ครูบ้านนอก

ความเป็นมาและความสำคัญ

การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานของประเทศไทยในปัจจุบัน มุ่งเน้นการพัฒนาผู้เรียนให้มีสมรรถนะสำคัญในศตวรรษที่ 21 ตามนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการและสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) โดยเฉพาะด้านความสามารถในการสื่อสาร การคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างสร้างสรรค์ ทั้งนี้ สพฐ. ได้ขับเคลื่อนนโยบายการจัดการเรียนรู้ในยุคดิจิทัลผ่านแพลตฟอร์ม OBEC Content Center เพื่อส่งเสริมให้ครูสามารถใช้สื่อเทคโนโลยีดิจิทัลที่มีคุณภาพในการพัฒนาผู้เรียนอย่างทั่วถึงและมีประสิทธิภาพ

หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ได้กำหนดมาตรฐานการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย โดยเฉพาะมาตรฐาน ท 1.1 การอ่าน ที่มุ่งให้ผู้เรียนสามารถอ่านออกเสียงและเข้าใจความหมายของคำได้อย่างถูกต้อง ซึ่งความรู้เรื่อง “คำเป็น–คำตาย” ถือเป็นพื้นฐานสำคัญที่ส่งผลต่อทักษะการอ่าน การเขียน และการเรียนรู้ภาษาไทยในระดับที่สูงขึ้น

จากการจัดการเรียนการสอนของผู้รายงาน พบว่า นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ส่วนใหญ่ยังมีปัญหาในการจำแนกคำเป็น–คำตาย กล่าวคือ ไม่สามารถอธิบายหลักเกณฑ์ได้อย่างชัดเจน จำแนกคำผิดพลาด และไม่สามารถนำความรู้ไปใช้ในสถานการณ์จริงได้ อีกทั้งยังมีทัศนคติที่ไม่ดีต่อการเรียน เนื่องจากรูปแบบการเรียนการสอนแบบเดิมที่เน้นการบรรยายและการท่องจำ สอดคล้องกับผลการศึกษาของ สุวิทย์ มูลคำ (2553) ที่พบว่า การจัดการเรียนรู้แบบบรรยายเพียงอย่างเดียวไม่สามารถพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ของผู้เรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขณะที่ ทิศนา แขมมณี (2560) ได้เสนอว่า การจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยเฉพาะการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) จะช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียนรู้และสามารถสร้างองค์ความรู้ได้ด้วยตนเอง

นอกจากนี้ งานวิจัยของ ชัยยงค์ พรหมวงศ์ (2556) เกี่ยวกับการใช้สื่อเทคโนโลยีในการจัดการเรียนรู้ พบว่า สื่อมัลติมีเดียและสื่อดิจิทัลสามารถช่วยเพิ่มความสนใจและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียนได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะเมื่อใช้ร่วมกับกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง

ในด้านแนวคิดทางทฤษฎี การจัดการเรียนรู้ครั้งนี้อาศัยแนวคิด Constructivism ซึ่งเชื่อว่าผู้เรียนสามารถสร้างองค์ความรู้ได้ด้วยตนเองผ่านประสบการณ์และการมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม รวมถึงแนวคิด Active Learning (Bonwell & Eison, 1991) ที่เน้นการมีส่วนร่วมของผู้เรียน และการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง

จากปัญหาและแนวคิดดังกล่าว ผู้รายงานจึงได้ออกแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ร่วมกับสื่อเทคโนโลยีดิจิทัลจาก OBEC Content Center ซึ่งเป็นแหล่งรวมสื่อการเรียนรู้ที่มีคุณภาพและสอดคล้องกับหลักสูตร โดยมีลักษณะเป็นสื่อมัลติมีเดีย เช่น วิดีโอ แบบฝึกหัดเชิงโต้ตอบ และเกมการเรียนรู้ ที่สามารถกระตุ้นความสนใจของผู้เรียนและส่งเสริมการเรียนรู้ด้วยตนเอง

การออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ยังใช้กระบวนการ GPAS 5 Steps ได้แก่ Gather, Process, Apply, Present และ Self-Regulate เพื่อพัฒนาผู้เรียนอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การรับรู้ข้อมูล การวิเคราะห์ การลงมือปฏิบัติ การสื่อสาร และการสะท้อนคิด ซึ่งสอดคล้องกับการพัฒนาสมรรถนะสำคัญของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 ในส่วนของประเภทสื่อที่นำมาใช้ ได้แก่ สื่อวิดีโออธิบายหลักการคำเป็น–คำตาย แบบฝึกหัดออนไลน์เชิงโต้ตอบ เกมการเรียนรู้ ซึ่งสื่อดังกล่าวมีความเหมาะสมกับวัยของผู้เรียน และสามารถสนับสนุนการจัดกิจกรรม Active Learning ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นอกจากนี้ สื่อจาก OBEC Content Center ยังมีความสอดคล้องกับมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัดของหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้แก่ มาตรฐาน ท 1.1 การอ่าน ตัวชี้วัด ป.4/2 อ่านออกเสียงคำได้ถูกต้อง ตัวชี้วัด ป.4/4 เข้าใจความหมายของคำ โดยสื่อดังกล่าวช่วยให้ผู้เรียนสามารถฝึกอ่าน ออกเสียง และจำแนกคำได้อย่างถูกต้อง ผ่านกิจกรรมที่หลากหลายและมีปฏิสัมพันธ์ ส่งผลให้ผู้เรียนเกิดความเข้าใจอย่างแท้จริง

ดังนั้น การพัฒนาการจัดการเรียนรู้เรื่องคำเป็น–คำตาย โดยใช้ Active Learning ร่วมกับสื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center จึงเป็นแนวทางที่มีความเหมาะสมในการแก้ปัญหาและพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณภาพ สอดคล้องกับนโยบายการศึกษาของประเทศ และสามารถยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนได้อย่างยั่งยืน

2. วัตถุประสงค์และเป้าหมาย

1. เพื่อพัฒนาทักษะการจำแนกและยกตัวอย่างคำเป็น คำตาย ชั้นประถมศึกษาที่ 4 ด้วยสื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center

2. เพื่อส่งเสริมการใช้สื่อการเรียนการสอนจากคลังสื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center ให้แก่ผู้เรียน

เป้าหมาย

เป้าหมายเชิงปริมาณ

- นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนวัดช้างนอน มีทักษะการจำแนกและยกตัวอย่าง คำเป็น คำตาย จากการใช้สื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 70

เป้าหมายเชิงคุณภาพ

- นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนวัดช้างนอน มีความมุ่งมั่นในการพัฒนาทักษะการจำแนกและยกตัวอย่างคำเป็น คำตาย ด้วยสื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center

3. ขั้นตอนการดำเนินงาน

3.1 การออกแบบการจัดการเรียนรู้

การจัดการเรียนรู้เรื่อง สนุกคิด พิชิตคำเป็น คำตาย: การจัดการเรียนรู้เชิงรุกด้วยกระบวนการ GPAS 5 Steps ร่วมกับสื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 มีวิธีการดำเนินงาน การออกแบบเริ่มต้นจากการวิเคราะห์ตัวชี้วัดสู่การสร้างนวัตกรรม โดยใช้แนวคิดเชิงระบบ (System Approach) ดังนี้:

มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด:

มาตรฐาน ท 4.1: เข้าใจธรรมชาติของภาษาและหลักภาษาไทย การเปลี่ยนแปลงของภาษาและพลังของภาษา ภูมิปัญญาทางภาษา และรักษาภาษาไทยไว้เป็นสมบัติของชาติ

ตัวชี้วัด ป.4/2: สะกดคำได้ถูกต้องตามความหมาย (เน้นการจำแนกคำเป็น คำตาย เพื่อการผันวรรณยุกต์)

จุดประสงค์การเรียนรู้ (ครอบคลุม K-P-A):

ด้านความรู้ (K): อธิบายลักษณะและหลักเกณฑ์ของคำเป็น คำตาย ได้ถูกต้อง

ด้านทักษะ/กระบวนการ (P): จำแนกคำเป็นและคำตายจากบทเรียนและสื่อดิจิทัลได้แม่นยำ

ด้านคุณลักษณะ (A): มีความกระตือรือร้นในการร่วมกิจกรรมและเห็นคุณค่าของการใช้ภาษาไทยให้ถูกต้อง

สมรรถนะสำคัญ: การสื่อสาร, การคิด, และความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

แนวคิดทฤษฎีรองรับ: ใช้ทฤษฎีการสร้างความรู้ด้วยตนเอง (Constructivism) และกระบวนการคิดขั้นสูงเชิงระบบ (GPAS 5 Steps) โดยบูรณาการสื่อจาก OBEC Content Center ในรูปแบบสื่อมัลติมีเดีย (เช่น วิดีโอ หรือ Application) เพื่อกระตุ้นความสนใจ (Scaffolding)

การออกแบบสื่อ: คัดเลือกสื่อประเภท "ชุดการเรียนรู้" หรือ "วิดีโอการสอน" จากระบบ OBEC Content Center ที่ตรงกับเนื้อหาหลักภาษาไทย เพื่อนำมาเป็นฐานในการสร้างกิจกรรมกลุ่ม

3.2 กระบวนการจัดการเรียนรู้ และการใช้สื่อจากระบบ OBEC Content Center

ดำเนินการจัดกิจกรรมแบบ Active Learning ตามขั้นตอน GPAS 5 Steps

การจัดการเรียนรู้เรื่อง สนุกคิด พิชิตคำเป็น คำตาย: การจัดการเรียนรู้เชิงรุกด้วยกระบวนการ GPAS 5 Steps ร่วมกับสื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 มีวิธีการดำเนินงาน ตามขั้นตอนการดำเนินงาน PDCA ดังต่อไปนี้

ขั้นตอนการวางแผน (Plan: P)

1) วิเคราะห์สภาพปัจจุบัน เกี่ยวกับการออกแบบกิจกรรมเรียนรู้ในรายวิชาภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนวัดช้างนอน ที่เหมาะสมกับนักเรียน

2) วิเคราะห์โครงสร้างของหลักสูตร รายวิชาภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ แนวทางในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน เพื่อเตรียมกำหนดเนื้อหา และออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับนักเรียน

3) กำหนดเนื้อหาและกิจกรรมการเรียนรู้ที่เกี่ยวข้องกับการใช้เหตุผลเชิงตรรกะ รวมถึงกำหนดวัตถุประสงค์การเรียนรู้, กิจกรรมการเรียนรู้, และวิธีการวัดประเมินผล

4) ศึกษาวิธีการใช้งานระบบ OBEC Content Center เพื่อจัดเตรียมสื่อเทคโนโลยีในระบบ OBEC Content Center และสื่อจากแหล่งอื่น ๆ ที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์การเรียนรู้

5) จัดทำแผนการจัดการเรียนรู้ เรื่อง คำเป็น คำตาย รายวิชาภาษาไทย ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4

ขั้นตอนการปฏิบัติ (Do: D)

1) นำแผนการจัดการเรียนรู้ เรื่อง คำเป็น คำตาย รายวิชาภาษาไทย ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 มาใช้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ ดำเนินกิจกรรมตามขั้นตอนที่วางแผนไว้

2) การจัดการเรียนรู้ในห้องเรียน ให้การสนับสนุนและช่วยเหลือนักเรียนในการทำกิจกรรม ติดตามความก้าวหน้า และให้ข้อเสนอแนะแก่นักเรียน

ขั้นที่ 1 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล (Gathering)

- ครูนําเสนอปริศนาคําทาย ใหนักเรียนร่วมกันหาคําตอบ

ครูชี้แนะให้นักเรียนสังเกต คําตอบที่ได้จากปริศนาคําทาย และร่วมกันวิเคราะห์ว่า แต่ละพยางค์ แต่ละคำ “ใช่หรือไม่” จากคำถาม

- เป็นคำที่ประสมด้วยสระเสียงยาวในมาตรา ก กา

- เป็นคำที่มีตัวสะกดในมาตรา กง กน กม เกย เกอว

- เป็นคำที่ประสมด้วยสระเสียงสั้น อำ ใอ ไอ เอา

- เป็นคำที่ประสมด้วยสระเสียงสั้นในมาตรา ก กา

- เป็นคำที่มีตัวสะกดในมาตรา กก กด กบ

ขั้นที่ 2 ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ (Processing) (Gathering)

- นักเรียนศึกษา ลักษณะของคำเป็น และคำตาย โดยใช้ สื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content

Center

- นักเรียนร่วมกันสรุปความรู้เกี่ยวกับลักษณะของคำเป็นและคำตาย

- นักเรียนจับคู่บัตรภาพและบัตรคำให้สัมพันธ์กัน แล้ววิเคราะห์ว่าคำนั้นเป็นคำเป็นหรือคำตาย

- ทดสอบความรู้ของนักเรียนโดยการทำกิจกรรมคำถามชวนคิด จากสื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center ลงในสมุดวิชาภาษาไทย

ขั้นที่ 3 ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ (Applying and Constructing the Knowledge)

- นักเรียนฟังเพลง คำเป็นคำตาย เพื่อเป็นการทบทวนความรู้เดิมจากสื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center

- นักเรียนเล่นเกม ทายคำเป็น คำตาย จากสื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center

- ครูใช้วิธีการ Active Learning กระตุ้นการคิดและการทำงานเป็นทีม ด้วยการทำกิจกรรมกลุ่ม จำแนกคำเป็น คำตาย จากสื่อบัตรคำ

- นักเรียนช่วยกันตรวจสอบความถูกต้อง หากคำใดจำแนกผิด ครูช่วยแก้ไขและ อธิบายเพิ่มเติม

- นักเรียนทำกิจกรรมเกี่ยวกับลักษณะของคำเป็น คำตาย โดยการถาม-ตอบ และ ยกตัวอย่างคำเป็น คำตาย จากสิ่งรอบตัว

- นักเรียนทำใบงานยกตัวอย่างคำเป็นคำตาย จากสื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center

ขั้นที่ 4 ขั้นสื่อสารและนําเสนอ (Applying the Communication Skill)

- นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำเสนอผลงานของกลุ่มตนเอง นักเรียนและครูร่วมกันประเมินผลงาน ครูเสนอแนะเพิ่มเติมตามความเหมาะสม

-นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่อง คำเป็นและคำตาย ที่เรียนรู้มาด้วยกันโดยตอบคำถาม

- นักเรียนร่วมกันอภิปรายสรุปเกี่ยวกับวิธีการทำงานให้เห็นการคิดเชิงระบบและวิธีการทำงานที่มีแบบแผน

ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่าบริการสังคมและจิตสาธารณะ (Self-Regulating)

- นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันปรับปรุงผลงานของตนเองให้สมบูรณ์ แล้วนำผลงานนั้นไปเผยแพร่ให้ผู้อื่นได้รับชม เช่น จัดแสดงบนป้ายนิเทศ

- นักเรียนร่วมกันสรุปความรู้เรื่อง คำเป็นและคำตาย ในรูปแบบที่เข้าใจง่าย นำไปเผยแพร่ให้ผู้อื่นได้ศึกษา หรือรวบรวมคำและลักษณะของคำเป็นและคำตาย มาสร้างสรรค์เป็นเกมการเรียนรู้ในรูปแบบที่ทันสมัยเพื่อนำไปให้ผู้อื่นได้ศึกษาหาความรู้ต่อไป

