุ่มแบบเป็นกลุ่มจากชื่อห้องเรียน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ (1) เครื่องมือสำหรับสร้างการเรียนรู้รูปแบบการสอน เรื่อง ทวีปอเมริกาเหนือและอเมริกาใต้ รายวิชาสังคมศึกษา คือ แบบวิเคราะห์เอกสาร แบบสัมภาษณ์ครูผู้สอน แบบสัมภาษณ์นักเรียน แบบสรุปการสนทนากลุ่ม
(2) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แผนการจัดการเรียนรู้ รวม 16 แผน รวมเวลาเรียน 16 ชั่วโมง สื่อประสมแต่ละเรื่อง คือ แบบฝึกเสริมทักษะ และสื่อออนไลน์ในรูปของกูเกิลไซต์ (Google sites) จำนวน 16 เรื่อง หรือ 16 ชุด แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนประจำหน่วย จำนวน 40 ข้อ แบบประเมินการคิดวิเคราะห์ของนักเรียน จำนวน 5 ข้อ แบบประเมินการคิดวิเคราะห์โดยครู จำนวน 14 ข้อ และแบบสอบถามความพึงพอใจของนักเรียน จำนวน 24 ข้อ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่า t (แบบไม่อิสระ) และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยปรากฏ ดังนี้
1. การเรียนรู้รูปแบบการสอนที่พัฒนาขึ้น มีองค์ประกอบ คือ หลักการ วัตถุประสงค์ กระบวนการเรียนการสอน สาระความรู้และทักษะความสามารถ สิ่งที่ส่งเสริมการเรียนรู้ ระบบสังคม หลักการตอบสนอง และสิ่งสนับสนุนการเรียนรู้ ด้วยรูปแบบการสอนที่พัฒนาขึ้นใหม่ เรียกว่า MOLSE Model ใน 5 ขั้นตอน คือ (1) ขั้นเตรียมความพร้อมในการเรียนรู้ (Motivation for learning : M) (2) ขั้นจัดระเบียบการเรียนรู้ (Organizing the learning : O) (3) ขั้นเรียนรู้ด้วยการคิด (Learning by thinking : L) และเพิ่มอีก 5 ขั้นย่อย คือ
(3.1) การกำหนดเป้าหมายของการคิด (3.2) การระบุปัญหา (3.3) การตั้งสมมติฐาน (3.4) การพิจารณาใช้ข้อมูลที่เกี่ยวข้อง และ (3.5) การเลือกหรือการตัดสินใจ (4) ขั้นสรุปความรู้ (Summarizing the knowledge : S) และ (5) ขั้นประเมินผล (Evaluating the result : E) ผลการพัฒนารูปแบบการสอนมีประสิทธิภาพ เท่ากับ 86.42/84.57 สูงกว่าเกณฑ์ 80/80 และมีค่าดัชนีประสิทธิผลเท่ากับ 0.7639 แสดงว่านักเรียนมีความก้าวหน้าในการเรียนรู้เพิ่มขึ้น ร้อยละ 76.39 สูงกว่าเกณฑ์ 70 หรือมีความรู้เพิ่มมากขึ้นอยู่ในระดับดีหรือสูงสุด รวมทั้งนักเรียนได้รับการพัฒนาการคิดวิเคราะห์เฉลี่ยรวมอยู่ในระดับสูงมาก คิดเป็นร้อยละ 85.26 สูงกว่าเกณฑ์ 80
2. ผลการเปรียบเทียบจากการพัฒนารูปแบบการสอน เรื่อง ทวีปอเมริกาเหนือและอเมริกาใต้ รายวิชาสังคมศึกษา เพื่อส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ โดยใช้สื่อประสม คือ
(1) นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (2) นักเรียนมีการคิดวิเคราะห์อยู่ในระดับสูงมาก และ (3) นักเรียนมีการคิดวิเคราะห์หลังการพัฒนาอยู่ในระดับสูง และสูงกว่าก่อนพัฒนาที่นักเรียนคิดวิเคราะห์อยู่ในระดับปานกลาง รายข้อหลังการพัฒนาที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดคือ มีความกล้าทางปัญญาที่จะเผชิญและเข้าถึงความคิดแตกต่างจากความคิดของตนเอง รองลงมา คือ ความสามารถทำความเข้าใจ วิเคราะห์ ประเมินข้อโต้แย้งและความคิดเห็นที่แตกต่าง
3. นักเรียนมีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้ด้วยรูปแบบการสอน เรื่อง ทวีปอเมริกาเหนือและอเมริกาใต้ รายวิชาสังคมศึกษา เพื่อส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ โดยใช้
สื่อประสม ภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และรายด้านทุกด้านอยู่ในระดับมากที่สุด เรียงตามค่าเฉลี่ย คือ ด้านการเรียนรู้รูปแบบการสอน ด้านครูผู้สอน และด้านการวัดผลและประเมินผล รายข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ การประเมินผลทั้งการเรียนรู้ ความสามารถในการคิดวิเคราะห์ และความพึงพอใจต่อการเรียนรู้รูปแบบการสอน และรองลงมา คือ การเรียนรู้รูปแบบ
การสอนนี้ทำให้นักเรียนสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง