การวาดเส้นภาพหุ่นนิ่ง 

    1. ความหมายของภาพหุ่นนิ่ง

        ภาพหุ่นนิ่ง (Still Life) เป็นการวาดภาพวัตถุสิ่งของที่ไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ ผู้วาดจะต้อง

นำหุ่นมาจัดวางให้ได้มุมมองที่เหมาะสม  องค์ประกอบ และน้ำหนักแสงเงาที่สวยงาม  การเขียนภาพหุ่นนิ่งเหมาะสำหรับผู้ฝึกหัดใหม่ เพราะไม่ต้องกังวลเรื่องหุ่นจะขยับเขยื้อน หรือเปลี่ยนท่าทาง

สามารถจัดหาหุ่นได้ง่ายทั้งจากธรรมชาติ และวัตถุสิ่งของที่คนสร้างขึ้น และยังเป็นการทำความเข้าใจกับรูปทรงต่าง ๆ ในการลงน้ำหนักแสงเงาขั้นพื้นฐาน เพราะโครงสร้างของหุ่นนิ่งส่วนมาก

มาจากรูปทรงเรขาคณิต ประกอบเข้าด้วยกันเสียเป็นส่วนใหญ่ การฝึกวาดภาพหุ่นนิ่งจะทำให้เข้าใจเรื่องของการร่างภาพ การจัดภาพ ขนาดสัดส่วน และน้ำหนักแสงเงาได้เป็นอย่างดี

  2. ประเภทของภาพหุ่นนิ่ง

          หุ่นนิ่งมีมากมายหลายชนิด ไม่สามารถแบ่งประเภทได้แน่นอนว่ามีกี่ประเภท แต่สามารถ

จัดหมวดหมู่ตามลักษณะความคล้ายคลึงกันได้ เช่น

               2.1 หุ่นนิ่งจากธรรมชาติ  เช่น  ผัก  ผลไม้  ดอกไม้ ฯลฯ  รูปร่างรูปทรง  และลักษณะ

พื้นผิวของหุ่นนิ่งประเภทนี้จะให้ความรู้สึกที่เป็นธรรมชาติ และมีชีวิตชีวามาก

               2.2. หุ่นนิ่งที่เป็นวัตถุสิ่งของเครื่องใช้   เช่น  แจกัน  หม้อ  ไห  แก้ว  ขวด  รวมถึง

ภาชนะใช้สอยอื่น ๆ ในชีวิตประจำวัน  ทั้งที่เป็นงานหัตถกรรม และงานอุตสาหกรรม        หุ่นนิ่งประเภทนี้จะให้ความรู้สึกในความเป็นวัตถุ   ความมีเหตุผล   สีสันและน้ำหนักจะมีหลากหลายลักษณะ  

เช่น    ขวดจะลื่นใส โลหะจะมีความวาว เป็นต้น

               2.3. หุ่นนิ่งประเภทงานประติมากรรม เช่น   หุ่นปูนปลาสเตอร์รูปคนเหมือน

รูปคนเต็มตัว   รูปหน้าพระ   หรืองานประติมากรรมอื่น ๆ   ผู้เรียนศิลปะ  นิยมใช้เป็นแบบฝึกความชำนาญในการวาดเส้นมาก เพราะหุ่นประเภทนี้จะมีสีเดียว สังเกตน้ำหนักแสงเงาได้ง่าย               

            ตัวอย่างการแบ่งหุ่นนิ่งเป็น 3 ประเภทนี้ ไม่ได้หมายความว่าเวลาจัดหุ่นเพื่อวาด จะต้อง

จัดเฉพาะกลุ่มแต่อย่างใด   เมื่อผู้เรียนมีความสามารถในการวาดหุ่นแต่ละประเภทแล้ว   สามารถเลือกจัดหุ่นโดยการผสมผสานเรื่องราวได้ตามต้องการ                                  

 3. ขั้นตอนในการฝึกวาดเส้นภาพหุ่นนิ่ง

            การฝึกวาดเส้นหุ่นนิ่ง ผู้เรียนควรฝึกวาด  วัตถุที่ละชิ้นก่อน เพื่อศึกษาโครงสร้าง   ขนาด

สัดส่วน ขั้นตอนวิธีการร่างภาพและการลงน้ำหนักแสงเงา โดยฝึกวาดจากหุ่นที่มีรูปทรงง่าย ๆ ไปหารูปทรงที่ยากขึ้น เมือมีความรู้และทักษะความสามารถในการวาดภาพแต่ละชิ้นได้แล้ว     

จึงฝึกทักษะการวาดหุ่นนิ่งที่มีส่วนประกอบมากขึ้น

             ขั้นตอนในการวาดภาพหุ่นนิ่งมีดังนี้

                      1. กำหนดพื้นที่ทั้งหมดของหุ่นนิ่งให้เหมาะสมกับหน้ากระดาษ

   2. กำหนดตำแหน่งของวัตถุในพื้นที่ โดยวิธีแบ่งซอยออกเป็นส่วนๆ

   3. ร่างภาพอย่างคร่าวๆ

   4. ตรวจสอบขนาด สัดส่วน และตำแหน่งของวัตถุให้ถูกต้องพร้อมปรับปรุงแก้ไข    รูปร่างรูปทรง

   5. ลงแสงเงารวม ๆ

   6. เพิ่มรายละเอียดของแสงเงา และรายละเอียดของวัตถุ

      7. ตกแต่ง ปรับปรุงแก้ไขจนภาพสมบูรณ์

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                        

                                                                                                   

                                            

                                                     

                                                                                                                                                                            วาดโดย นายวรรณะ โพธิ์ชอุ่ม 

   

                                                 

                                                                                                                                                                              ขั้นตอนการวาดรูปทรงไห

 

 

 

 

 

 

 

       

 

 

 

 

 

 

                                                      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                                                

 

                                                                                                        
                                                                                                           วาดโดย นายวรรณะ โพธิ์ชะอุ่ม

 

ข้อเสนอแนะเพิ่มเติมในการวาดภาพหุ่นนิ่ง

       ระยะ ของภาพช่วยทำให้ภาพวาดมีมิติ เกิดระยะใกล้ไกลในภาพ และทำให้ภาพที่วาดมีอากาศดูแล้วไม่ตัน

       ระยะในการวาดภาพ นิยมวาดอยู่ด้วยกัน   3   ระยะ   เป็นอย่างน้อย  คือ ระยะหน้า ระยะกลาง และระยะไกล

                 ระยะของภาพ มีหลักในการวาด คือ วัตถุที่อยู่ใกล้ตา จะมีความคมชัดและมี

รายละเอียดต่าง ๆ  ที่ชัดเจนกว่า  วัตถุที่อยู่ไกลตา เพราะเมื่อมองไปยังวัตถุ ตาจะถูกบดบังด้วยชั้นบรรยากาศที่อยู่รอบ ๆ ตัว  ดังนั้น วัตถุที่อยู่ใกล้ตา จะถูกบดบังโดยชั้นบรรยากาศที่น้อยกว่าวัตถุ

ที่อยู่ไกลตา กล่าวคือ ยิ่งวัตถุที่อยู่ไกลตามากเท่าไหร่    จะถูกบดบังโดยชั้นบรรยากาศมากขึ้นเท่านั้น ทำให้ความคมชัด และรายละเอียดต่างๆของภาพลดลงตามลำดับ

                   พื้นผิว วัตถุแต่ละชนิดจะมีลักษณะพื้นผิวที่มีความแตกต่างกันไป มีทั้งลักษณะผิวมัน เรียบ

มัน  หยาบ  ด้าน  ขรุขระ ฯลฯ  ในการวาดภาพ       ผู้วาดจะต้องวาดให้เห็นถึงลักษณะความแตกต่างระหว่างพื้นผิวของวัตถุ แต่ละชนิดให้เกิดความชัดเจน   เช่น    วัตถุผิวมัน

ควรเว้นขาวในส่วนที่ถูกแสงจัดหรือเป็นแสงสะท้อน และวาดให้ตัดกันอย่างชัดเจนของน้ำหนักตามที่เป็นจริง

     วัตถุผิวหยาบ ให้ใช้วิธีการกดดินสอ   ขูด  ขีด  จุด  หรือวิธีการอื่น  ๆ    นอกเหนือไปจากการเรียงเส้นธรรมดา เพื่อสร้างลักษณะผิวให้สมจริง  

                      สีของวัตถุ การกำหนดสีของวัตถุ เราควรเปรียบเทียบสีของวัตถุให้ได้ว่าสีใดมีค่าน้ำหนักเช่นไรเมื่อถ่ายทอดออกมาเป็นขาวดำ  เช่น สีแดง ม่วง น้ำเงิน

จัดเป็นสีที่มีค่าน้ำหนักเข้ม  สีเหลือง ส้ม ชมพู ครีม    เขียวอ่อน   จัดเป็นสีที่มีค่าน้ำหนักอ่อน      ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสภาพของแสง และเงาที่จะเป็นตัวกำหนดค่าน้ำหนักอีกปัจจัยหนึ่งด้วย        

         พื้นหลัง (Background) พื้นหลังของภาพมีความสำคัญ ช่วยเน้นให้หุ่นที่วาดมีความชัดเจนดูมีมิติ และอากาศ

 การวาดภาพพื้นหลังมีอยู่   2   ลักษณะใหญ่ ๆ ได้แก่

1 .พื้นหลังแบบเรียบ  คือ  การลงน้ำหนักพื้นหลังให้มีค่าน้ำหนักเข้มอ่อนอยู่ด้านหลังของหุ่น 

หรือวาดพื้นหลังของภาพแบบสลับฝั่งน้ำหนัก

วิธีวาดภาพพื้นหลังแบบสลับฝั่งน้ำหนัก ให้วาดน้ำหนักพื้นหลังเข้มในด้านแสงของหุ่น

และวาดน้ำหนักพื้นหลังอ่อนในด้านเงาของหุ่น วิธีการนี้จะช่วยคัดหุ่นให้เด่นขึ้นมาจากพื้นหลัง

2. พื้นหลังแบบมีทัศนียภาพอยู่ด้านหลัง คือการวาดพื้นหลังเป็นทัศนียภาพข้างหลังหุ่น

วิธีการวาด คือ ผู้วาดจะต้องวาดทัศนียภาพข้างหลังหุ่น ให้มีความชัดเจนน้อยกว่าหุ่น

เพราะหากวาดให้มีความชัดเจนเท่ากับหุ่นหรือมากกว่าหุ่น จะทำให้ภาพพื้นหลังแข่งกับหุ่นทำให้ขาดจุดเด่น และรายละเอียดของภาพ                                                         

เทคนิคการแรเงา  การกำหนดแสงและเงาลงบนวัตถุ สามารถลำดับขั้นตอนให้เข้าใจง่ายขึ้นดังนี้

-                   หรี่ตาดูวัตถุ แบ่งส่วนที่เป็นแสงกับเงาออกจากกันด้วยเส้นร่างเบา ๆ  บนวัตถุแต่ละชิ้นที่วาด โดยแบ่งออกเป็นสองส่วนหยาบๆ ก่อน คือแสงและเงา

-                   ลงน้ำหนักในส่วนที่เป็นเงาทั้งหมดด้วยน้ำหนักที่เบาที่สุดก่อน และแรเงาเพิ่มน้ำหนักในส่วน

ของเงาที่เข้มขึ้น โดยเปรียบเทียบน้ำหนักของเงาที่ลงใหม่กับเงาอ่อนและแสงที่เว้นไว้ตลอดเวลา เพื่อให้ได้น้ำหนักที่ใกล้เคียงความเป็นจริง การลงน้ำหนักแสงเงาควรลงรวม ๆ

ไปที่ละน้ำหนักทั้งภาพ ไม่ควรลงส่วนใดส่วนหนึ่งจนเสร็จ เพราะจะทำให้คุมน้ำหนักทั้งภาพได้ยาก

-                   ควรมีการเน้นน้ำหนักในส่วนที่เข้มจัด เช่น ในส่วนของเงาตามขอบวัตถุที่วางติดอยู่กับพื้น และในบริเวณที่เป็นซอกลึก การเน้นเป็นขั้นตอนสุดท้ายของการวาด       

เพื่อเพิ่มรายละเอียดของภาพให้สมบูรณ์

-                   ในการวาดภาพหุ่นนิ่งผู้วาดอาจจะเพิ่มเติมหรือตัดทอนรูปจากหุ่นที่จัดได้ตามความเหมาะสม เช่น   ถ้าหุ่นที่จัดมีมากเกินไปก็สามารถเลือกวาดเฉพาะส่วนที่เราต้องการได้

สิ่งสำคัญคือภาพที่วาดจะต้องมีความสมบูรณ์ ทั้งในด้านการจัดภาพ และความเหมือนจริงของน้ำหนักแสงเงา

 

การระบายสีภาพหุ่นนิ่งควรปฏิบัติดังนี้           ระบายจากสีอ่อนไปหาสีแก่ ต้องควบคุมปริมาณของสีและน้ำให้พอเหมาะ ค่อยเพิ่มน้ำหนักสีไปเรื่อยๆในขณะที่ภาพยังเปียกหรือหมาดอยู่จนกว่าน้ำหนักของสีจะได้ตามต้องการจึงหยุด แล้วปล่อยให้แห้งไปเลย ให้ระบายวัตถุไปที่ละอย่างให้เสร็จเรียบร้อยโดยใช้สีบริเวณจุดเด่นของภาพให้สดใสชัดเจน ส่วนอื่นๆให้เบาสีลงหรือผสมให้มีค่าสีหม่นแล้วแต่ระยะของวัตถุที่อยู่ใกล้ไกลตามความเป็นจริง จากนั้นค่อยระบายส่วนที่เป็นพื้นและฉากหลัง (BACKGROUND) ต่อไป การให้สีฉากหลังนั้นไม่ควรใช้สีสดใสเพราะจะทำให้ระยะดูใกล้เข้ามา ควรใช้สีที่ผสมมีค่าหม่นแล้วจะทำให้ระยะดูไกลออกไป      -ข้อควรระวัง การระบายสีน้ำอย่ารีบร้อน ควรรอจังหวะการไหลซึมและการแห้งของสีด้วย                        จักรกฤษณ์    ปานวงษ์