- นักเรียนประเมินตนเอง โดยเขียนแสดงความรู้สึกหลังการเรียนและหลังการทำกิจกรรม

- นักเรียนร่วมกันสรุปความคิดรวบยอดเนื้อหาเรื่องคำเป็น คำตาย ได้ว่า

• คำเป็น จะประสมด้วยสระเสียงยาวในมาตรา ก กา สระเสียงสั้น อำ ไอ ใอ เอา และคำที่มีตัวสะกดในมาตรา กง กน กม เกย เกอว

• คำตาย จะประสมด้วยสระเสียงสั้นในมาตรา ก กา ยกเว้น อำ ไอ ใอ เอา และคำที่มีตัวสะกดในมาตรา กก กด กบ

- ครูให้นักเรียนกลับไปทบทวนเนื้อหา เรื่องคำเป็นคำตาย จากสื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center

ขั้นการตรวจสอบ (Check: C)

1) วัดและประเมินผลการเรียนรู้ของนักเรียน โดยใช้เครื่องมือการวัดและประเมินผลที่หลากหลาย เช่น ใบงาน การสะท้อนความคิดให้สอดคล้องกับมาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัด และวัตถุประสงค์การเรียนรู้

2) รวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ผลลัพธ์จากการประเมิน

3) ตรวจสอบผลการดำเนินงาน เพื่อตรวจสอบว่า ตรงตามแผนที่กำหนดหรือไม่ และระบุปัญหา หรือข้อบกพร่องที่เกิดขึ้น

ขั้นการดำเนินการ (Action: A)

1) วิเคราะห์ผลลัพธ์ โดยใช้ข้อมูลที่รวบรวมไว้เพื่อสรุปผลการดำเนินงาน ประเมินประสิทธิภาพ ของการเรียนรู้ และหาจุดที่ต้องปรับปรุง

2) ปรับปรุงกิจกรรมการเรียนรู้ และวิธีการสอนตามข้อเสนอแนะ เช่น ปรับเปลี่ยนรูปแบบการสอน หรือกิจกรรมที่ใช้

3) ทบทวนและปรับปรุงแผนการดำเนินงาน เพื่อให้การดำเนินงานในครั้งถัดไปมีประสิทธิภาพ ยิ่งขึ้น

ประโยชน์ที่ได้รับ

ประโยชน์ต่อผู้เรียน

- นักเรียนได้เรียนรู้คำเป็น คำตาย จากสิ่งรอบตัว สามารถจำแนกและยกตัวอย่างคำเป็น คำตาย ได้

- นักเรียน ได้พัฒนาทักษะการฟัง พูด อ่าน ไปพร้อมกันในกระบวนการเรียนรู้

- นักเรียนเกิดความสนุกสนานในการเรียนภาษาไทย และมีเจตคติที่ดีต่อวิชา

- ส่งเสริมการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม การทำงานกลุ่ม และการช่วยเหลือกันในห้องเรียน

ประโยชน์ต่อตนเอง

- ครูเลือกใช้สื่อการสอนได้เหมาะสมและสอดคล้องกับมาตรฐานตัวชี้วัดตามหลักสูตร

- ครูได้พัฒนาการจัดการเรียนการสอน เพื่อให้การเรียนการสอนมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยการใช้สื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center

- สื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center ช่วยลดภาระครูด้านการผลิตสื่อการสอนได้

- เพิ่มทักษะด้านการวางแผนและการประเมินผลที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

ประโยชน์ต่อโรงเรียน

- ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เนื่องจากนักเรียนสามารถเข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้ทุกคน นักเรียนสามารถค้นคว้าความรู้ที่สนใจได้ด้วยตนเองได้ทั้งในและนอกเวลาเรียน

- การเข้าใช้งานระบบคลังสื่อเทคโนโลยีดิจิทัล OBEC Content Center ช่วยพัฒนาต่อยอดให้คณะครูในโรงเรียนเป็นผู้ที่ทันสมัยต่อการใช้เทคโนโลยีมากขึ้น

เว็บน่าสนใจ